Sir Alex Ferguson và bài học 'dẫn dắt chứ không quản lý' từ sân cỏ

Việc Manchester United sa thải HLV Ruben Amorim cùng những biến động trên băng ghế huấn luyện của các CLB lớn châu Âu đầu năm 2026 đặt lại câu hỏi về vai trò người dẫn dắt trong bóng đá hiện nay.

Trong bóng đá, huấn luyện viên không chỉ chịu trách nhiệm về chiến thuật hay kết quả từng trận đấu mà còn phải dẫn dắt một tập thể gồm nhiều cá tính, lợi ích và áp lực khác nhau. Những quyết định "thay tướng" liên tiếp tại châu Âu thời gian gần đây cho thấy vai trò của người đứng đầu ngày càng được nhìn nhận rộng hơn khái niệm quản lý chuyên môn. 

Từ bối cảnh đó, cuốn sách Dẫn dắt - Lãnh đạo chứ không quản lý của Sir Alex Ferguson mang đến một góc nhìn sâu sắc về nghệ thuật lãnh đạo được đúc kết từ chính sự nghiệp bóng đá của ông.

Lãnh đạo một câu lạc bộ lớn là quản trị con người

Dẫn dắt - Lãnh đạo chứ không quản lý kể lại hành trình quản lý và lãnh đạo của Sir Alex Ferguson, từ khi rời Glasgow năm 16 tuổi để học nghề tại Remington Rand và đầu quân cho Queen's Park, đến hơn nửa thế kỷ sau khi ông đứng trên giảng đường Harvard Business School giảng dạy cho các khóa MBA. 

Hành trình ấy cho thấy quá trình chuyển biến từ một cầu thủ trẻ thành người dẫn dắt Manchester United, rồi trở thành người chia sẻ kinh nghiệm lãnh đạo cho thế hệ kế cận.

Sir Alex Ferguson mở đầu cuốn sách bằng ký ức về buổi giảng đầu tiên tại Harvard vào tháng 10-2012. Lớp học chật kín học viên đến từ nhiều quốc gia, độ tuổi và nền tảng học vấn khác nhau, nhiều người phải đứng dọc các lối đi để theo dõi. 

Theo ông, sự quan tâm này không chỉ đến từ sức hút của Manchester United, mà còn phản ánh mối quan tâm ngày càng lớn đối với các bài học lãnh đạo rút ra từ bóng đá đỉnh cao.

Trong chương trình đào tạo tại Harvard, Manchester United được đặt cạnh các ví dụ quen thuộc về quản trị hiện đại như Burberry, Comcast, Marvel hay các ngành công nghiệp sáng tạo. Điều đó cho thấy bóng đá không còn được nhìn nhận thuần túy là thể thao, mà là một mô hình quản trị tổ chức với nhiều lớp quan hệ chồng chéo.

Trong buổi giảng, Sir Alex Ferguson phác họa bức tranh toàn diện về những đối tượng ông phải dẫn dắt với tư cách huấn luyện viên trưởng Manchester United: từ cầu thủ, đội ngũ nhân viên, người hâm mộ, giới truyền thông cho đến hội đồng quản trị và các chủ sở hữu. Ông cho rằng lãnh đạo trong bóng đá không thể chỉ giới hạn ở chuyên môn, mà phải dung hòa nhiều mối quan hệ trong bối cảnh áp lực thành tích luôn hiện hữu.

Sir Alex Ferguson nhấn mạnh rằng lãnh đạo không đơn thuần là theo đuổi thành công ngắn hạn, mà là tìm được sự cân bằng giữa áp lực chiến thắng và phát triển bền vững. Những trải nghiệm được ông chia sẻ xoay quanh việc xây dựng kỷ luật, tạo động lực, duy trì sự đoàn kết và phát triển con người trong một tập thể luôn chịu cạnh tranh khốc liệt.