Thập kỷ 'lũ nghèo' miền Tây - Báo VnExpress

Linh là thế hệ thứ 3 trong gia đình Việt Kiều đánh cá từ Campuchia. Gần 50 năm trước, ông nội cùng cha anh từ hồ Tonle Sap xuôi sông Mekong về sống trên căn nhà nổi ở Bình Thạnh. Học hết lớp 6, Linh theo cha làm nghề cá.

Ông Sáu Thạnh, cha Linh, không muốn con út nối nghiệp nên khuyên đi Bình Dương làm công nhân. Còn ông cùng vợ gửi nhà nổi cho hàng xóm trông coi, rong ruổi vùng Đồng Tháp Mười giăng câu, đặt lợp kiếm sống.

Trong ký ức ngư dân 67 tuổi, 20 năm trước, mỗi mùa lũ lớn ở Đồng Tháp Mười là thời điểm "ăn nên, làm ra".

Từ tháng 7, khi rắn lên gò cao, ông Sáu dùng chĩa xôm bắt hàng chục ký hổ đất, hổ hành; rắn mái gầm dài 2 m, nặng 3-4 kg như cơm bữa.

Trên sông lớn, cá linh, cá tra đi thành đàn đen mặt nước. Ghe đục của bạn hàng phải xếp hàng mua cá, nhiều hôm cá nhiều quá phải xả bỏ. Ngư dân cũng hay dính cá tra dầu 80-90 kg.

"Một lần giăng câu, dính cá đuối to hơn một sải tay, nặng cả trăm ký, chúng tôi phải dùng móc sắt kéo cả buổi mới lên xuồng", ông kể. Nghề cá giúp ông tích cóp mua mảnh đất nhỏ.

Những năm sau, lũ nhỏ dần, cá tôm khan hiếm, ông Sáu phải dạt đến rừng tràm ngập nước xã Thạnh Hưng (Mộc Hóa, Long An cũ) cách đó gần 100 km, dựng chòi tạm đặt lợp bắt cua đồng.

Sau hơn 10 năm, xóm nghề cá ven sông thưa dần, cua khan hiếm, ông Thạnh bán chòi tạm 4 triệu đồng, trở về Đồng Tháp.

Sáu năm trước, lo Covid-19, con trai ông đưa vợ con trở lại quê. Ông Thạnh nhường đất cho con trai, cùng vợ sống trong căn nhà nổi hơn 10 m2 dọc sông. Với 50 cái lú, mỗi ngày ông cố bơi xuồng lên đồng lũ đặt cá, kiếm hơn 100.000 đồng, đủ cho vợ chồng già trang trải sinh hoạt.

Trở về sau chuyến thăm lú suốt đêm, anh em Linh chỉ bắt hơn ký cá chạch, 2 ký tép và mớ cua, bán hơn 300.000 đồng. Mỗi cái lú giá hơn 300.000 đồng, mỗi mùa hao hụt 30–40 cái do mất trộm. Cá tôm ít, Linh phải tranh thủ phụ lái máy bay xịt thuốc để trang trải chi phí cho hai con. Hàng xóm nhiều năm cá ít đã "đi Bình Dương".

"Cứ đà này sang năm phải giải nghệ tìm việc khác ổn định hơn", Linh thở dài.

Nghịch lý lũ nghèo... ngập nặng

Lũ không chỉ ít phù sa, cá, tôm mà còn gây sạt lở, thiệt hại nặng ở miền Tây. Tại Tân Châu (An Giang), lũ cao hơn năm trước 0,75 m, khiến 250 nhà dân xã Vĩnh Châu, Tuyên Bình ngập, nhiều tuyến đường bị chia cắt. Xe máy phải gửi nhà hàng xóm, việc đi chợ, đưa con đi học đều bằng xuồng.

Lũ còn làm vỡ nhiều đê xung yếu ở Tân Hưng, Hưng Điền, Vĩnh Thạnh, Tuyên Bình và Trường Xuân, Phương Thịnh, gần 1.000 ha lúa vụ 3 mất trắng, 700 ha cây ăn quả thiệt hại.

Ở hạ nguồn Cần Thơ, triều cường cuối tháng 10 đạt đỉnh 2,33 m, vượt báo động 3 và mốc lịch sử 2022. Nhiều tuyến đường, khu dân cư, công viên ngập sâu, khiến hàng trăm hộ dân chịu tác động. Hơn 4.200 ha cây ăn quả, lúa, hoa màu bị ngập. Vĩnh Long cũng mất trắng trên 3.000 ha. Sơ bộ lũ và triều cường miền Tây năm nay ước gây thiệt hại khoảng 100 tỷ đồng.