Truyền thông công cộng châu Âu gặp khó

Từ Lithuania ở Đông Âu đến Ý ở phía nam và cả những thế lực của châu lục như Anh, Pháp, Đức, các cơ quan truyền thông nhận tài trợ từ chính phủ để thông tin đến công dân đang rơi vào cuộc khủng hoảng của sự tồn tại.

Theo báo cáo của Tổ chức Nhà báo không biên giới (RSF - trụ sở ở Pháp) trong năm 2025, các thách thức mà truyền thông công cộng phải đối mặt trải rộng từ kinh tế, công nghệ (do cạnh tranh từ nền tảng số) đến địa chính trị.

Các cột trụ rung chuyển

AFP hôm qua dẫn cảnh báo của RSF với nội dung truyền thông công cộng ở châu Âu đang đối mặt một loạt các thách thức mới, bao gồm tình trạng bị làn sóng cực hữu giám sát gay gắt hơn, ngân sách bị cắt giảm, cạnh tranh ngày càng khốc liệt trong một môi trường truyền thông đang thay đổi nhanh chóng.

Ví dụ, ở Pháp, các cột trụ của phát thanh - truyền hình công cộng là France Televisions và Radio France từ cuối tháng 11.2025 đã trở thành mục tiêu công kích của các thành viên cánh hữu ở quốc hội. Hai đài bị cáo buộc "thiên tả" trong khi hoạt động dựa trên tiền thuế của người dân.

Ở Anh, Đài BBC xin lỗi công khai trong khi tổng giám đốc của đài phải từ chức vì một chương trình của đài bị tố cắt ghép bài phát biểu ngày 6.1.2021 của Tổng thống Mỹ Donald Trump dẫn đến hiểu lầm cho người xem.

Tại Đức, đảng cực hữu AfD (lược dịch Lựa chọn khác cho nước Đức) hiện dẫn đầu phe đối lập đã tuyên bố nếu lên nắm quyền sẽ xóa bỏ phí giấy phép truyền thông công cộng, vốn là nguồn tài chính chủ yếu của các cơ quan truyền thông dạng này. AfD cũng muốn tái cấu trúc toàn bộ lĩnh vực truyền thông công cộng một khi giành được thế đa số tại quốc hội.

Trước xu hướng trên, giáo sư Rasmus Kleis Nielsen của Đại học Copenhagen (Đan Mạch) nhận định châu Âu vẫn chưa rơi vào tình cảnh như Mỹ, nơi Tổng thống Donald Trump sau khi quay về Nhà Trắng từ tháng 1.2025 đã thu hồi nguồn tài trợ cho truyền thông công cộng. Thế nhưng, "một số cơ chế vận hành đang tương tự Mỹ", theo vị giáo sư.

Bắt nguồn từ Hungary

Trang rsf.org dẫn lời bà Laure Chauvel, người đứng đầu Văn phòng Pháp - Ý của RSF, cho biết áp lực đối với truyền thông công cộng ở châu Âu "bắt đầu từ hơn 10 năm trước tại Hungary". Từ đó đến nay, "mô hình" của Hungary đã lan rộng trong nội bộ Liên minh châu Âu (EU).

Ở Lithuania, khoảng 10.000 người xuống đường ở thủ đô Vilnius hồi đầu tháng 12.2025 để phản đối việc chính phủ đóng băng ngân sách cho Đài truyền hình LRT cho giai đoạn 2026-2028, cũng như một cải cách cho phép bãi nhiệm tổng giám đốc của đài dễ dàng hơn.

Còn tại Slovakia, Đài truyền hình STVR trải qua một cuộc cải tổ trên diện rộng kể từ khi Thủ tướng Robert Fico theo chủ nghĩa dân túy quay lại cầm quyền năm 2023. Ở Ý, các tổ chức bảo vệ tự do báo chí cũng lên tiếng chỉ trích tình trạng chính trị hóa ngày càng gia tăng ở Đài truyền hình RAI kể từ khi Thủ tướng Giorgia Meloni lên nắm quyền tháng 10.2022.

Trong bối cảnh này, có những ý kiến tiếp tục bảo vệ truyền thông công cộng, vốn được cho ngày càng cần thiết hơn bao giờ hết trong kỷ nguyên của mạng xã hội, vốn đang tràn ngập tin giả.