Ly kỳ hành trình tìm 2 tượng cổ đền Thần

Hai bức tượng quản mã bằng đá ở di tích quốc gia đền Thần (Nghệ An) bị mất trộm nhiều năm trước. Mới đây, một người dân tâm huyết với văn hóa phát hiện tượng tại một nhà dân ở TP.Hải Phòng trong tình trạng không còn đầu.

Đền Thần ở làng Quỳnh Đôi (xã Quỳnh Anh, Nghệ An) được xây dựng từ hàng trăm năm trước để thờ Mộc Lôi Linh Ứng Thiên Thần và phối tế thờ 3 ông tổ khai cơ có công bảo quốc hộ dân. Đền này còn lưu giữ kiến trúc cổ có giá trị lịch sử, văn hóa, mỹ thuật với các bức tượng bằng đá: hổ chầu, ngựa chiến, voi chiến, quản ngựa. Đền được xếp hạng di tích quốc gia năm 2013.

Tượng thật mất, đúc tượng bê tông thay thế

Năm 2020, một bức tượng quản ngựa bằng đá của đền bị mất trộm và 3 năm sau, bức tượng quản ngựa còn lại tiếp tục bị lấy mất. Di tích bị mất cổ vật nhưng chính quyền địa phương không báo cáo vụ việc với Sở VH-TT-DL tỉnh Nghệ An mà đã thuê thợ đúc tượng bằng bê tông để thay thế bản gốc. Tuy nhiên, các bức tượng này về hình thức không giống tượng cũ.

Đầu tháng 10 vừa qua, đoàn kiểm tra của Sở VH-TT-DL Nghệ An kiểm tra di tích mới phát hiện việc mất trộm này. Ông Hồ Mạnh Hà, Phó phòng Quản lý di sản (Sở VH-TT-DL Nghệ An), cho biết Sở đã yêu cầu địa phương báo cáo, đồng thời ông chia sẻ câu chuyện tượng đá bị mất trộm lên mạng xã hội để kêu gọi tìm kiếm.

Nghi vấn về 2 bức tượng mất đầu ở Hải Phòng

Không lâu sau, ông Hồ Văn Hương (quê làng Quỳnh Đôi, hiện sinh sống tại Hà Nội) đã liên hệ với ông Hà cho biết ông Hương nghi vấn 2 bức tượng này đang ở Hải Phòng.

Ông Hương cho hay mỗi khi về quê, ông đều ghé thăm đền Thần nên nhớ rất rõ những tượng đá ở di tích này và sau khi biết 2 tượng đá cổ này bị lấy trộm, ông đã nhờ một số người có quan hệ trong giới sưu tầm tượng đá cổ thăm dò, nhưng không có thông tin.

Ít tháng trước, ông tình cờ ghé nhà một người quen chuyên sưu tầm tượng đá cổ ở TP.Hải Phòng (tỉnh Hải Dương cũ) thì thấy người này trưng bày trong tủ 2 tượng đá rất giống cặp tượng quản mã ở đền Thần. Tuy nhiên, 2 bức tượng cổ này đã bị mất đầu và 2 bức tượng ở đền Thần mất 2 thời điểm khác nhau, nên ông Hương không dám tin đây chính là 2 bức tượng quản mã ở đền Thần quê ông.

Tượng thật trở về với đền Thần

Ông Hương chụp ảnh 2 bức tượng này, rồi mượn bức tượng về làm mẫu, thuê các nghệ nhân làm 2 bức tượng đá khác để dâng tặng di tích đền Thần thay thế những bức tượng đã bị mất. Khi công việc này chưa xong thì ông Hương đọc được thông tin trên trang Facebook của ông Hà liền liên lạc, trao đổi với ông Hà về 2 bức tượng bị mất đầu.

Qua đối chiếu phần còn lại của bức tượng với hồ sơ tư liệu còn lưu giữ, ông Hà xác định đây chính là 2 bức tượng quản mã ở di tích quốc gia đền Thần đã bị mất trộm. Ông Hương sau đó quyết định tự bỏ tiền để mua lại những bức tượng này và lấy những bức ảnh tư liệu mà ông Hà cung cấp rồi thuê nghệ nhân điêu khắc đá làm thêm phần đầu, gắn lên các bức tượng để bàn giao cho di tích đền Thần.

Ông Hồ Anh Dũng, Trưởng phòng Văn hóa xã hội xã Quỳnh Anh (Nghệ An), cho biết sau khi 2 bức tượng cổ được tìm thấy, chuộc về, xã đã cho làm khung gia cố 2 bức tượng, lắp camera theo dõi, bảo vệ nghiêm ngặt 2 bức tượng này và các bức tượng khác tại di tích đền Thần. Ngoài ra, cổ vật có giá trị ở các di tích khác ở địa bàn xã cũng được tăng cường bảo vệ để chống bị trộm cắp.