TP.HCM cần có nhạc trưởng cho kinh tế lifestyle

Tiềm năng phát triển kinh tế lifestyle tại TP.HCM rất lớn khi có đủ yếu tố thiên thời, địa lợi, nhân hòa, có nét văn hóa đặc thù nhưng thiếu một nhạc trưởng để điều phối, cầm trịch.

Tại hội thảo "Kinh tế Lifestyle - Động lực tăng trưởng mới của TP.HCM" do báo Tuổi Trẻ phối hợp Sở Công Thương TP.HCM, cùng sự đồng hành của Công ty CP Vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ) và Công ty TNHH phát triển bất động sản Masterise Homes, diễn ra chiều 5-12, các chuyên gia, doanh nghiệp đã nêu lên thực trạng đồng thời hiến kế để kinh tế lifestyle TP.HCM phát triển mạnh trong thời gian tới.

Khi người tiêu dùng trả tiền cho trải nghiệm

Nhà báo Trần Xuân Toàn, Phó tổng biên tập báo Tuổi Trẻ, cho rằng nền kinh tế lifestyle sẽ là nền kinh tế của những sản phẩm được "cá nhân hóa". Tuy vậy, nếu so với các quốc gia phát triển khác, nền kinh tế này mới được nhận diện ở Việt Nam cũng như TP.HCM trong một thập niên trở lại đây.

Theo ông Toàn, TP với quy mô mới, không gian mới và cung - cầu mới sẽ rất cần xác định nền kinh tế này là một trong những động lực phát triển quan trọng.

Khảo sát của báo Tuổi Trẻ ngay tại hội thảo, cho thấy có 76,2% người tham gia trả lời cần nỗ lực của doanh nghiệp và người tiêu dùng, cộng hưởng cùng trợ lực của chính sách, để tạo nên động lực của kinh tế lifestyle của TP.HCM.

"TP.HCM đã có nguồn cầu lớn khi là một trong những đô thị lớn nhất Việt Nam, và nguồn cung là các doanh nghiệp cả trong và ngoài nước sẵn có ở TP", ông Toàn nhận định.

Lấy ví dụ từ việc uống cà phê, PGS.TS Đinh Tiên Minh, Trưởng bộ môn marketing khoa kinh doanh quốc tế & marketing Trường Kinh doanh UEH, Đại học Kinh tế TP.HCM, cho biết hiện nay người dùng trả tiền không chỉ để mua sản phẩm, dịch vụ mà mua trải nghiệm và khẳng định "danh tính".

Trước đây uống cà phê chỉ giúp tỉnh táo để làm việc, do vậy họ chỉ quan tâm đến việc ly cà phê có hợp vị không, rẻ không. Nhưng hiện tại ngoài giúp tỉnh táo, việc uống cà phê còn được xem như một việc bắt đầu cho ngày mới chuyên nghiệp, tạo tâm trạng tốt. Ly cà phê không chỉ dùng để uống mà còn để chụp hình, thể hiện gu, độ chịu chi, thể hiện phong cách sống hiện đại.

Kinh tế lifestyle đang góp phần đa dạng hóa nền kinh tế. Báo cáo Tương lai châu Á - Diện mạo mới của người tiêu dùng Việt (McKinsey), được ông Minh trích dẫn cho thấy dự báo đến năm 2035, trên một nửa dân số Việt Nam sẽ thuộc nhóm trung lưu. Khi đó nhóm này chuyển dịch mạnh từ tiêu dùng "cho đủ sống" sang tiêu dùng để khẳng định "phong cách sống".

Trong bối cảnh TP.HCM hướng đến mục tiêu trở thành đô thị sáng tạo, đáng sống vào năm 2030, kinh tế phong cách sống được xem là hướng tiếp cận mới giúp nâng cao chất lượng sống, thúc đẩy tiêu dùng sáng tạo và tạo bản sắc đô thị. Cùng đó với dân số trẻ, thu nhập cải thiện và khả năng đón nhận xu hướng nhanh, TP.HCM hội tụ đầy đủ điều kiện để trở thành trung tâm kinh tế lifestyle của khu vực.

Bà Lưu Bảo Hương, Chủ tịch GG Corporation, cho rằng lifestyle không phải là nền kinh tế phục vụ một phong cách xa xỉ, nhưng là nền kinh tế của lựa chọn sống khỏe, lựa chọn không gian cho tâm trí, và lựa chọn những giá trị nâng đỡ một cuộc sống có chất lượng. 

"Từ chính trải nghiệm làm việc của mình, tôi thấy rằng nhu cầu tìm kiếm giải pháp giúp khỏe hơn và trẻ hơn đang tăng mạnh, và đây cũng sẽ là ngành kinh tế đầy tiềm năng trong tương lai gần", bà Hương nêu.

Doanh nghiệp cũng phải chuyển mình

Ông Lê Trí Thông, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ TP.HCM, Phó chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty CP Vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ), cho rằng dù ở thời điểm hiện nay, hay những năm 1980 - 1990, thực tế kinh tế lifestyle luôn ở đó dù mức độ tiến hóa khác nhau.

