Việt Nam - Nga mở rộng hợp tác năng lượng

Trong thế giới biến động, chuyến thăm Nga của Thủ tướng Phạm Minh Chính cho thấy Việt Nam kiên trì đường lối đối ngoại cân bằng, đa phương hóa, đa dạng hóa.

Trong khuôn khổ chuyến thăm Nga, ngày 23-3, tại Matxcơva, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã hội đàm với Thủ tướng Nga Mikhail Mishustin. 

Ông cũng thăm, làm việc với Tập đoàn Novatek - tập đoàn hàng đầu của Nga và thế giới trong lĩnh vực khí tự nhiên - để thúc đẩy các dự án khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn tại Việt Nam.

Năng lượng - điểm giao thoa lợi ích

Trong cuộc làm việc với Novatek, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định hợp tác năng lượng là ngành Nga có thế mạnh, Việt Nam có nhu cầu và là nội hàm quan trọng trong quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước.

Ông hoan nghênh Tập đoàn Novatek tham gia phát triển các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng kho cảng LNG, các dự án nhà máy điện khí LNG như tại khu vực Hải Phòng - Quảng Ninh, Nam Du (Kiên Giang), Nghi Sơn (Thanh Hóa), Cà Ná (Khánh Hòa), cũng như cung cấp LNG ổn định cho thị trường Việt Nam.

Chuyến thăm đến Novatek cùng các đề nghị của Thủ tướng Phạm Minh Chính cho thấy năng lượng tiếp tục là điểm giao thoa lợi ích quan trọng và là một trong những minh họa về mức độ thực chất của quan hệ Việt Nam - Nga.

Với việc chuỗi cung ứng dầu khí đối mặt với ngày càng nhiều rủi ro do căng thẳng địa chính trị, cộng thêm thực tế nhiều nền kinh tế đẩy nhanh chuyển dịch năng lượng, chuyến thăm Nga nói chung và cuộc làm việc với Novatek nói riêng không chỉ là câu chuyện đảm bảo nguồn cung cho Việt Nam trước biến động ngắn hạn. 

Các dự án năng lượng, vốn đòi hỏi chi phí cao và thời gian triển khai dài, chỉ có thể bền vững nếu được đặt trên nền tảng lợi ích hài hòa và quan hệ chính trị ổn định.

Việt Nam, cũng giống như nhiều quốc gia đang phát triển khác, phải đối mặt bài toán kép: vừa bảo đảm đủ năng lượng cho tăng trưởng, vừa giảm mức độ tổn thương trước biến động giá và rủi ro gián đoạn nguồn cung.

Về phía Nga, việc duy trì các đối tác dài hạn tại châu Á có ý nghĩa đáng kể đối với ổn định hoạt động của doanh nghiệp năng lượng, vốn là ngành có thế mạnh và là một trong các trụ cột thu ngoại tệ. 

Do vậy việc mở rộng hợp tác sang LNG phù hợp với mục tiêu đảm bảo an ninh năng lượng dài hạn của cả hai nước trong một thế giới đa cực, giảm sự phụ thuộc vào bất kỳ nhà cung cấp hoặc tuyến đường nào và thúc đẩy sự ổn định ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương. 

Điều này cũng cho thấy dư địa hợp tác giữa hai nước, khả năng "làm mới" chương trình hợp tác trên các trụ cột truyền thống.

Quyền tự quyết trong hợp tác

Trao đổi với Tuổi Trẻ, các chuyên gia và nhà nghiên cứu Nga đều khẳng định mức độ tin cậy chính trị và hữu nghị truyền thống giữa Nga với Việt Nam đã trở thành nền tảng vững chắc cho việc mở rộng hợp tác sang nhiều lĩnh vực khác mà hai nước có thế mạnh lẫn nhu cầu.

Tiến sĩ Valeria Vershinina - Phó giám đốc Trung tâm ASEAN, Đại học Quan hệ quốc tế Matxcơva (MGIMO) - chỉ ra việc đây là lần thứ hai Thủ tướng Phạm Minh Chính đến Nga, nhưng là lần đầu tiên trong khuôn khổ một chuyến thăm chính thức.

Trong chuyến đi Nga vào tháng 10-2024 tại Kazan, cuộc gặp giữa Thủ tướng Phạm Minh Chính và Tổng thống Vladimir Putin đã kéo dài đến nửa đêm, vượt ngoài thời gian dự kiến. 

Điều đó cho thấy tình cảm của cá nhân nhà lãnh đạo Nga đối với Việt Nam, cũng như sự coi trọng với quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Nga - Việt Nam.

Từ góc độ kinh tế, tiến sĩ Leonid Borisovich Vardomsky thuộc Viện Kinh tế (Viện hàn lâm Khoa học Nga) nhận định tuy quy mô hợp tác còn khiêm tốn, cả hai nước đều quan tâm đến việc nâng cao quan hệ kinh tế lên ngang tầm độ tin cậy chính trị. 

Với trọng tâm chuyến thăm là vấn đề năng lượng, ông tin rằng hai bên đang đứng trước một chương trình hợp tác toàn diện và dài hạn, cũng như khả năng chuyển đổi trong hợp tác song phương theo hướng rộng mở hơn nữa.

Nhìn rộng ra, trong bức tranh đối ngoại Việt Nam, chuyến thăm Nga là một mảnh ghép cho thấy cách Hà Nội theo đuổi chính sách ngoại giao cân bằng: coi trọng quan hệ với các nước lớn và các đối tác quan trọng, đồng thời chủ động tích cực hội nhập quốc tế sâu rộng.

Với Việt Nam, nguyên tắc xuyên suốt trong hợp tác với các đối tác là rõ ràng: lợi ích quốc gia - dân tộc trên hết nhưng vẫn tuân thủ luật pháp quốc tế và không làm phương hại quan hệ với các đối tác khác.

Tóm lại, chuyến thăm Nga của Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định Việt Nam đẩy mạnh hợp tác năng lượng với Nga hay các đối tác quốc tế khác không nằm ngoài mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng và hiệu quả kinh tế. Đây là những bước đi chiến lược, vừa đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững, vừa khẳng định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ của đất nước