Vì sao bắt buộc phải học hết bậc THCS?

Bộ Giáo dục và đào tạo đang lấy ý kiến về dự thảo nghị định, quy định về việc giáo dục bắt buộc từ tiểu học đến THCS.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Thái Văn Tài - Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông (Bộ GD-ĐT) - cho biết: "Nội dung này ở trong dự thảo nghị định của Chính phủ quy định về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 5 đến 6 tuổi, giáo dục bắt buộc, xóa mù chữ mới được công bố để trưng cầu ý kiến. Nếu trước đây giáo dục bắt buộc giới hạn ở bậc tiểu học thì theo dự thảo, giai đoạn giáo dục bắt buộc sẽ từ tiểu học đến THCS".

Giáo dục bắt buộc khác phổ cập giáo dục ra sao?

* Thưa ông, hiện tại ngành giáo dục cũng đang thực hiện phổ cập giáo dục đúng độ tuổi ở các cấp học trong đó có cấp tiểu học, THCS. Vậy quy định giáo dục bắt buộc có khác biệt gì so với phổ cập giáo dục?

- Trước đây việc thực hiện theo cơ chế phổ cập nhằm đảm bảo đa số người trong độ tuổi đạt trình độ học vấn tối thiểu thì ở dự thảo nghị định sẽ thiết lập cơ sở pháp lý rõ ràng, đảm bảo mọi trẻ em trong độ tuổi thực hiện quyền, nghĩa vụ học tập. 

Đồng thời cũng xác định cụ thể trách nhiệm của Nhà nước, chính quyền địa phương, gia đình và xã hội trong việc đảm bảo trẻ em hoàn thành chương trình giáo dục bắt buộc.

Phổ cập giáo dục THCS là nền tảng quan trọng để tiến tới thực hiện giáo dục bắt buộc ở cấp THCS. Tuy nhiên giáo dục bắt buộc có yêu cầu cao hơn phổ cập giáo dục, không chỉ bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục mà còn phải bảo đảm thanh thiếu niên trong độ tuổi quy định hoàn thành chương trình giáo dục THCS.

* Như vậy sẽ có thay đổi như thế nào sau khi nghị định có hiệu lực?

- Nghị định có hiệu lực sẽ là cơ sở để quy định rõ hơn trách nhiệm đảm bảo các điều kiện thực hiện giáo dục bắt buộc như mạng lưới trường lớp, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, đội ngũ giáo viên và các chính sách hỗ trợ đối với học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Các địa phương sẽ phải tổ chức, thống kê, cập nhật và theo dõi quá trình học tập của trẻ em trong độ tuổi từ khi hoàn thành cấp tiểu học đến kết thúc THCS, hạn chế tình trạng học sinh bỏ học, đảm bảo mọi trẻ em đều được tham gia học tập.

Giải pháp gì?

* Hiện tại tình trạng thiếu trường lớp, đặc biệt là thiếu giáo viên các cấp vẫn chưa thể giải quyết dứt điểm. Vậy phải có giải pháp như thế nào để khắc phục nhanh hơn khó khăn về trường lớp và giáo viên khi thực hiện giáo dục bắt buộc?

- Bộ GD-ĐT nhận thức rõ rằng để thực hiện hiệu quả giáo dục bắt buộc, việc bảo đảm các điều kiện về mạng lưới trường lớp, đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất là yếu tố then chốt.

Các giải pháp chủ yếu tập trung vào một số nhóm nội dung. Cụ thể là sẽ tiếp tục rà soát, quy hoạch, sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục phù hợp với biến động dân số, quá trình đô thị hóa và điều kiện của từng địa phương. 

Đồng thời sẽ ưu tiên đầu tư phát triển trường lớp, cơ sở vật chất và thiết bị dạy học cho các khu vực còn nhiều khó khăn như vùng sâu vùng xa, miền núi, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Về đội ngũ giáo viên, Bộ GD-ĐT đang phối hợp với Bộ Nội vụ và các bộ, ngành liên quan để rà soát nhu cầu, hướng dẫn địa phương từng bước bổ sung biên chế giáo viên theo quy định. Cùng với đó sẽ tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên, đặc biệt đối với các môn học còn thiếu giáo viên, bảo đảm đáp ứng yêu cầu thực hiện chương trình giáo dục phổ thông.

Bộ sẽ có các yêu cầu đảm bảo điều kiện chất lượng tối thiểu của giáo dục bắt buộc. Cụ thể là triển khai các chuẩn về cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và phát triển học liệu số, tổ chức các hình thức giáo dục linh hoạt, phù hợp để tạo điều kiện cho mọi học sinh trong độ tuổi được tham gia học tập và hoàn thành chương trình giáo dục trung học cơ sở.

Nhà nước đã và đang ban hành nhiều chính sách miễn, giảm học phí và hỗ trợ chi phí học tập đối với học sinh có hoàn cảnh khó khăn, học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng đặc biệt khó khăn cũng như bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục đối với người khuyết tật và các nhóm dễ bị tổn thương.

Quốc hội, Chính phủ đã ban hành nhiều luật, nghị quyết, chương trình, đề án lớn để phát triển giáo dục và đào tạo, trong đó có Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển đột phá giáo dục. Chương trình này đã xác định rõ các mục tiêu, nhiệm vụ và nguồn lực để đầu tư phát triển hệ thống giáo dục, bao gồm việc tăng cường cơ sở vật chất, phát triển đội ngũ giáo viên và nâng cao chất lượng giáo dục giai đoạn tới.