Vận tải, sản xuất đều 'căng' vì giá cước

Giá xăng dầu liên tục tăng cao buộc doanh nghiệp vận tải tăng giá, và các công ty sản xuất cũng quay cuồng trong khó khăn.

Vận tải đồng loạt tăng giá

Trước đà tăng mạnh mẽ của giá xăng dầu những ngày qua, các doanh nghiệp (DN) vận tải hàng hóa và hành khách trên cả nước đã đồng loạt thông báo điều chỉnh giá cước. Đáng chú ý, trước đây giá cước phải đăng ký với cơ quan chức năng trước khi điều chỉnh, chờ xin ý kiến nên thường có độ trễ so với nhịp thay đổi của giá nhiên liệu khoảng 15 - 20 ngày. Tuy nhiên hiện nay, sau khi được áp dụng theo cơ chế thị trường, các DN vận tải chỉ cần niêm yết và kê khai với Sở Xây dựng nên cơn bão giá xăng dầu đã lập tức lan sang giá cước vận tải.

Theo số liệu từ Sở Xây dựng TP.HCM, tính đến hết 10.3, đã có 15 đơn vị vận tải thông báo điều chỉnh tăng giá vé trên 102 tuyến vận tải hành khách cố định, mức tăng từ khoảng 5% đến 36%, tùy theo cự ly vận chuyển và loại hình phương tiện khai thác. Trong số này, có rất nhiều DN điều chỉnh số lượng tuyến khá lớn.

Đơn cử, Công ty TNHH Việt Tân Phát điều chỉnh 33 tuyến, mức tăng từ 21,12 - 30%. Nhà xe Toàn Thắng tăng giá vé từ 17 - 36% trên 20 tuyến xe. Nhà xe Kumho Samco Buslines thông báo điều chỉnh giá vé trên 12 tuyến, tăng từ 12 - 19% tùy tuyến. Công ty TNHH Du lịch vận tải Tiến Oanh điều chỉnh 10 tuyến, mức tăng từ 13 - 18%. Công ty TNHH Vận tải Thảo Hồng có 7 tuyến tăng giá vé, tuyến thấp nhất tăng gần 17%, tuyến cao nhất tăng hơn 30%. Hãng xe Cúc Tùng cũng điều chỉnh 6 tuyến, mức tăng khoảng 16 - 30%.

Ngoài ra, một số đơn vị khác như Sao Vàng, Phú Thái Sơn, Đông Hưng, HTX Đông Bắc, Saigon Public Transport, Quốc Phú, Huệ Nghĩa Limousine, Minh Tâm cũng điều chỉnh giá trên một số tuyến với mức tăng phổ biến từ khoảng 5% đến 20%.

Các tuyến xe khách chịu ảnh hưởng rõ nhất hiện nay chủ yếu là những hành trình dài từ TP.HCM đi các tỉnh miền Trung và Tây nguyên, như TP.HCM - Đà Nẵng, TP.HCM - Quảng Ngãi, TP.HCM - Bình Định (nay là Gia Lai), TP.HCM - Nha Trang (Khánh Hòa); TP.HCM đi Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk), Kon Tum (Quảng Ngãi), Đà Lạt (Lâm Đồng)…

Ngành đường sắt cũng đã chính thức áp dụng mức giá vé mới từ 8.3. Theo Tổng công ty Đường sắt VN, giá nhiên liệu, đặc biệt là dầu diesel đã tăng nhanh trong thời gian ngắn, cao hơn tới 60% so với mức giá tại 15 giờ ngày 26.2. Để bù đắp một phần chi phí nhiên liệu và chi phí vận hành đang gia tăng, công ty đã quyết định điều chỉnh mức giá vé hành khách tăng khoảng 10% so với mức đang áp dụng trước thời điểm điều chỉnh; đồng thời cước vận chuyển hàng hóa cũng được điều chỉnh tăng khoảng 15%. Sau điều chỉnh, mức giá tàu hỏa có thể tăng thêm khoảng 90.000 - 110.000 đồng tùy loại chỗ, tùy tuyến và thời điểm mua vé.

Trong mạng lưới vận tải hành khách, hiện chỉ có giá cước taxi là chưa tác động mạnh tới nhu cầu của người dân vì mới chỉ có một số ít DN taxi truyền thống với lượng xe chỉ chiếm tỷ lệ dưới 20% thị trường thông báo tăng giá, như Vinasun đã cập nhật điều chỉnh tăng khoảng 11 - 12% giá cước vận chuyển tùy từng loại xe. Còn lại, các hãng xe công nghệ như Be, Grab… đều chưa tăng giá cước. Riêng Xanh SM còn "chơi lớn" triển khai giảm 10% giá cước áp dụng từ 11.3 đến hết 31.3. Đây cũng là đơn vị chiếm tỷ lệ xe cao nhất trên thị trường hiện nay.

