Thanh Nam hạnh phúc được trở về với cải lương

Trên các diễn đàn cải lương, khán giả mộ điệu hay kháo nhau rằng nếu được bầu chọn giám khảo cải lương ấn tượng nhất trong hai năm qua thì đó chính là giám khảo Thanh Nam.

Có thể nói thời gian gần đây, NSND Thanh Nam "phủ sóng" hầu hết các giải cải lương uy tín có quy mô toàn quốc. Ông làm giám khảo Liên hoan cải lương toàn quốc, giám khảo cuộc thi Chuông vàng vọng cổ có tuổi đời 20 năm. 

Những ngày cuối năm 2025 ông đã hoàn thành nhiệm vụ người "cầm cân" cho cuộc thi Bông lúa vàng - cuộc thi cải lương, đờn ca tài tử lâu đời nhất cả nước, 32 năm.

Giám khảo cải lương ấn tượng

* Nghe tin ông là một trong ba giám khảo chính cuộc thi Chuông vàng vọng cổ, có không ít comment trên mạng xã hội thẳng thừng: "Ông này nổi tiếng bên phim, biết gì về cải lương mà làm giám khảo", cảm xúc của ông thế nào?

- Tôi ít sử dụng mạng xã hội nên cũng không đọc được những comment đó. Tuy nhiên nghe bạn nói có lẽ khán giả đó biết đến tôi sau này nên không rõ tôi là dân cải lương, đã có 40, 50 năm ăn cơm tổ, lăn lộn lưu diễn với gánh hát cải lương qua biết bao nhiêu vùng quê.

Khán giả không biết cũng không sao. Họ vẫn ghi nhận ở lĩnh vực mới như phim ảnh là mình vui rồi. Nghĩa là dù hoạt động ở đâu mà khán giả nhớ tới là phước phần của người nghệ sĩ. Sau này ra đường người ta toàn gọi tôi là ông Hai Lúa (phim Cuộc phiêu lưu của Hai Lúa), mình nghe cũng khoái lắm!

* Nhiều người bầu ông là giám khảo cải lương ấn tượng nhất vì có những nhận xét hài hước khiến khán giả phải bật cười, không khí thi cử cũng vì thế giảm đi sự căng thẳng. Nhưng cũng từ đó có sự "phân rẽ", có người mê, chờ đợi nghe ông nhận xét, có người lại không ưng, bảo ông cứ cà rỡn?

- Nói thiệt là khi nhận được lời mời làm giám khảo cải lương tôi cũng suy nghĩ lung lắm. Tôi theo dõi mấy mùa trước thấy sau cuộc thi, giám khảo cũng có người bị chửi tơi bời. Khi nhận lời, tôi quyết định là cứ nhận xét, đánh giá công tâm, còn chuyện mỗi người mỗi ý là thường tình, nếu mình không có động cơ xấu, cứ thấy đúng là làm thì không có gì phải ngại.

Tôi cũng nghe người ta nói có những cuộc thi, chương trình truyền hình mời nghệ sĩ hài làm giám khảo chẳng qua để họ diễn, "tấu hài" thu hút khán giả. Còn ở những cuộc thi tôi nhận lời quá trúng chuyên môn của tôi, mấy cuộc thi ca nhạc mời tôi đâu dám nhận. 

Tôi nhận xét là thật lòng chớ không có diễn. Tôi gốc nông dân mà, những từ ngữ tôi nói trong cuộc thi nghe ngộ ngộ nhưng là cách nói của bao người miền Tây. Tôi là dân cải lương, khán giả cải lương gọi tôi là hề Thanh Nam thì làm giám khảo chất của tôi cũng y chang vậy thôi!

* Cảm giác của ông khi ngồi ở vị trí giám khảo?

- Mấy chục năm tôi ca diễn cho người ta nghe, giờ được ngồi nghe người ta diễn, mà còn phải nghe thiệt kỹ, đánh giá thiệt đúng khá là căng thẳng nhưng cũng rất thú vị. Mấy bạn trẻ bây giờ có điều kiện hơn tụi tui ngày xưa. Các bạn được học hành đàng hoàng, có điều kiện, truyền thông phát triển.

