Hoa bưởi ngát hương

Năm nay, khi bước vào sân ngôi nhà cũ ở cuối con ngõ nhỏ, tôi biết mình đang trở về một cái Tết đã khác xưa. Đây là cái Tết đầu tiên mà ông nội không còn nữa.

Ngôi nhà vẫn còn nguyên những âm thanh quen thuộc của mùa cũ: tiếng gió luồn qua tán cau, tiếng lá bưởi khẽ rung, tiếng cửa gỗ kêu nhẹ mỗi khi ai đó đi ngang. Nhưng cái âm thanh ấm áp nhất: tiếng ông ho khẽ lúc sáng tinh mơ, tiếng dép lê kéo chậm chậm từ sân vào bếp thì đã vắng xa.

Ông hiền và ít nói. Ông sống bằng những điều nhỏ bé nhưng lại làm người khác nhớ cả đời. Có một kỷ niệm mà mỗi lần Tết đến tôi đều nhớ, dù ông chưa bao giờ kể lại. Đó là một chiều 29 Tết của nhiều năm trước.

Hôm ấy trời rét căm. Tôi chạy về nhà trong tiếng gió hun hút, tay ôm cuốn truyện tranh mới mua. Vừa bước vào sân, tôi thấy ông đang đứng bên gốc bưởi già trước hiên. Cái cây mà ông vẫn gọi là “lộc nhà mình”.

Gió mạnh quá, một cành bưởi trĩu hoa nghiêng hẳn xuống. Ông đang loay hoay chống lại cho nó khỏi gãy. 

Thấy tôi về, ông ngẩng lên, đôi mắt hiền nheo lại vì gió, rồi nở một nụ cười nhỏ, đủ làm cả sân ấm lên. Tôi chạy lại phụ ông giữ cành. Tay ông khô, lạnh, chai sần sau bao năm cuốc đất, tỉa cây. Ông bảo: Giữ chắc nhé, hoa bưởi sắp vào mùa rồi.

Một câu thôi. Nhưng cái cách ông nói, nhẹ nhàng mà ấm áp, khiến tôi đứng im lặng rất lâu, như sợ làm rơi mất những bông hoa trắng đang run rẩy trước gió.

Khi cành bưởi đã được chống lại cẩn thận, ông phủi bụi khỏi áo, rồi lặng lẽ vào bếp rót cho tôi một cốc nước ấm. Ông không dặn dò gì, không hỏi han, chỉ đặt cốc nước xuống bàn và gật đầu một cái rất từ tốn. Cái gật đầu của những người cả đời chọn hành động để yêu thương thay vì lời nói. Hoa bưởi từ đó trở thành ký ức của riêng tôi về ông.

Không phải vì hoa thơm. Mà vì người nâng niu hoa đã không còn nữa.

Chiều 30 Tết năm nay, cả nhà bày mâm cỗ cúng tất niên. Khi chuẩn bị bày biện, tôi thấy chiếc ghế gỗ ông vẫn ngồi được đẩy vào sát tường. Không ai ngồi vào đó vì nhớ thương. Chỉ một chiếc ghế thôi mà làm lòng mọi người chùng xuống. 

Rồi mẹ lặng lẽ đặt lên bàn một chén trà nóng ướp hương bưởi, đúng loại trà ông thích, như thể vẫn muốn giữ ông lại thêm một mùa Tết nữa.

Đêm giao thừa buông xuống rất chậm. Trên bầu trời cuối ngõ, những vệt sáng đầu tiên của pháo hoa nở rồi tắt, để lại khoảng lặng mênh mang giữa sắc trời đêm. Gió thổi qua sân mang theo hơi lạnh của mùa Tết cũ, làm những tán bưởi khẽ rung lên chạm vào ký ức xa xăm. 

Giữa không gian ấy, tôi bất giác thấy ông như vẫn đang ngồi ở bậc cửa năm nào, tay ôm chén trà nóng, ánh mắt hiền lành hướng lên bầu trời, trầm lặng, bình thản và quen thuộc đến mức chỉ nhìn thôi đã thấy yên lòng.

Đêm giao thừa nào ông cũng hái một chùm hoa bưởi, đặt lên ban thờ tổ tiên. Ông bảo mẹ tôi: Để hương thơm dẫn ông bà về.

Một câu nói giản dị, đúng kiểu người xưa, tin rằng hương hoa bưởi đủ thanh để gọi về những điều tốt đẹp.

Năm nay, ông không còn nhưng mẹ tôi vẫn nhẹ nhàng hái lên một chùm hoa mới, đặt đúng vị trí ông thường để. Cả căn nhà thơm mùi hoa bưởi. Mùi hương của sự bình yên và tiếp nối. Thứ hương thơm ấy lan rất chậm, rất nhẹ nhưng một khi đã chạm vào ký ức thì chẳng thể nào phai.

Người ta hay nghĩ mái ấm tạo nên từ những điều lớn lao. Nhưng với gia đình tôi, mái ấm được níu lại từ những điều rất nhỏ: một cành bưởi được chống lại cho khỏi gãy, một chùm hoa đặt lên ban thờ, một cái gật đầu hiền từ, một thói quen không ai dám quên. 

Và có lẽ, từ cả sự yên lặng của ông, cái yên lặng đã từng giữ cho ngôi nhà này một nhịp sống thật chậm, thật an.

Tết thiếu ông không làm ngôi nhà lặng lẽ, chỉ khiến mọi thứ khẽ chậm lại. Những câu chúc đầu năm bỗng mềm hơn, nhỏ lại. Những cuộc trò chuyện quanh mâm cỗ ngập ngừng hơn một nhịp. Giữa tiếng cười của con trẻ, thỉnh thoảng vẫn có một khoảng lặng rất mỏng, đủ để ai đó giật mình nhớ đến người đã đi xa. Và trong mỗi mùi hương đầu xuân, lại có hình bóng người đã khuất.

Có những mất mát nhẹ như một sợi khói nhưng lại bám rất lâu trong lòng người ở lại. Người ta nói Tết là đoàn viên, nhưng không phải lúc nào đoàn viên cũng đủ người. Có những cái Tết, ta học cách ôm lấy khoảng trống, để hiểu hơn điều gọi là “mái ấm”.

Tôi tin mỗi mùa xuân sang, ông vẫn trở về. Không phải bằng tiếng gọi nơi xa, mà bằng chính hương hoa bưởi đầu mùa, dịu dàng mà bền bỉ, như tình yêu của ông dành cho gia đình. Vì sự hiện diện của ông chưa bao giờ mất đi. Nó chỉ đổi chỗ để ở sâu hơn trong lòng người ở lại…