Nâng tầm kết nối chiến lược

Cuộc hội đàm ngày 15-4 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình đã phác họa hình dung về giai đoạn phát triển thực chất và chất lượng cao giữa hai nước trong thời gian tới.

Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp nhà nước đến Trung Quốc từ ngày 14 đến 17-4, ngày 15-4 lễ đón trọng thể Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân đã diễn ra theo nghi thức cao nhất dành cho nguyên thủ quốc gia, dưới sự chủ trì của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình và Phu nhân.

Sau lễ đón, hai nhà lãnh đạo đã tiến hành hội đàm. Cuộc hội đàm đã phác họa hình dung về giai đoạn phát triển thực chất và chất lượng cao giữa hai nước thời gian tới.

Liên kết kinh tế thực chất

Các cuộc hội đàm, hội kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với lãnh đạo cấp cao Đảng, Nhà nước Trung Quốc trong ngày 15-4 cho thấy đường hướng phát triển của quan hệ Việt - Trung thời gian tới, trong đó mục tiêu tổng thể "6 hơn" tiếp tục là trục dẫn dắt, nhấn mạnh yêu cầu nâng hiệu quả triển khai.

Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, cuộc hội đàm cho thấy ở tầng chính trị - chiến lược, "tin cậy chính trị" và "phối hợp chiến lược ở tầm cao mới, đẩy mạnh tiếp xúc cấp cao" được nhấn mạnh ngay từ đầu, có thể xem như một khung định hướng cho quan hệ thời gian tới.

Trong đó, điểm đáng chú ý là việc tăng cường hợp tác thực chất giữa các cơ quan "trọng yếu, thường xuyên" là Ngoại giao, Quốc phòng, Công an; triển khai hiệu quả cơ chế Đối thoại chiến lược 3+3 cấp bộ trưởng; tăng cường hợp tác an ninh, công nghiệp quốc phòng, thương mại quân sự.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng đề nghị hai bên xác lập tầm cao mới cho hợp tác kinh tế - thương mại - đầu tư và du lịch, hiện thực hóa mục tiêu phát triển của mỗi nước, tập trung nguồn lực nâng tầm kết nối hạ tầng chiến lược, ưu tiên cao nhất cho hợp tác đường sắt.

Đáng chú ý, ông đề nghị chuyển mạnh từ giao thương đơn thuần sang liên kết kinh tế thực chất, gắn thương mại song phương với kết nối hạ tầng, kết nối logistics và kết nối thị trường; đề nghị Trung Quốc mở cửa tối đa cho hàng hóa của Việt Nam, nỗ lực thúc đẩy thương mại cân bằng và lành mạnh.

Bên cạnh đó đề nghị Trung Quốc đẩy mạnh đầu tư, chuyển giao công nghệ, phát triển công nghiệp phụ trợ, hình thành chuỗi cung ứng, chuỗi sản xuất hoàn chỉnh tại Việt Nam; phối hợp xây dựng cơ chế hợp tác bảo đảm cung ứng năng lượng chiến lược.

Về các lĩnh vực quan trọng khác, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị đẩy mạnh hợp tác về giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ, văn hóa, giao lưu nhân dân và hợp tác địa phương; cung cấp nhiều hơn nữa học bổng dành cho sinh viên Việt Nam, đẩy mạnh hợp tác giữa các trường đại học hàng đầu của hai nước.

Các đề nghị của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình "đánh giá cao và nhất trí", theo Bộ Ngoại giao Việt Nam. Nhà lãnh đạo Trung Quốc đề nghị đẩy nhanh kết nối hạ tầng chiến lược, thúc đẩy tích cực triển khai ba dự án tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn kết nối hai nước.

Sau hội đàm, hai Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã cùng chứng kiến lễ ký kết các văn bản thỏa thuận hợp tác trên các lĩnh vực hợp tác kênh Đảng, công an, tư pháp, kinh tế, khoa học và công nghệ, chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng, dân sinh, truyền thông và địa phương; thể hiện thành quả toàn diện mà hai bên đạt được trong chuyến thăm.

Bước chuyển chất lượng cao

Nếu nhìn lại ba cuộc hội đàm gần đây nhất giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình (tháng 8-2024, tháng 4-2025 và cuộc ngày 15-4 tại Bắc Kinh), có thể thấy trong cả ba cuộc gặp, hai lãnh đạo cấp cao nhất Việt - Trung đều nhắc tới "đường sắt" nhưng mức độ cụ thể khác nhau.

Trong cuộc hội đàm tháng 8-2024, hợp tác đường sắt/đường bộ được hiểu qua thông điệp "công trình lớn, mang tính biểu tượng cao", cùng lời đề nghị vốn vay ưu đãi, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực.

Đến cuộc gặp tháng 4-2025 tại Hà Nội, nội dung thảo luận về đường sắt đã bao gồm chi tiết cơ chế và dự án: thành lập ủy ban hợp tác đường sắt giữa hai Chính phủ, nêu cụ thể tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Và tại cuộc gặp ngày 15-4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đề nghị hai bên tập trung nguồn lực nâng tầm kết nối hạ tầng chiến lược, ưu tiên cao nhất cho hợp tác đường sắt.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, tiến sĩ Nguyễn Tăng Nghị, trưởng khoa lịch sử và quan hệ quốc tế Trường ĐH KHXH&NV (ĐH Quốc gia TP.HCM), nhận định chuyến thăm Trung Quốc nói chung và cuộc hội đàm nói riêng của lãnh đạo cao nhất hai Đảng, hai nước thể hiện thông điệp hai chiều: Việt Nam và Trung Quốc đều cần nhau trong chặng đường phát triển tiếp theo.

Điểm được nhấn mạnh ở đây, theo ông Nghị, là tính "thực chất" của cuộc hội đàm, với ba trục kết nối được nêu rõ: kết nối hạ tầng gồm đường sắt, kết nối logistics và kết nối thị trường. Đáng chú ý hơn là sự chuyển dịch về cách tiếp cận: từ thương mại thuần túy sang "liên kết kinh tế thực chất".

Điều này cho thấy hai bên xác định trong giai đoạn mới, hợp tác thương mại không chỉ là mua - bán hay gia công, mà hướng tới mức gắn kết sâu hơn về chuỗi cung ứng, tiêu chuẩn và khả năng tiếp cận thị trường.

Trong ba trục đó, "thị trường" được coi là thước đo, bởi hạ tầng và logistics chỉ thực sự có ý nghĩa khi hàng hóa đi được xa hơn, vào được sâu hơn và đứng vững bằng chất lượng.

Ông Nghị cũng lưu ý thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình khi khuyến khích doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư mạnh hơn vào Việt Nam và "hoan nghênh hàng hóa chất lượng cao của Việt Nam" vào thị trường Trung Quốc.

Việc "hoan nghênh" thay cho việc thể hiện "sẵn sàng nhập khẩu nhiều hơn" cho thấy mức độ tiếp nhận của Trung Quốc đã cao hơn, cùng với đó là việc nâng cao tiêu chuẩn và khả năng đáp ứng. Đây là cơ hội để tăng giá trị xuất khẩu, hướng tới cân bằng thương mại giữa hai nước, đồng thời cũng đặt ra một số yêu cầu với Việt Nam.