Đối với vận tải hàng hóa, ông Bùi Văn Quản, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải hàng hóa TP.HCM, cho biết nhiên liệu hiện chiếm khoảng 30 - 40% tổng chi phí vận tải, vì vậy khi giá dầu tăng cao, các DN buộc phải tính toán tăng giá cước để duy trì hoạt động. Giá cước vận tải hàng hóa của các DN tại TP.HCM hiện tăng từ 20 - 25%. Vướng mắc lớn nhất hiện nay là việc đổ xăng dầu khó khăn vì một số cây xăng thông báo thiếu nguồn cung, không có dầu để bán. Nếu tiếp tục kéo dài, không chỉ giá cước vận tải tăng cao mà nguy cơ còn kéo theo đứt gãy chuỗi sản xuất. Do đó, phía Hiệp hội Vận tải hàng hóa TP.HCM kiến nghị Chính phủ bên cạnh nỗ lực bình ổn giá, cần có giải pháp đặc biệt đảm bảo nguồn cung cho các phương tiện vận tải hoạt động.

Áp lực gia tăng với DN sản xuất

Giá xăng dầu liên tục tăng, cước vận tải lên cao khiến các DN sản xuất lo lắng. Ông Trần Quốc Mạnh, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Phát triển sản xuất thương mại Sài Gòn (SADACO), thừa nhận "khó khăn dồn dập" khi giá xăng dầu liên tục tăng cao ảnh hưởng đến mọi lĩnh vực của nền kinh tế. Dù đối với từng ngành thì mức độ ảnh hưởng có khác nhau nhưng tác động đầu tiên là chi phí cước vận tải cả trong nước lẫn quốc tế đều tăng cao, đây là bài toán nan giải nhất cho DN. Tiếp sau đó là nhiều hàng hóa cũng sẽ bị tăng giá theo. "Trong bối cảnh hiện nay, chúng tôi chỉ biết cố gắng tiết kiệm hết mức có thể để giảm chi phí được chút nào hay chút đó, nhằm trụ được qua giai đoạn khó khăn này", ông Mạnh nói.

Theo ông Hồ Quốc Lực, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Thực phẩm Sao Ta, áp lực với DN khá dồn dập. Sau khi cước tàu biển quốc tế được báo tăng thì hiện nay chi phí vận chuyển nội địa cũng lên cao. Đó là chưa kể với ngành thủy sản, trong khâu sản xuất, bảo quản thì DN cũng lo nơm nớp vấn đề thiếu nguồn cung trong trường hợp bị cúp điện… Nhưng đáng lo nhất là cước tàu biển quốc tế đã tăng thêm từ 2.000 - 4.000 USD cho mỗi container trên nhiều tuyến xuất khẩu và được dự báo có thể còn tiếp tục tăng khiến các DN gặp khó khi thực hiện hợp đồng đã ký. Ông Lực nhấn mạnh: cước tàu biển quốc tế chiếm tỷ trọng cao với DN xuất khẩu, tùy vào tình hình của từng DN cũng như đối tác thì có thể đàm phán để chia sẻ phần nào chi phí này. Nhưng thực tế và kinh nghiệm nhiều năm qua, thường chỉ có một số đối tác châu Á là dễ thông cảm, chia sẻ chi phí bất thường với DN; còn nhiều đối tác ở châu Âu, châu Mỹ thì khá "cứng" và chỉ tuân thủ theo hợp đồng. Để giữ chữ tín, công ty vẫn luôn đảm bảo thực hiện hết các hợp đồng, có khi chấp nhận lỗ.

"Cũng may với ngành tôm thì hiện nay chưa phải mùa cao điểm nên mới chỉ hoạt động khoảng 30 - 40% công suất, do vậy tác động từ việc giá dầu tăng cao chưa đến ngay lập tức; nhưng nếu kéo dài thì DN sẽ rất khó khăn. Giải pháp tiết kiệm mọi mặt, tối ưu chi phí được DN thực hiện thường xuyên; đồng thời công ty cũng luôn đánh giá, hợp lý hóa dây chuyền sản xuất, tăng năng suất. Giờ chỉ mong chiến sự tại Trung Đông sớm chấm dứt, khi đó giá dầu sẽ trở lại bình thường thì khó khăn sẽ giảm bớt", ông Hồ Quốc Lực chia sẻ thêm.