Thay vì chen chúc ở siêu thị hay chất đầy thực phẩm trong tủ lạnh từ rằm tháng chạp, nhiều gia đình đô thị chuyển sang chuẩn bị theo kiểu "Tết tới đâu, sắm tới đó".
Sự bùng nổ của kênh mua sắm trực tuyến và dịch vụ giao hàng nhanh khiến siêu thị dần trở thành "tổng kho" của mỗi nhà nhưng đồng thời đẩy hệ thống bán lẻ vào cuộc đua mới giao đúng giờ, đủ hàng, tận cửa giữa những ngày đường phố đông nghẹt.
Sắm Tết theo... ngày, săn ưu đãi
Những năm trước, cứ gần 25 Tết, bà Thiên Kiều (phường Cầu Kiệu, TP.HCM) lại bước vào "chiến dịch" tích trữ. Tủ lạnh 400 lít của gia đình luôn trong tình trạng "nội bất xuất, ngoại bất nhập" từ thịt kho, giò chả đến rau củ đều phải mua sẵn vì tâm lý "mùng 1 mùng 2 người ta chưa bán".
Thế nhưng năm nay, căn bếp nhà bà Thiên Kiều thảnh thơi hơn hẳn. Chiếc tủ lạnh chỉ đủ đồ cho hai ngày đầu năm. "Giờ app siêu thị, sàn thương mại điện tử giao xuyên Tết. Thiếu gì đặt nấy, 30 phút có đồ tươi mang tới cửa, đâu cần ăn đồ đông lạnh cả tuần", bà Kiều nói.
Ghi nhận tại các kênh mua sắm, nhiều bà nội trợ ở TP.HCM cho biết không còn tâm lý "mua lấy mua để" tích trữ cho đủ mấy ngày Tết như trước. Thực phẩm tươi sống được mua theo nhịp sinh hoạt từng ngày, nhờ kênh bán online của siêu thị phủ kín từ đồ tươi đến đồ cúng lễ.
Tết vì thế "gọn nhẹ" hơn với người nội trợ giảm áp lực tài chính dồn cục, giảm cảnh xếp hàng và giảm nỗi sợ chợ nghỉ bán Tết. Việc "gọn nhẹ" với người mua lại là "nặng đô" với hệ thống bán lẻ. Đơn hàng dồn theo khung giờ, yêu cầu giao đúng hẹn, hàng tươi phải đẹp, phải đủ, phải không giập nát.
"Một sai lệch nhỏ cũng có thể ảnh hưởng bữa cơm, mâm cúng, hoặc lịch tiếp khách trong những ngày Tết", chị Thanh (phường Phú Nhuận) nói.
Thay vì mua sắm một lần cho cả mùa Tết, người tiêu dùng chuyển sang chiến thuật "mua rải rác" và "tối ưu hóa nhu cầu thực tế". Với chị Yến Trinh (phường Nhiêu Lộc) lộ trình sắm Tết bắt đầu ngay sau Tết dương lịch, nhưng không phải bằng... thực phẩm.
"Mình chia nhỏ kế hoạch đầu tháng 1 săn đồ làm đẹp, giữa tháng săn áo dài livestream, còn thực phẩm thì sát ngày mới đặt để đảm bảo độ tươi", chị Trinh nói. Cách chia nhỏ giúp chị tránh "đau ví" trong một thời điểm và tận dụng voucher theo từng đợt khuyến mãi của sàn.
Khi người tiêu dùng đã quen thao tác đặt hàng vài phút để nhận trong 30 - 60 phút, việc "Tết tới đâu, sắm tới đó" trở thành lựa chọn hợp lý: vừa tươi, vừa linh hoạt, vừa giảm khâu bảo quản và giảm lãng phí vì mua quá tay.
Shipper quá tải đơn hàng, áp lực kẹt xe
Cùng với xu hướng sắm Tết online, áp lực giao hàng đúng hẹn đối với đội ngũ shipper tăng cao, nhất là trong mùa... kẹt xe này. Anh Thành Hòa, shipper chuyên đơn thực phẩm tươi, cho biết chỉ cần ùn lại vài điểm là cả tuyến giao bị ảnh hưởng lây, từ trục đường lớn vào hẻm nhỏ, rồi mắc ở cổng chung cư, bãi gửi xe, thang máy.
"Đơn nào cũng có giờ hẹn. Khách đặt đồ tươi mà trễ 20 - 30 phút là bữa cơm bị ảnh hưởng, mâm cúng thiếu món, họ sốt ruột liền. Đường kẹt thì mình cũng không "xé" ra được", anh Hòa nói.
Áp lực dồn mạnh vào cuối chiều và buổi tối, thời điểm các gia đình muốn kịp nấu nướng, dọn dẹp, đón khách. Thực phẩm tươi như rau không được giập, trái cây phải đẹp, thịt cá phải đúng trọng lượng. Thiếu một món là phải quay lại lấy, mà quay lại thì... kẹt xe thêm một vòng nữa.
"Có hôm đang chạy giữa đường, khách nhắn đổi giờ nhận, hoặc báo kẹt thang máy nhờ mình chờ. Chỉ đứng chờ vài phút là trễ dây chuyền mấy đơn sau", anh Hòa kể và cho biết những ngày cao điểm, anh xuất phát từ sáng sớm, chạy liên tục đến tối muộn, ăn uống tranh thủ.
Các doanh nghiệp bán lẻ cho biết thách thức lớn nhất của xu hướng "Tết tới đâu, sắm tới đó" nằm ở hậu cần. Khi người dân nghỉ ngơi, đội giao nhận và nhân viên kho bãi lại phải làm việc với 200% công suất. Năng lực giao hàng trong 1 - 2 giờ trở thành "điểm chạm" quyết định trải nghiệm khách hàng.
Theo ghi nhận, Bách Hóa Xanh với hơn 2.700 cửa hàng triển khai thông điệp "Đi chợ tại nhà - Giao nhanh 1 giờ", nhắm tới nhóm khách bận rộn đến sát 30 Tết. Để vận hành, hệ thống tăng cường nhân sự thời vụ và kết hợp đội giao hàng, nhằm rút ngắn quãng đường từ kệ đến tay người mua.
Tương tự, Lotte Mart tuyển thêm hơn 1.000 lao động thời vụ cho các vị trí gói quà, thu ngân, xử lý đơn online. Các chính sách chiết khấu cho đơn đặt sớm hoặc điều tiết đơn theo khung giờ cũng là cách "giảm sốc" vào những ngày cận Tết, tránh tình trạng quá tải.
Ngoài việc giao hàng nhanh, các hệ thống bán lẻ còn phải đồng thời nâng chất lượng đóng gói, tối ưu tuyến giao, tăng năng lực kho, và đặc biệt là giữ chân lực lượng giao nhận trong mùa cao điểm.
Ông Phạm Công Sơn - quản lý hệ thống cửa hàng Vissan - cho biết sức mua online đã tăng 35% nên đơn vị đã huy động toàn bộ nhân sự túc trực nhận đơn. "Ngoài lực lượng cơ hữu, chúng tôi liên kết với các đối tác xe công nghệ để linh động thời gian giao hàng. Chậm nhất trong vòng 24h, hàng phải đến tay khách", ông Sơn khẳng định.
