Văn hóa lái xe trên cao tốc

Hệ thống cao tốc ở VN đang phát triển "thần tốc" giúp mở ra nhiều cơ hội kinh tế. Nhưng có một thực tế là dường như "văn hóa cầm lái" của một bộ phận tài xế vẫn đang dừng lại ở những thói quen cũ trên các tỉnh lộ, quốc lộ.

Điển hình, Thanh Niên mới đây có loạt bài phản ánh về "mối nguy dừng xe trên cao tốc". Bất chấp mức xử phạt khá nặng, rất nhiều tài xế vẫn vi phạm rồi thường biện minh bằng những lý do như "dừng một chút", hay "tôi nghĩ đơn giản quá". Trong khi đó, dù chỉ "dừng một chút" nhưng với đặc tính di chuyển tốc độ cao, việc dừng xe trên cao tốc ẩn chứa mối nguy không hề đơn giản như nhiều người nghĩ. Đã có rất nhiều cảnh báo, nhưng thực tế này vẫn tồn tại.

Không chỉ dừng xe, nhiều tài xế vẫn còn giữ thói quen vốn rất phổ biến trên các cung đường tỉnh lộ, quốc lộ nhưng ẩn chứa nguy hiểm không lường trên cao tốc. Ví dụ, nghĩ rằng chạy chậm cũng không sao nhưng cao tốc có quy định về tốc độ tối thiểu, và nếu tài xế đột ngột giảm tốc độ dưới mức tối thiểu thì có thể gây nguy hiểm cho các xe phía sau đang chạy tới với tốc độ rất nhanh.

Hay có không ít trường hợp lùi xe trên cao tốc vì lỡ trớn qua khỏi "lối ra" mà muốn quay đầu có khi phải di chuyển thêm hàng chục km. Và cũng bởi tốc độ di chuyển trên cao tốc rất cao nên hành động lùi xe này ẩn chứa hiểm họa khôn lường.

Rồi từ thói quen "điền vào chỗ trống" trong đô thị hay một số tuyến đường, nhiều tài xế điều khiển xe trên làn khẩn cấp ở cao tốc. Một thói quen nguy hiểm khác là bám đuôi xe trước để xe khác không chen vào, nhưng tốc độ di chuyển trên cao tốc có thể vượt quá 100 km/giờ nên cần khoảng cách để phanh xe an toàn có khi lên đến 100 m. Vì thế, nếu giữ thói quen bám đuôi thì khó có thể xử lý kịp nếu xe trước gặp trục trặc.

Liệt kê ra ở trên để thấy thực tế nhiều tài xế ở VN đang mắc phải những thói quen đầy nguy hiểm khi lái xe trên cao tốc. Trong khi đó, chỉ khoảng 5 năm qua, tổng chiều dài cao tốc đã tăng nhiều lần so với toàn bộ thời gian trước đó. Dự kiến đến năm 2030, tổng chiều dài cao tốc ở VN đạt 5.000 km. Khi đó, cao tốc đóng vai trò quan trọng trong việc di chuyển liên tỉnh để giúp tiết giảm chi phí logistics, mở ra nhiều không gian phát triển.

Chính vì thế, việc nâng cao "văn hóa cầm lái" trên cao tốc là rất quan trọng, bởi đây là cơ sở để đảm bảo sự vận hành an toàn. Muốn như vậy, song hành các hình thức tuyên truyền mạnh mẽ để nhiều người không còn "nghĩ đơn giản", lực lượng chức năng cũng cần tăng cường xử phạt đối với các trường hợp vi phạm để tăng tính tuân thủ đối với các tài xế.

Bên cạnh đó, ngành chức năng cũng cần tăng cường cơ sở hạ tầng phụ trợ tương ứng với sự phát triển của cao tốc. Bởi có một thực tế là nhiều hạ tầng phụ trợ, điển hình các trạm dừng, trên một số tuyến cao tốc vẫn còn chưa đáp ứng tốt nhu cầu của người dân di chuyển trên các cung đường này ngày càng đông.

Chỉ khi áp dụng đồng bộ các biện pháp thì "văn hóa cầm lái" mới được nâng cao, góp phần tối ưu hóa hiệu quả từ sự phát triển của cao tốc ở VN.