Vì sao miền Trung dồn dập mưa bão về cuối năm?

Dự báo 2 tháng cuối năm, Biển Đông có thể xuất hiện 2 - 3 cơn bão, áp thấp nhiệt đới, trong đó có khoảng 1 - 2 cơn bão, áp thấp nhiệt đới ảnh hưởng trực tiếp đến miền Trung.

Mưa bão dị thường, khốc liệt

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia (DBKTTVQG) đánh giá 10 tháng vừa qua của năm 2025, thời tiết, thiên tai diễn biến phức tạp, bất thường và cực đoan hơn so với trung bình nhiều năm. Mưa lũ, lũ lớn, lũ đặc biệt lớn tập trung với mức độ nguy hiểm cao ở miền Bắc, miền Trung với cường độ lớn, phạm vi rộng.

Trong 10 tháng qua, Biển Đông xuất hiện 12 cơn bão và 4 áp thấp nhiệt đới (ATNĐ), cao hơn trung bình nhiều năm. Trong đó, 8 cơn bão ảnh hưởng đến nước ta, tạo thành chuỗi thiên tai dồn dập, gần như không có khoảng nghỉ đủ dài để các địa phương khắc phục hậu quả. Đặc biệt, miền Trung vừa qua liên tiếp mưa lũ đặc biệt lớn.

Chỉ trong 1 tháng, bão số 5 và bão số 10 gây ra hai tổ hợp thiên tai khốc liệt, xảy ra gần như như đồng thời với các hình thái thiên tai nguy hiểm gây thiệt hại nặng nề ở các tỉnh miền Bắc. Ngay sau đó, ở miền Trung mưa lũ, ngập lụt xảy ra trên diện rộng, kéo dài gây thiệt hại rất lớn về người, tài sản.

Trao đổi với PV Thanh Niên chiều 3.11, ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm DBKTTVQG, cho biết nguyên nhân của đợt mưa lớn ở các tỉnh miền Trung là do không khí lạnh ở phía bắc được tăng cường kết hợp hoàn lưu bão số 12 sau suy yếu trên vùng biển ven bờ TP.Huế - TP.Đà Nẵng, sau là dải hội tụ nhiệt đới dâng trục từ phía nam lên và nhiễu động trong đới gió đông kết hợp với địa hình đón gió nên đã gây mưa đặc biệt lớn, nhất là tại Huế, Đà Nẵng và kéo dài nhiều ngày, vượt kỷ lục.

Cũng theo ông Hưởng, tổ hợp không khí lạnh, gió đông và rãnh áp thấp hoặc dải hội tụ nhiệt đới tương tác gây mưa lớn ở miền Trung không phải là ít thấy. Tuy nhiên năm nay gió đông hoạt động mạnh, cộng thêm trên dải hội tụ nhiệt đới lại xuất hiện thêm các vùng xoáy thấp, được gió đông đẩy vào đất liền khiến mưa lớn nhiều hơn, thời gian kéo dài và cường suất mưa lớn hơn nhiều so với những năm trước, làm xuất hiện mưa lớn cực đoan, đặc biệt có điểm mưa rất lớn như tại Bạch Mã, lượng mưa lớn nhất trong ngày lên tới 1.739,6 mm, là lượng mưa một ngày lớn nhất từ trước đến nay tại Việt Nam.

Trong 2 tháng cuối năm, trên Biển Đông có thể còn xuất hiện 2 - 3 cơn bão, ATNĐ, trong đó có khoảng 1 - 2 cơn ảnh hưởng đến thời tiết từ Hà Tĩnh đến Khánh Hòa. Các tỉnh miền Trung cần chủ động đề phòng, sẵn sàng ứng phó với mưa lũ cực đoan.

Chủ động phương án sơ tán dân

Ông Nguyễn Văn Hưởng lưu ý các tỉnh miền Trung sẽ mưa lớn đến hết ngày hôm nay 4.11. Từ đêm nay, miền Trung mưa giảm dần nhưng do ảnh hưởng của hoàn lưu bão Kalmaegi (bão số 13), từ Quảng Trị đến Đắk Lắk sẽ lại rất lớn, nguy cơ ngập lụt sẽ trở lại ở những vùng vừa ngập lụt. Các tỉnh miền Trung cần chủ động rà soát, kiểm tra an toàn các hồ chứa, đập dâng, đê điều, công trình thủy lợi; điều tiết hợp lý, đảm bảo an toàn công trình và hạ du; chủ động phương án sơ tán dân ở các vùng trũng thấp, nơi có nguy cơ sạt lở đất, lũ quét; dự trữ lương thực, nước uống, thuốc men ở khu vực có khả năng bị cô lập.

"Người dân miền Trung chủ động chuẩn bị nhu yếu phẩm thiết yếu, sạc đầy pin điện thoại, đèn pin, dự phòng pin sạc, nước sạch, thực phẩm khô, thuốc men; tuân thủ hướng dẫn sơ tán của chính quyền khi có thông tin mưa lớn, bão hoặc xả lũ hồ chứa. Khu vực vùng núi cần tăng cường cảnh giác nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất, đặc biệt vào ban đêm", ông Hưởng nói.