Thuốc 'đặc trị' tiếng ồn

Từ 15.12, Nghị định 282/2025 thay thế Nghị định 144/2021 bỏ quy định cấm gây ồn sau 22 giờ, chuyển sang xử phạt theo mức độ tiếng ồn vượt quy chuẩn bất kể thời gian nào trong ngày. Đây là bước ngoặt trong cách tiếp cận vấn nạn ô nhiễm tiếng ồn, nhưng cũng đặt ra nhiều vấn đề về khả năng thực thi.

Theo Nghị định (NĐ) 144/2021, hành vi gây ồn chỉ bị xử phạt trong khung giờ từ 22 giờ - 6 giờ sáng hôm sau với mức phạt từ 500.000 - 1 triệu đồng. Quy định này tạo ra kẽ hở khi nhiều người cho rằng gây ồn vào ban ngày, buổi tối trước 22 giờ là hợp pháp. Không ít trường hợp hát karaoke ồn ào từ 20 giờ khiến hàng xóm mất ngủ nhưng không thể yêu cầu xử lý vì chưa đến giờ cấm.

Thêm vào đó, NĐ 45/2022 về xử phạt tiếng ồn đã tồn tại từ năm 2022 nhưng công tác xử lý chưa triệt để do cơ quan chức năng cơ sở không được trang bị máy đo tiếng ồn... Từ đó, tình trạng vi phạm tiếng ồn tái diễn, người bị ảnh hưởng dần mất niềm tin; không ít trường hợp người dân bức xúc dẫn đến hành vi bạo lực. Những bi kịch đau lòng đã xảy ra khi căng thẳng tích tụ quá lâu mà không có cơ chế pháp lý nào giải tỏa kịp thời.

NĐ 282 đánh dấu sự chuyển mình từ cấm theo khung giờ sang cấm theo mức độ tiếng ồn. Điều này có nghĩa từ 15.12, việc hát karaoke, mở loa kẹo kéo có thể bị xử phạt ở mọi khung giờ, không chỉ sau 22 giờ như trước.

NĐ 282 tách bạch hai loại vi phạm với hai cách xử lý khác nhau. Thứ nhất là hành vi gây mất trật tự công cộng như gây ồn tại bệnh viện, trường học hoặc sử dụng rượu bia gây mất trật tự sẽ bị xử phạt trực tiếp, mức phạt từ 500.000 - 3 triệu đồng. Đặc biệt, công an xã, phường được quyền lập biên bản và xử phạt ngay mà không cần thiết bị đo độ ồn. Thứ hai, hành vi gây tiếng ồn vượt quy chuẩn kỹ thuật sẽ bị xử lý theo NĐ 45/2022 với yêu cầu phải có số liệu đo từ thiết bị chuyên dụng. Mức phạt có thể lên đến 160 triệu đồng nếu vượt ngưỡng từ 40 dBA trở lên kèm theo đình chỉ hoạt động và buộc chi trả chi phí đo đạc.

NĐ 282 mở ra hướng giải quyết bằng cách trao quyền cho công an xã, phường xử phạt hành vi gây mất trật tự công cộng mà không cần thiết bị đo. Khi lực lượng chức năng đến hiện trường, nếu xác định hành vi gây ồn rõ ràng ảnh hưởng đến trật tự chung, họ được quyền lập biên bản và xử phạt ngay thay vì phải chờ đợi quy trình đo đạc. Với những hành vi vi phạm rõ ràng như hát karaoke ồn ào, nhậu nhẹt la hét trong khu dân cư, việc xử phạt không cần máy đo là hoàn toàn hợp lý.

Tuy nhiên chính sự đơn giản hóa này lại đặt ra lo ngại về tính chủ quan. Để tránh cảm tính khi áp dụng NĐ thì cần quy định những tiêu chí rõ ràng. Trước hết, lực lượng chức năng cần ghi hình, quay video hiện trường để làm bằng chứng minh bạch. Mỗi quyết định xử phạt phải có hồ sơ đầy đủ, không chỉ dựa vào lời khai hoặc cảm nhận của người lập biên bản. Tiếp theo cần có đơn khiếu nại hoặc xác nhận của các hộ dân xung quanh về việc bị ảnh hưởng.

Cuối cùng là quy trình xử lý cũng như lực lượng thực thi nghiêm, thì khi đó NĐ 282 mới thực sự trở thành liều thuốc "đặc trị" tiếng ồn nan giải bao lâu nay.