Vì sao mầm non TP.HCM vẫn thiếu giáo viên, chật vật kinh phí?

Hội nghị sơ kết học kỳ I cho thấy mầm non TP.HCM còn thiếu giáo viên, kinh phí eo hẹp, chuyển đổi số chưa đồng bộ, cần sớm gỡ nút thắt.

Thiếu giáo viên, chất lượng giáo viên, kinh phí hoạt động, chuyển đổi số, nguồn thu xã hội hóa… là những vấn đề được nhiều trường cùng nêu tại hội nghị sơ kết học kỳ 1 bậc mầm non năm học 2025-2026 tại TP.HCM ngày 25-12. Đây là hội nghị đầu tiên của bậc học này sau sáp nhập TP.

Lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM cho rằng ngành giáo dục TP.HCM vận hành hiệu quả hệ thống mầm non gồm 16 cụm chuyên môn với sự dẫn dắt của 168 cán bộ quản lý cốt cán, song bậc học này cũng có nhiều vấn đề đặt ra cần tháo gỡ.

Mỗi nơi khó một kiểu

Ông Lương Trọng Bình, Hiệu trưởng Trường mầm non 11 (phường Nhiêu Lộc), nói hội nghị đã mạnh dạn chỉ ra hạn chế. Đánh giá chuyển đổi số giúp thay đổi chất lượng mầm non nhưng ông Bình nói chuyển đổi số chưa đồng bộ, không có hệ thống thống nhất và "nhà trường không dùng Zalo không biết chuyển đổi số sao cho nhất quán".

Giáo dục mầm non có nhóm trẻ 6-12 tháng và 13-18 tháng nhưng giáo viên chưa đáp ứng được đặc trưng của độ tuổi. "Giáo viên của trường mở các nhóm lớp này cần được đào tạo bài bản, không thể sáng dạy nhóm 25 tháng, chiều "xách" giáo viên đó qua nhóm 6 tháng. Vì nguy cơ của nhóm trẻ 6 tháng rất lớn nên cần chương trình bồi dưỡng nhóm giáo viên nhóm này", ông Bình nêu.

Kinh phí hoạt động cũng là câu chuyện các trường quan tâm. Lãnh đạo hai trường mầm non Phước Hiệp và Sơn Ca (phường Bà Rịa) cho biết kinh phí hoạt động năm 2026 của trường mình không đủ chi trả lương và bảo hiểm xã hội cho nhân viên nấu ăn, bảo vệ hợp đồng. 

"Đầu năm trường thu tiền phục vụ bán trú 200.000 đồng/học sinh, trong khi nghị quyết 18 của TP.HCM cho thu 550.000 đồng/học sinh. Lâu nay trường trả kinh phí cho nhân viên nấu ăn từ nguồn thu xã hội hóa. Nếu 2026 tiếp tục thu mức đó nhà trường không đủ chi trả và mong được hướng dẫn mức thu xã hội hóa ngay trong tháng 1-2026 tới", đại diện Trường mầm non Sơn Ca ý kiến.

Trong khi đó Trường mầm non Tây Bắc (xã Tân An Hội) nêu từ năm 2022 đến nay giáo viên chưa được thanh toán tiền làm thêm thứ Bảy hay tăng ca, đã có văn bản trình cấp xã nhưng chưa được phản hồi.

Khó khăn nhân sự cũng được các trường mầm non: Trúc Xanh (xã Nghĩa Thành), Tuổi Thơ (xã Xuân Sơn), Họa Mi (xã Phú Giáo)… nêu tại hội nghị. Điểm chung là các trường thiếu nhân viên y tế, nhân viên thư viện và mong muốn được tuyển dụng bổ sung cho đủ.

Đồng hành, hướng dẫn, giám sát thường xuyên

Bà Lương Thị Hồng Điệp, Trưởng Phòng giáo dục mầm non Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, thừa nhận còn những hạn chế như lớp độc lập thực hiện quản lý nhân sự trên hệ thống cơ sở dữ liệu ngành chưa đồng bộ, hồ sơ pháp lý cập nhật chậm, sĩ số lớp vượt chuẩn, thiếu giáo viên, có giáo viên chưa đạt chuẩn trình độ theo Luật Giáo dục 2019...

Hiện bậc mầm non của TP.HCM với 16 cụm chuyên môn, 168 cán bộ quản lý cốt cán. Con số này là mạng lưới hỗ trợ thực chất giúp thu hẹp khoảng cách về năng lực chuyên môn giữa các đơn vị công lập và ngoài công lập, giữa khu vực trung tâm và vùng ven.

Để đồng bộ dữ liệu, bà Điệp đề nghị các cơ sở mầm non rà soát và cập nhật dữ liệu (trẻ em, giáo viên) lên hệ thống cơ sở dữ liệu đảm bảo chính xác so với thực tế. Đồng thời tích hợp cơ sở dữ liệu vào trang thông tin điện tử của đơn vị. 

Về chất lượng giáo viên, các cơ sở, nhất là các trường tư thục, nhóm, lớp độc lập rà soát, xây dựng lộ trình đào tạo cho giáo viên trình độ trung cấp. Bà Điệp nói kiểm tra tại một cơ sở mầm non độc lập có 10 giáo viên nhưng đến 6 người không đạt chuẩn, không đảm bảo quy định theo Luật Giáo dục 2019.

Trong khi đó, bà Lê Thụy Mỵ Châu - Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo - nói hồ sơ pháp lý chậm cập nhật, dữ liệu ngành chưa đồng bộ của một số nhóm lớp độc lập và cơ sở ngoài công lập gây khó khăn cho việc dự báo và tham mưu chính sách. Chưa kể tình trạng thiếu giáo viên, tỉ lệ chưa đạt chuẩn trình độ là bài toán khó. 

Bà Châu nói cần đặt vai trò quản lý nhà nước của UBND phường, xã, đặc khu cùng với vai trò của các cơ sở giáo dục mầm non với yêu cầu nâng cao năng lực quản trị trong bối cảnh phân cấp.