Thách thức văn hóa trong kỷ nguyên số

Chiều 20.4 tại TP.HCM, Hội Nhà báo VN, Ban Tuyên giáo và Dân vận T.Ư cùng Đài Phát thanh và truyền hình TP.HCM (HTV) tổ chức tọa đàm "Văn hóa trong kỷ nguyên số - Từ bản sắc đến sức mạnh mềm quốc gia" nhằm đề ra hệ thống quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp đột phá phát triển văn hóa trong thời đại mới.

Hiện nay, công nghiệp văn hóa được xác định là một trong những ngành công nghiệp mũi nhọn, nâng cao vị thế quốc gia. Mỗi tác phẩm điện ảnh, âm nhạc, sản phẩm thủ công mỹ nghệ hay lễ hội văn hóa đều có thể trở thành "đại sứ văn hóa", mang theo thông điệp đất nước.

Tham luận tại tọa đàm, Phó giám đốc Sở VH-TT TP.HCM Nguyễn Thị Thanh Thúy khẳng định: "Việc hoạch định chính sách, hệ thống các giá trị, định hướng xu thế phát triển đồng bộ xứng tầm với tiềm năng TP.HCM, khai thác hiệu quả các nguồn lực để tăng cường hiệu suất, tiếp tục phát triển ngành văn hóa trong thời gian tới là điều rất cần thiết".

Đứng ở góc độ cơ quan quản lý, bà Thúy cho biết: "TP.HCM sẽ đầu tư các dịch vụ văn hóa như phim trường, trung tâm biểu diễn, trung tâm trưng bày triển lãm, cơ sở đào tạo chuyên ngành… Tăng cường ứng dụng KH-CN hiện đại trong các khâu của quá trình sản xuất sản phẩm, dịch vụ; hợp tác trong và ngoài nước về phát triển các giải pháp kỹ thuật, công nghệ tiên tiến để tạo điều kiện tối đa cho việc đầu tư phát triển sản phẩm các ngành công nghiệp văn hóa. Đặc biệt, thực hiện tốt các quy định về quyền sở hữu trí tuệ; tăng cường vai trò quản lý nhà nước trong bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, nâng cao nhận thức và củng cố việc thực thi quyền sở hữu trí tuệ".

GÁNH NẶNG "HAI VAI" CỦA BÁO CHÍ

Trong thời đại kỷ nguyên số, báo chí được nhìn nhận mang gánh nặng "hai vai": vừa lan tỏa các giá trị văn hóa, vừa là người "gác cổng" bảo vệ các chuẩn mực văn hóa. Làm sao để dung hòa cả hai vai trò quan trọng này?

Tham luận của nhà báo Chu Ninh, Trưởng ban đại diện Báo Đại Đoàn Kết tại TP.HCM, cho rằng: "Nếu nghiêng quá nhiều về vai trò lan tỏa, báo chí có nguy cơ đánh mất bản sắc và trở thành một phần của dòng chảy thông tin thiếu kiểm soát. Ngược lại, nếu chỉ chú trọng vai trò gác cổng, báo chí có thể trở nên khô cứng, xa rời công chúng và mất sức ảnh hưởng".

Bên cạnh đó, nhà báo Chu Ninh chia sẻ về vai trò của báo chí trong việc góp phần xây dựng sức mạnh mềm quốc gia: "Không chỉ đưa thông tin ra công chúng, báo chí còn góp phần định hình diện mạo văn hóa của xã hội trên không gian số, đây chính là thước đo cốt lõi để đánh giá vai trò của báo chí trong việc góp phần xây dựng sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên số".

VUN BỒI NHỮNG GIÁ TRỊ VĂN HÓA VỮNG BỀN

Bà Nguyễn Thị Yến Trinh, người sáng lập Công ty truyền thông Đôi Cánh, với kinh nghiệm hơn 20 năm trong nghề, tự cho mình là "người kể chuyện" văn hóa không biết mệt mỏi. Bà đề nghị doanh nghiệp tư nhân và các đơn vị sáng tạo được nhà nước tạo điều kiện tiếp cận các nguồn lực tài chính, các quỹ hỗ trợ và chính sách ưu đãi phù hợp, để có thể đầu tư dài hạn cho những dự án có giá trị. Theo bà Trinh, khi văn hóa chạm được đến trái tim con người, văn hóa sẽ trở thành sức mạnh mềm của một quốc gia.

Mang đến tọa đàm "một góc nhìn", những đúc kết kinh nghiệm thực tế của những người làm báo, bằng các giá trị văn hóa cốt lõi vững bền thể hiện rõ nét ngay trong việc lựa chọn slogan của tờ báo, nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn, Phó chủ tịch T.Ư Hội Liên hiệp Thanh niên VN, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Nhà báo VN, Tổng biên tập Báo Thanh Niên, phát biểu: "Thanh Niên, trước hết phải hào hiệp, tử tế và nhân văn để từ đó nhận được sự tin cậy của độc giả. Đó chính là căn cốt của mọi hoạt động báo chí, của công tác nội dung mà chúng tôi kiên trì theo đuổi và cố gắng hoàn thiện mỗi ngày. Mỗi bài viết về một di sản đang bị lãng quên là một hành động góp phần bảo tồn. Mỗi phóng sự về một mô hình sáng tạo trên thế giới là một cánh cửa mở ra chân trời mới. Mỗi chương trình từ thiện là một sợi dây kết nối các thế hệ với nhau và với những giá trị bền vững của dân tộc".

Nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn kể nhiều về các chương trình hoạt động xã hội sau mặt báo, "nơi các giá trị cốt lõi văn hóa được nuôi dưỡng theo chiều sâu": Quỹ học bổng Nguyễn Thái Bình, chương trình Cùng con đi tiếp cuộc đời… đã làm thay đổi biết bao phận đời, phận người để vượt qua nghịch cảnh, viết lại đời sống. Nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn cũng kể về cuộc thi viết rất nhân văn mang tên Sống đẹp do Báo Thanh Niên tổ chức đang bước sang mùa thứ 6, trở thành một dòng chảy văn hóa mềm, bền bỉ nhắc nhớ rằng điều tử tế vẫn luôn tồn tại trong cuộc sống của chúng ta. Đặc biệt, cuộc thi phim ngắn Vietnamese mùa 3 do Báo Thanh Niên phối hợp tổ chức là một điển hình trong nỗ lực góp phần vào sự phát triển nền công nghiệp văn hóa nước nhà.

"Khi báo chí đứng vững trên nền tảng bản sắc dân tộc, đồng thời mở rộng tầm nhìn ra thế giới, người VN mới có thể tiến vào kỷ nguyên mới với tâm thế vững vàng, đủ sức sánh vai với các nền văn minh trên thế giới", nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn khẳng định.

"Kỷ nguyên số mang đến những công cụ hiện đại để chúng ta kể câu chuyện văn hóa VN sinh động hơn, gần gũi hơn với thế giới. Tôi tin rằng tọa đàm đề xuất được những giải pháp thực tiễn, sắc sảo, góp phần đưa văn hóa thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống, thực sự trở thành sức mạnh nội sinh đưa đất nước ta vươn tầm trong kỷ nguyên mới", Phó bí thư Thành ủy TP.HCM Văn Thị Bạch Tuyết nói.