Về tiềm năng phát triển kinh tế lifestyle, với góc nhìn từ phía cầu, ông Thông cho biết Việt Nam đang ở thời điểm có sự chuyển giao thế hệ, số lượng khách hàng trung lưu, nhóm khách hàng trẻ có hành vi mua hàng rất khác so với thế hệ trước. 

Thế hệ sinh ra vào những năm 1980 vẫn còn dấu ấn của những năm tháng thiếu thốn nên ý thức tiết kiệm luôn trong tiềm thức, trong khi thế hệ sinh ra từ năm 2000 lớn lên trong những năm kinh tế phát triển, do vậy sẵn sàng trả tiền cho trải nghiệm, cho những giá trị vô hình.

Theo ông Thông, hiện nay giới trẻ có quá nhiều "sân khấu" để "trình diễn" cũng như thể hiện mình như công sở, mạng xã hội, đi chơi, đi cà phê... khác hẳn với ngày xưa phải chờ đến những dịp đặc biệt, hoặc chờ đến đám cưới... nên nhu cầu tiêu dùng cũng khác đi, họ có nhu cầu thể hiện mình với xã hội. 

Bên cạnh đó, do thế giới phẳng nên trình độ tiêu dùng của người Việt Nam tiệm cận rất nhanh với thế giới, thậm chí gần như không còn khoảng cách nữa.

Cũng theo ông Thông, người tiêu dùng hiện nay chi trả không chỉ vì tính năng cơ bản của sản phẩm mà còn vì không gian và chất lượng sản phẩm.

Ở đầu cung, doanh nghiệp cũng bước lên nấc thang cao hơn cùng với sự trưởng thành của người tiêu dùng. Lấy ví dụ Techcombank, họ không chỉ quảng bá về các sản phẩm của ngân hàng mà đã phối hợp để tổ chức chương trình ca nhạc rất lớn, có tiếng vang. 

"Trước đây người tiêu dùng hình dung ngân hàng là cái gì đó rất kín cổng cao tường, dịch vụ cao cấp, chỉ dành cho người giàu thì chúng ta có thể thấy với nền kinh tế lifestyle sự hội tụ của nghệ sĩ, KOL... kết hợp với câu chuyện tài chính, truyền thông", ông Thông nói.

Nếu không đi vào kinh tế lifestyle, TP.HCM khó bứt phá tăng trưởng

Hàn Quốc phát triển hệ sinh thái K-pop - điện ảnh - mỹ phẩm - công nghệ, tạo hiệu ứng cộng hưởng và nâng cao giá trị xuất khẩu văn hóa. Trong khi đó Singapore kết hợp giáo dục, tài chính và công nghệ sáng tạo để trở thành trung tâm dịch vụ cao cấp của châu Á. Ngay Thái Lan, nước này cũng đã đẩy mạnh kinh tế trải nghiệm, từ du lịch, hospitality đến ẩm thực và wellness.

Điểm chung của các quốc gia này, theo ông Lê Trí Thông, là tư duy hệ sinh thái, thực tế không một doanh nghiệp hay ngành nào có thể phát triển độc lập. Thành công đến từ sự liên kết - khi thời trang gặp du lịch, ẩm thực gặp truyền thông, nghệ thuật gặp công nghệ.

Trong dòng chảy đó, Việt Nam, đặc biệt là TP.HCM, có lợi thế rất lớn để thu hút tri thức, vốn và chuẩn mực sáng tạo mới. TP.HCM đang đứng trước cơ hội hiếm có để chuyển mình từ trung tâm sản xuất sang trung tâm sáng tạo của khu vực. Sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng, lực lượng lao động trẻ giàu năng lực và sự dịch chuyển của chuỗi giá trị toàn cầu là những yếu tố tạo đà thuận lợi.

"Tuy nhiên chỉ khi TP.HCM có chiến lược rõ ràng, sự đồng hành của doanh nghiệp và vai trò dẫn dắt của chính quyền, nền kinh tế sáng tạo mới thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới của TP.HCM", ông Thông nói.

Ông Phạm Đức Hải, nguyên Phó chủ tịch HĐND TP.HCM, cho hay muốn đẩy mạnh kinh tế lifestyle cần tập trung vào ba hiệu ứng. Đầu tiên là hiệu ứng cánh bướm, tức Nhà nước phải tạo ra sự lan tỏa, xu hướng. Tiếp theo là hiệu ứng mỏ neo, tức là phải tạo ra một sự so sánh. Thứ ba là hiệu ứng sở hữu. Mọi người đều phải thấy được rằng mình có lợi ích gì, từ đó tạo ra kinh tế lifestyle.

"Có nhiều giải pháp, tôi đề xuất phải tập trung hơn nữa vấn đề liên kết, kết nối, điều này hiện TP.HCM làm chưa tốt, thiếu kết nối chuỗi. Tính Nhà nước tạo ra thế nào thì phải suy nghĩ. Thêm vào đó phải đổi mới quảng cáo, phải làm sao cho quảng cáo phải đi tới từng con người, cho họ thấy được lợi ích của mình trong đó. Song song đó là tạo ra sự kiện. Nhà nước phải tạo ra sự kiện và khai thác tối đa sự kiện để tạo nên nền kinh tế lifestyle", ông Hải nêu ý kiến.