Muốn ca hả? Lên mạng có đờn sẵn cứ ca theo. Còn chúng tôi hồi đó muốn ca phải đi kiếm mấy ông thầy đờn, nhờ thầy dạy, thầy đờn cho ca rồi trầy trật đi theo gánh hát, rày đây mai đó tập tành từng chút một mới có ngày được ca chính, khổ cực đủ đường. 

Nhưng bọn trẻ bây giờ thiệt thòi hơn là không có sân khấu để hát. Mà nếu không ca, không rèn luyện mỗi ngày thì cái nghề khó mà tiến bộ được.

Mong có vai diễn hay trong năm 2026

* Hồi làm trưởng đoàn cải lương nhân dân Kiên Giang, ông được xem là người năng nổ, đem lại sinh khí mới cho đoàn. Dù là đoàn tỉnh nhưng phong cách biểu diễn của đoàn không cũ kỹ. Cứ tới mỗi đợt liên hoan cải lương là nhiều người cứ chờ xem đoàn "của ông Thanh Nam" đem đến gì đặc sắc cho liên hoan?

- Tôi thích làm cái gì phải cho đàng hoàng và hấp dẫn. Khán giả mộ điệu cải lương đánh giá cao phần nghe thì đoàn tôi rất nhiều em trẻ từ Chuông vàng vọng cổ như Thu Vân, Bùi Trung Đẳng, Trần Bình Trọng… nên mọi người nói xem cải lương của chúng tôi là nghe "bao phê". Chúng tôi không có thử nghiệm gì nhiều nhưng trong mỗi khâu đều chăm chút để đem lại hơi thở mới.

Đạo diễn mời rất nhiều người giỏi nghề như đạo diễn Trần Minh Ngọc, Trần Ngọc Giàu… Họ không chỉ giúp vở diễn chúng tôi hay hơn mà còn thông qua vở diễn đào tạo các diễn viên trẻ của chúng tôi. 

Nhờ kiên trì với cách làm đó mà cho đến ngày tên đoàn mất đi sau sáp nhập, chúng tôi tự hào vì các em gắn bó với chúng tôi ngày ấy hiện giờ đều là các ngôi sao cải lương trẻ. Giờ ngồi làm giám khảo, nhìn thấy em nào có đủ thanh sắc tôi đều tặc lưỡi: "Phải chi mình còn đoàn cải lương, mình đem tụi nó về làm đào kép chánh…".

* Từ khi về hưu, đoàn cải lương cũng không còn, lâu lắm khán giả không thấy ông xuất hiện trong trọn tuồng cải lương nào?

- Tôi vẫn đi ca những sô lẻ. Về hưu rồi tôi cũng muốn dành thời gian nhiều cho gia đình. Nhớ hồi còn làm lãnh đạo đoàn, cứ tới Tết là chúng tôi diễn suốt. Có năm từ 25 Tết, đoàn ra Phú Quốc diễn suốt tới mùng 10 mới về. 

Vừa diễn vừa ăn Tết với anh em trong đoàn, với khán giả. Lúc đó mình thèm cảm giác được ăn Tết với gia đình lắm. Mấy năm nay có thể nói là dành trọn vẹn Tết cho gia đình nhưng cái nghề nó nằm trong máu rồi nên ngẫm ngẫm nhiều lúc cũng thấy buồn, lại nhớ không khí diễn ngày mấy suất hồi Tết xưa. Vậy là lại nhận vài sô diễn Tết cho đỡ nhớ, chủ yếu là diễn giao thừa.

Bà con gặp tui cũng nói rằng nhớ tôi trong nhiều tuồng cải lương hồi xưa. Thiệt tình là tôi cũng nôn nao lắm rồi. Mong trong năm 2026 sẽ có vở diễn nào đó phù hợp, không cần kịch bản mới, kịch bản cũ làm lại cũng được nhưng đầu tư cho hay. 

Tôi sẽ lùi lại làm dàn bao cho các bạn trẻ. Đi chấm thi rồi tôi mới thấy nhiều bạn trẻ mê nghề lắm nhưng còn thiếu cơ hội, mình là người lớn nếu có dịp hỗ trợ các cháu tôi sẵn lòng.