Truyền hình Việt Nam tăng tốc với miniseries

Trung tâm Phim truyền hình (VFC) thuộc Đài Truyền hình Việt Nam vừa ra mắt dòng phim miniseries chất lượng cao với ba phim mở màn năm 2026.

Đó là các phim: Đồng hồ đếm ngược (đạo diễn Bùi Tiến Huy), Lời hứa đầu tiên (Nguyễn Đức Hiếu), Lửa trắng (Bùi Quốc Việt). Trong đó, Đồng hồ đếm ngược sẽ lên sóng khi phim Cách em 1 milimet kết thúc.

Thói quen khán giả thay đổi

So với mặt bằng của phim truyền hình Việt nói chung, miniseries là dòng phim có độ dài từ 16 - 20 tập, chú trọng đầu tư với những đề tài, thể loại ít được khai thác hoặc thậm chí chưa từng xuất hiện, dám thể nghiệm cách kể chuyện mới mẻ, nhân vật độc đáo, chú trọng nâng cao trải nghiệm cảm xúc người xem.

Ông Đỗ Thanh Hải - Phó tổng giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam - chia sẻ từ thập niên 1990, những bộ phim truyền hình đầu tiên bắt đầu xuất hiện trên sóng VTV với chương trình Văn nghệ chủ nhật. 

Với nội dung tập trung vào những câu chuyện giản dị về đời sống, nông thôn và làng quê, những bộ phim này nhanh chóng thu hút và nhận được sự quan tâm của công chúng trong bối cảnh điện ảnh thị trường còn đang định hình.

Các tác phẩm thời kỳ đó "có sức sống bền bỉ và được xem là nền móng quan trọng cho sự phát triển sau này". Cùng với sự phát triển chung cũng như sự quan tâm của khán giả, phim truyền hình ngày càng được đầu tư mạnh mẽ hơn. Tần suất phát sóng tăng lên đáng kể, từ một tập/tuần đến phát sóng hàng ngày.

"Tuy nhiên bối cảnh thị trường và thói quen người xem đã thay đổi nhanh chóng, đòi hỏi truyền hình phải tìm kiếm một không gian sáng tạo mới, những cơ hội mới cho người làm nghề và nghệ sĩ - ông Hải nhận định "việc phát triển các series, đặc biệt là dòng phim miniseries, là một hướng đi phù hợp".

Đại diện đài nhấn mạnh dòng phim miniseries hướng tới việc khai thác sâu thân phận và đời sống nội tâm nhân vật trong những không gian cụ thể, cho phép câu chuyện được đào sâu và phát triển trọn vẹn. 

Qua đó phim không chỉ mang tính giải trí mà còn phản ánh những chuyển động của xã hội gắn với sự phát triển của công nghệ và xu hướng tiếp cận nội dung mới của khán giả.

Đây cũng là cách để phim truyền hình Việt Nam khẳng định vị trí trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt của các nền tảng nội dung.

Đi chậm nhưng có còn hơn không

Việc phát triển miniseries (hay limited series - series giới hạn số tập, thường dưới 20 tập, kể chuyện hoàn chỉnh) được coi là hướng đi phù hợp, đáp ứng thị hiếu xem binge-watching (xem liên tục) của khán giả ngày nay. 

Đây là xu hướng đang diễn ra trên thế giới, đặc biệt khi có sự bùng nổ của các nền tảng streaming (Netflix, Disney+, HBO Max).

Hàn Quốc - "cường quốc" của phim truyền hình trong khu vực - những năm gần đây cũng chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng này, chủ yếu do ảnh hưởng của "ông lớn" Netflix và các nền tảng OTT (Over-The-Top như Disney+, TVing) đầu tư lớn vào K- content (những nội dung Hàn Quốc), yêu cầu series ngắn hơn để dễ tiêu thụ toàn cầu.

Trước đây, phim Hàn thường 16 - 20 tập hoặc dài hơn (phát sóng hàng tuần trên TV cable như tvN, SBS...), thì nay định dạng đó đã trở nên lỗi thời. 

Nhiều phim giờ chỉ có 10 - 12 tập, thậm chí ngắn hơn, để phù hợp streaming hoặc phát trên các nền tảng. Có thể kể một số phim năm qua như The trauma code: Heroes on call (8 tập), Newtopia (8 tập), Way back love (6 tập), Hyper knife (8 tập)...

Có thể kể một số series quốc tế gây tiếng vang khác như Chernobyl (2019, 5 tập), The queen's Gambit (2020, 7 tập), When they see us (2019, 4 tập)... 

Hay Adolescence (năm 2025) - phim đưa Owen Cooper vụt sáng thành sao, làm nên lịch sử tại lễ trao giải Quả cầu vàng lần thứ 83 khi giành chiến thắng ở hạng mục Nam diễn viên phụ xuất sắc ở tuổi 16 - cũng chỉ có 4 tập.

Việt Nam giờ mới ra mắt miniseries như vậy là khá chậm, nhưng muộn còn hơn không. Theo định hướng của VFC, miniseries không đơn thuần là việc rút ngắn số tập, mà là thay đổi cách kể chuyện. 

Các phim được xây dựng với cấu trúc gọn, nhịp nhanh, tập trung vào nhân vật, tâm lý và những vấn đề của đời sống xã hội đương đại, thay vì dàn trải theo lối kể truyền thống.

Ông Đỗ Thanh Hải nhấn mạnh đây có thể coi là bước chuyển mình mạnh mẽ trong chiến lược nội dung để tiệm cận xu hướng thưởng thức nội dung nhanh, đồng thời vẫn giữ chân khán giả, đòi hỏi sự sâu sắc trong thông điệp và hình thức thể hiện mới mẻ. Trong đó mỗi bộ phim là một thế giới riêng biệt, một câu chuyện được kể gọn ghẽ, chặt chẽ nhưng có sức lay động.

"Sự thay đổi này không phải để kết thúc, mà để mở ra chương trình mới, cách thức làm mới, thiết lập nền móng cho một thể loại đầy tiềm năng", ông Hải nói.