Tết trong vòng lặp thiếu thốn - Báo VnExpress

Cô Đạt xin cho gia đình ở tạm trong nhà văn hóa thôn trên đồi Nước Nia, rồi đi xin huyện, xã và các đơn vị quyên góp để mua một miếng đất, xây căn nhà 50 m2.

Ngôi nhà nằm gần cuối con đường độc đạo xuyên qua thôn, có mảnh vườn nhỏ phía sau để nuôi thêm vài con gà, vịt. Tháng 4/2025 được vào nhà mới, hai vợ chồng đều khóc. Họ không bao giờ dám nghĩ đến một mái nhà.

Hàng ngày, anh Dương ở nhà trông con trai cả, chị Chinh đưa đón Bốp đi học và xuống thị trấn cách đó gần chục km, ai thuê gì làm đó. Tiền công mỗi ngày được 130 nghìn đồng.

Từ một đứa trẻ lúc nào cũng sợ sệt vì không có nhà, thiếu cơm ăn áo mặc, Bốp cười nhiều hơn và học hành chăm chỉ.

"Con thích nhất việc quét nhà", Bốp tủm tỉm tâm sự.

Niềm vui của cậu bé không được lâu.

Nửa đêm một ngày cuối tháng 10 năm ngoái, tảng núi ụp xuống nổ "bùm" như một quả bom, 4 người dắt díu nhau chạy bộ gần 5 km đến nhà văn hóa thôn. Đất lở trên núi đã trùm kín đoạn đường liên xã và xô đổ cổng nhà Bốp, vẫn tiếp tục rơi xuống dù đã hết mùa mưa bão.

Ngôi nhà có thể bị thiên nhiên cướp mất bất cứ lúc nào. Hai vợ chồng lại không có công việc ổn định, cuộc sống cứ bấp bênh mãi.

Theo báo cáo của UBND xã Sơn Hà năm 2025, toàn xã có trên 1.200 lao động làm việc tại 650 cơ sở sản xuất tiểu thủ công nghiệp, trên tổng dân số hơn 20.000 người. Số còn lại là lao động tự do.

Thiếu việc làm và thu nhập khiến cái ăn còn chưa đủ, việc chăm lo học hành và khám sức khỏe trở thành vấn đề phụ.

Cuộc "mặc cả" 15 cân gạo

"Hôm ni sao không thấy em Kiều đến lớp?", cô giáo hỏi người cha đang ngồi hút thuốc trước nhà sàn.

"Không có người, phải giữ em cô ơi", anh Đinh Văn Trâm (40 tuổi) - cha Kiều - đáp.

"Kiều nó học được chứ không phải như mấy em khác", cô giáo nói, "anh chị phải cho em đi học. Có cái chữ sau này em nó đỡ cực. Nếu còn cho em nghỉ là cô sẽ báo nhà trường cắt 15 cân gạo và tiền đi học".

Nghe đến cắt gạo, hai phụ huynh liền "dạ", hứa từ hôm sau cho con gái lớn đến trường.

Cha Kiều không biết chữ. Công việc từ nhỏ đến lớn là "ai kêu gì làm nấy". Lên núi tuốt vỏ cây keo, nhổ khoai mì, làm rẫy... một ngày công được 200 nghìn đồng. Người mẹ học hết lớp ba cũng không đọc được, hay đau ốm nên thỉnh thoảng mới đi làm cùng chồng. Mỗi tháng hai vợ chồng kiếm được 3-4 triệu đồng.

Nước Nia là thôn đặc biệt khó khăn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Theo Nghị định 66/2025 về chính sách cho trẻ em, học sinh những vùng khó khăn, ba đứa trẻ nhà họ được hưởng tổng cộng 30 cân gạo và 2,8 triệu đồng tiền ăn, ở, sinh hoạt phí để duy trì việc học mỗi tháng.

Việc đi học của ba đứa trẻ vô tình kiêm thêm nhiệm vụ kiếm gạo và tiền cho gia đình 6 người. Song, thỉnh thoảng ba chị em vẫn vắng lớp vì không có ai chở đi học, hay nhà thiếu người giặt giũ, nấu cơm.

Dù "đòi" được trò đến lớp, cô Đạt cũng không dám chắc em còn duy trì việc học được bao lâu.