Vì sao học sinh, sinh viên dễ mắc bẫy 'bắt cóc online'?

Chỉ trong ít ngày, tại Đắk Lắk liên tiếp xảy ra các vụ sinh viên bị lừa "bắt cóc online", gia đình bị tống tiền khiến dư luận lo lắng. Vì sao thế hệ gen Z rành công nghệ vẫn dễ sập bẫy?

Ngày 24-9, thượng tá Nguyễn Hữu Sơn - trưởng Phòng An ninh chính trị nội bộ Công an tỉnh Đắk Lắk - cho biết công an đã yêu cầu các đơn vị phối hợp nhà trường, địa phương tăng cường tuyên truyền để ngăn chặn thủ đoạn lừa đảo qua mạng, "bắt cóc online".

Bản lĩnh số để thoát bẫy "bắt cóc online"

Theo thượng tá Sơn, kịch bản quen thuộc là kẻ gian mạo danh công an, viện kiểm sát, ngân hàng tung giấy triệu tập giả hoặc gọi video có người mặc đồng phục để dọa dẫm. Chỉ vài lời hù dọa "liên quan đến ma túy, rửa tiền" cũng khiến nhiều bạn trẻ hoảng loạn, ngoan ngoãn làm theo.

Gen Z tuy thành thạo công nghệ nhưng thiếu kỹ năng phản biện, hiểu biết pháp luật và kinh nghiệm ứng xử. Đây là điểm yếu mà tội phạm mạng nhắm tới.

Nguyễn Tường Vy, sinh viên Trường đại học Tây Nguyên, cho rằng nhiều bạn sống xa gia đình, ít kinh nghiệm xã hội nên khi bị gọi điện đe dọa thường hoảng loạn, lại bị buộc giữ bí mật nên càng dễ mắc bẫy.

Đặng Trần Hữu Tâm, sinh viên Trường đại học Đông Á, kể lần chuẩn bị nhập học, bạn liên tục nhận cuộc gọi lạ, chúng đọc đúng thông tin cá nhân khiến bạn hoang mang.

"Khi họ yêu cầu kết bạn Zalo, tôi kịp nhận ra bất thường nên thoát bẫy. Nhưng nhiều bạn khác vì lo lắng, thiếu trải nghiệm nên dễ mắc lừa", Tâm nói.

Ở bậc phổ thông, nguy cơ cũng không nhỏ. Bùi Dương Gia Hân, học sinh lớp 12A2 Trường THPT Phan Chu Trinh số 1 (Đắk Lắk), cho rằng quan trọng nhất là giữ bình tĩnh: "Học sinh cần rèn bản lĩnh số: không vội vàng, không kết bạn tài khoản lạ, không hẹn gặp trực tiếp người quen trên mạng".

Theo Hân, tuyên truyền trong trường hiện mới dừng ở thông báo fanpage, chưa có nhiều buổi tập huấn thực tế.

"Nếu được mô phỏng tình huống và thực hành cách ứng phó, chúng mình sẽ tự tin hơn nhiều", Hân đề xuất.

Cảnh giác với cuộc gọi lạ, link giả, chuyển tiền

Từ thực tiễn, thầy Nguyễn Tiến Chương - phó hiệu trưởng Trường THPT Thực hành Cao Nguyên - cho biết: "Học sinh, sinh viên rành mạng xã hội nhưng vẫn sập bẫy, chứng tỏ thủ đoạn ngày càng tinh vi".

Trường yêu cầu giáo viên nhắc nhở trong giờ chào cờ, sinh hoạt lớp và cập nhật liên tục các chiêu trò mới".

Tại Trường đại học Tây Nguyên, gần đây xuất hiện văn bản giả mạo học bổng 100% học phí, yêu cầu sinh viên nộp hồ sơ, chứng minh tài chính. Nhà trường đã dán nhãn "giả mạo", khẳng định học bổng chỉ công bố trên website và fanpage chính thức.

Tiến sĩ Vũ Minh Chiến - phó trưởng phòng công tác sinh viên Trường đại học Tây Nguyên - cho biết nhiều sinh viên còn bị "công an giả" gửi giấy triệu tập giả, yêu cầu chuyển tiền, có em đã mắc bẫy.

"Điểm yếu của sinh viên là thiếu hiểu biết pháp luật, kinh nghiệm sống, dễ bị thao túng tâm lý", ông nói.

Để phòng ngừa, trường mở nhiều kênh cảnh báo: website, fanpage, nhóm Zalo lớp, đồng thời mời công an trực tiếp giảng dạy kỹ năng ứng phó.

"Không ai bảo vệ các em tốt bằng sự tỉnh táo của chính các em. Khi nhận cuộc gọi lạ, văn bản lạ, phải kiểm chứng qua kênh chính thức, tuyệt đối không chuyển tiền hay cung cấp thông tin cá nhân", tiến sĩ Chiến nhấn mạnh.