Những phiên chợ đặc biệt ngày Tết

Văn hóa văn nghệ Miền Nam bắt đầu từ "ngã rẽ Nguyễn Hoàng", khi cõi Nam Hà được lập. Nó được phổ biến qua truyền khẩu là chính, người thưởng thức cảm nhận bằng cách nghe nhiều hơn xem. Tác phẩm được đại chúng hóa, vượt qua giới hạn bản quyền cá nhân, ai cũng có thể trình diễn và có thể tự động thay đổi thêm bớt năm ba từ cho hợp với hoàn cảnh thực tế. Điều đó thể hiện tình cảm phóng khoáng của người dân, vui sống cùng nhau một cách thoải mái. Về nội dung, bên cạnh tinh thần bảo vệ truyền thống dân tộc, là ý thức phản kháng, chống lại các thế lực thực dân và tà quyền.

Tranh Đi chợ Tết của họa sĩ Nguyễn Tiến Chung.

Chợ thịt heo xã Mỹ Lợi

Làng Mỹ Lợi thuộc huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thừa Thiên. Phiên chợ thịt heo vào các ngày 29 và 30 cuối năm không họp tại chợ mà họp tại những chòi cao mới được cất lên, độ khoảng ba chục chời ở nơi đất trống đầu chợ, là những quán bán thịt heo. Bao nhiêu heo lớn trong làng đều được đem mổ thịt để bán.

Dân làng sắm Tết đều dành đến ngày phiên chợ này mua thịt. Một số dân chúng các làng lân cận cũng kéo nhau đến đây mua, nên rất vui vẻ náo nhiệt. Sau đó, những chòi này biến thành những chòi đánh bài vui Xuân.

Chợ Tết xã Vĩnh Mỹ

Xã Vĩnh Mỹ cũng thuộc huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thừa Thiên. Nơi này có tục họp chợ vào các ngày mồng một và mồng hai Tết, ở cồn cát trắng cách đó khoảng 1.500 thước, mang tên là chợ Cồn. Dân làng đi chợ Cồn đề mua bán thì ít, để vui Xuân thì nhiều.

Các cụ trong làng giải thích: "Chợ xã Vĩnh Mỹ trong những ngày mồng một, mồng hai Tết có người âm về họp chợ, do đó người trần phải trả chợ cho họ và họp ở chợ Cồn".

Chợ Đồng làng Yên Đổ

Chợ Đồng họp trên cánh đồng làng Yên Đổ, tỉnh Hà Nam, quê hương của Tam Nguyên Nguyễn Khuyến, họp vào ngày 24 tháng Chạp, tương truyền là để kỷ niệm tiền nhân. Tờ mờ sáng ngày 24, các vị thân hào, các nhà buôn bán, người lớn, trẻ con, thanh niên, phụ nữ trong làng và khắp các vùng lân cận đã tề tựu rất đông. Tại đây, còn có cuộc thi thơ và nếm rượu ngày Tết, chúc tụng nhau vào ngày tất niên, rất hào hứng vui vẻ.

Phiên Chợ Cưới

Một phiên chợ rất đặc biệt, họp tại làng Tam Lộng, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Yên vào ngày 25 tháng Chạp, của riêng đồng bào sơn cước các tỉnh Vĩnh Yên, Phú Thọ, Tuyên Quang, Thái Nguyên, từ 10 giờ sáng đến 5 giờ chiều. Mồi năm một lần, trai gái ăn mặc đẹp đẽ, nét mặt hân hoan, dắt nhau tới phiên chợ để trao đổi tâm tình, định đoạt cuộc hôn nhân của đời mình. Sau những lời giao ước được cha mẹ hoặc ông già bà cả chứng kiến, họ dắt nhau vào các quán ăn uống trước khi từ giã. Phiên chợ do đó được mệnh danh là chợ Cưới.