Tên lửa LMM Martlet dẫn đường laser thực chiến tại Ukraine - ‘cơn ác mộng’ mới cho Nga

Những bức ảnh đầu tiên về hệ thống Rapid Ranger do Anh chuyển giao cho Ukraine vừa được công bố tháng 3/2026, hé lộ giải pháp SHORAD cơ động với tên lửa LMM Martlet dẫn đường laser, trọng lượng nhẹ và khả năng triển khai nhanh để đối phó drone Nga.

Hệ thống phòng không Rapid Ranger là nền tảng phóng tên lửa đa năng do Thales UK phát triển, có trọng lượng launcher (thiết bị phóng/bệ phóng) dưới 500 kg, cho phép lắp đặt trên nhiều loại xe bánh xe nhẹ hoặc cố định. 

Hệ thống trang bị tối đa 4 tên lửa sẵn sàng phóng và tích hợp trạm ngắm điện quang (electro-optical) với khả năng theo dõi tự động mục tiêu, kết hợp cảm biến hồng ngoại và ban ngày. 

Phạm vi phát hiện mục tiêu vượt 15 km, trong khi tầm bắn hiệu quả thường được ghi nhận trên 6-7 km, tùy thuộc vào loại tên lửa sử dụng. 

Thiết kế nhấn mạnh tính cơ động cao, thời gian triển khai nhanh và khả năng hoạt động độc lập hoặc kết nối với mạng chỉ huy chung.

Trái tim của hệ thống Rapid Ranger là tên lửa LMM Martlet (Lightweight Multirole Missile), còn gọi là Martlet. Mỗi quả tên lửa nặng chỉ 13 kg, dài 1,3 mét, đường kính 76 mm, mang đầu đạn phân mảnh kết hợp nổ lõm (shaped charge) nặng 3 kg. 

Tên lửa LMM Martlet sử dụng động cơ hai tầng rắn, đạt tốc độ tối đa hơn Mach 1.5 và tầm bắn trên 6 km (có nguồn ghi nhận tối đa khoảng 8 km). 

Hệ thống dẫn đường chính là laser beam riding (LBR), kết hợp khả năng semi-active laser và một số chế độ hồng ngoại ở giai đoạn cuối, giúp tên lửa ít bị ảnh hưởng bởi mồi bẫy nhiệt và duy trì độ chính xác cao ngay cả với mục tiêu nhỏ, tốc độ nhanh như UAV.

Ưu điểm nổi bật của hệ thống Rapid Ranger nằm ở tính linh hoạt và chi phí tương đối thấp so với các hệ thống SHORAD khác. 

Khung gầm nhẹ giúp hệ thống dễ dàng di chuyển cùng các đơn vị cơ động, phù hợp với chiến thuật “mobile fire groups” mà Ukraine đang áp dụng rộng rãi để đối phó drone Shahed và UAV cảm tử Nga. 

Khả năng ngắm tự động và dẫn đường laser mang lại độ chính xác tốt trước mục tiêu bay thấp, trực thăng hoặc máy bay không người lái cỡ nhỏ. 

Ngoài ra, theo thỏa thuận với Anh, Ukraine đang hướng tới việc sản xuất một phần tên lửa LMM Martlet ngay tại chỗ, giúp giảm phụ thuộc logistics và tăng số lượng đạn trong dài hạn.

Tuy nhiên, hệ thống cũng tồn tại một số hạn chế rõ ràng. Tầm bắn hiệu quả chỉ khoảng 6-7 km khiến Rapid Ranger khó cạnh tranh với các hệ thống tầm trung như NASAMS hay IRIS-T khi đối đầu với tên lửa hành trình hoặc UAV bay ở khoảng cách xa hơn. 

Số lượng tên lửa trên mỗi launcher hạn chế (chỉ 4 quả) đòi hỏi phải tiếp đạn thường xuyên, có thể là điểm yếu trong các cuộc tấn công bão hòa bằng drone. 

Hệ thống phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết rõ ràng để phát huy tối đa trạm ngắm điện quang, dù đã có cảm biến hồng ngoại hỗ trợ. 

So với một số giải pháp laser hoặc pháo phòng không tự động, Rapid Ranger vẫn đòi hỏi chi phí đạn cao hơn cho mỗi lần tiêu diệt mục tiêu giá rẻ như UAV cảm tử.

Trong bối cảnh Ukraine đang xây dựng mạng lưới phòng không đa tầng với trọng tâm vào các nhóm hỏa lực cơ động, Rapid Ranger đóng vai trò bổ sung quan trọng cho lớp bảo vệ gần, đặc biệt khi kết hợp với súng máy, pháo tự động và drone đánh chặn. 

Việc Anh cam kết hỗ trợ hàng nghìn tên lửa Martlet cùng kế hoạch chuyển giao công nghệ sản xuất tại Ukraine cho thấy hệ thống không chỉ là giải pháp tạm thời mà có tiềm năng trở thành một phần lâu dài trong lực lượng phòng không Kyiv.

Hệ thống phòng không Rapid Ranger đại diện cho cách tiếp cận thực dụng của Anh: ưu tiên tính cơ động, độ chính xác cao và khả năng triển khai nhanh thay vì tầm xa hay tải đạn lớn. 

Hiệu quả thực chiến của nó tại Ukraine sẽ là bài kiểm tra quan trọng nhất cho công nghệ này trước mối đe dọa drone ngày càng phức tạp của Nga.