Trung Quốc chế tạo cỗ máy siêu trọng lực để nén không gian và thời gian

Trung Quốc đang phá kỷ lục của chính mình trong lĩnh vực nghiên cứu siêu trọng lực bằng việc chế tạo cỗ máy ly tâm mới có thể quay các mẫu vật nặng hàng tấn ở cường độ chưa từng có.

Cỗ máy siêu trọng lực có tên CHIEF1900, do Tập đoàn Điện lực Hạt nhân Thượng Hải chế tạo và được vận chuyển đến lắp đặt tại Đại học Chiết Giang, miền đông Trung Quốc, theo báo South China Morning Post hôm 31.12.2025.

Khi đi vào hoạt động, máy sẽ cho phép các nhà khoa học "nén" không gian và thời gian, qua đó tái tạo những sự kiện thảm họa như vỡ đập hoặc động đất trong môi trường phòng thí nghiệm.

Với công suất 1.900 g·tấn (g-tấn là đơn vị dùng trong nghiên cứu siêu trọng lực, thể hiện năng lực tổng hợp của một máy ly tâm), CHIEF1900 được sự kiện sẽ trở thành máy ly tâm mạnh nhất từng được đưa vào sử dụng cho nghiên cứu khoa học.

Cỗ máy trên vượt qua CHIEF1300, được đưa vào vận hành từ tháng 9.2025 với công suất 1.300 g·tấn và đang nắm kỷ lục thế giới.

Cả hai cỗ máy trên đều thuộc phòng thí nghiệm quốc gia CHIEF nằm bên dưới khuôn viên trường học ở độ sâu 15 m nhằm giảm tối thiểu rung động và bảo đảm vận hành ổn định. Tổ hợp CHIEF đã được xây dựng dựa trên ngân sách 2 tỉ nhân dân tệ (285 triệu USD) hồi năm 2021.

Trước đó, CHIEF1300 đã soán kỷ lục nắm giữ từ lâu của lực lượng Công binh Mỹ ở Vicksburg ( bang Mississippi) với cỗ máy khoảng 1.200 g·tấn. Để dễ so sánh, một máy giặt gia đình có công suất hiếm khi vượt qua 2 g·tấn trong một chu kỳ vắt.

Tất cả mọi thứ trên trái đất đều chịu tác động của trọng lực và lực ly tâm khi quay. Bằng cách tạo ra lực mạnh gấp hàng trăm hoặc thậm chí hàng ngàn lần trọng lực trái đất, các cỗ máy như CHIEF có thể "nén" thời gian và không gian, cho phép nghiên cứu những hiện tượng vốn cần hàng chục năm hoặc trải dài hàng km trong điều kiện phòng thí nghiệm.

Chẳng hạn, để đánh giá độ ổn định cấu trúc của một con đập cao 300 m, các nhà khoa học có thể xây dựng mô hình cao 3 m và cho quay ở mức 100g. Sự sắp xếp này tái tạo chính xác mức độ ứng suất mà con đập thật phải chịu trong điều kiện thực tế.