Siết mua, bán ngoại tệ trái phép

Từ trước đến nay, nhiều người có thói quen mua, bán ngoại tệ ở các tiệm vàng hay những tổ chức không có giấy phép thu đổi ngoại tệ do thủ tục nhanh gọn, tỷ giá linh hoạt... Thế nhưng với các quy định mới thì nguy cơ bị tịch thu, phạt nặng là rất lớn.

Phạt nặng, tịch thu ngoại tệ

Nghị định 340/2025 của Chính phủ có hiệu lực từ ngày 9.2.2026 quy định cụ thể các mức phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng. Trong đó có hoạt động ngoại hối, các cá nhân mua, bán ngoại tệ với nhau, hay mua, bán ngoại tệ với tổ chức không được phép thu đổi ngoại tệ sẽ chịu phạt từ cảnh cáo đến 100 triệu đồng tùy thuộc vào số ngoại tệ giao dịch, dao động từ 1.000 - 100.000 USD (hoặc ngoại tệ khác có giá trị tương đương). Mặc dù các quy định tại Nghị định 340 không có gì thay đổi so với hiện hành nhưng cũng khiến thị trường ngoại tệ "chợ đen" rúng động bởi có lẽ ai cũng hiểu, việc thực thi sẽ quyết liệt, mạnh mẽ hơn. Khảo sát thực tế cho thấy thị trường ngoại tệ tự do đang co lại.

Chị Bích Ngọc (Hà Nội) kể trước kỷ nghỉ tết Dương lịch vừa rồi đã mang số ngoại tệ của người thân từ Đài Loan gửi về ra phố Hà Trung, khu vực thị trường ngoại tệ tự do nổi tiếng, để bán nhưng bị từ chối mua. "Thậm chí họ còn tỏ ra không biết tôi nói gì dù trước đó cũng đã giao dịch một hai lần", chị Ngọc kể và cho biết thêm qua lễ, khi ngân hàng hoạt động trở lại sẽ mang số ngoại tệ này tới bán.

Tương tự, anh N.S (TP.HCM) cho biết trước đây có mua 15.000 USD của một người chuyên mua bán ngoại tệ tên là T. Khi nào cần mua hay bán, cả hai bên chốt giá, số lượng, sau đó đến ngân hàng để giao dịch. Tại đây, cả hai bên đưa ngoại tệ hay chuyển khoản tiền mặt với nhau. Thế nhưng, nay cần tiền mặt, anh N.S điện cho anh T. để bán thì người này từ chối và tỏ ra không quen biết, cùng với đó là thái độ dò xét tại sao lại có số điện thoại này, ai giới thiệu...

Động thái này đến từ việc trước đó, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã có văn bản gửi Bộ Công an, Bộ Công thương và Thanh tra Chính phủ nhằm tăng cường phối hợp trong công tác quản lý hoạt động thị trường ngoại hối; Kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong lĩnh vực quản lý ngoại hối, đặc biệt là các hoạt động mua bán ngoại tệ trái pháp luật và các giao dịch diễn ra trên thị trường ngoại hối không chính thức. Yêu cầu này của cơ quan chức năng khiến những người buôn bán ngoại tệ trên thị trường tự do trở nên thận trọng.

Rủi ro thói quen mua, bán ngoại tệ ở tiệm vàng

Thực tế, dù biết là vi phạm nhưng nhiều người lâu nay vẫn có thói quen khi cần mua, bán ngoại tệ là ra tiệm vàng, các điểm giao dịch mà không quan tâm có được phép hay không. Ngoài việc thuận tiện thì giao dịch tại các tiệm vàng thường có giá cao hơn trong ngân hàng hay đại lý thu đổi ngoại tệ. Tuy nhiên, đây là rủi ro lớn khi nhiều vụ việc mua bán ngoại tệ tại tiệm vàng bị phát hiện và xử lý thời gian qua. Đơn cử, Phòng An ninh kinh tế Công an TP.Đà Nẵng mới đây đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Doanh nghiệp tư nhân Hiệu vàng HPH và bà L.C.T

(TP.Đà Nẵng) về hành vi mua, bán ngoại tệ tại tổ chức không được phép thu đổi ngoại tệ. Theo đó, tiệm vàng HPH bị phạt số tiền 30 triệu đồng, còn bà T. (đến tiệm vàng để giao dịch ngoại tệ) cũng bị phạt 15 triệu đồng. Ngoài ra, công an tịch thu toàn bộ số tiền VND và ngoại tệ vi phạm, gồm USD, EUR, yen Nhật, bảng Anh… với tổng giá trị ước tính hơn 2 tỉ đồng. Trước đó, cũng có những vụ việc mua, bán ngoại tệ vài trăm USD bị cơ quan chức năng tại Cần Thơ, TP.HCM… phát hiện và xử phạt nặng theo quy định, cũng như tịch thu số ngoại tệ vi phạm.

Vậy người dân khi có nhu cầu về ngoại tệ thì cần giao dịch ở đâu để đảm bảo đúng quy định? Trả lời câu hỏi này, bà Trần Thị Ngọc Liên, Phó giám đốc NHNN chi nhánh khu vực 2, cho biết người dân nếu có ngoại tệ tiền mặt (như USD, EUR…) thì bán lại cho các ngân hàng được cấp phép kinh doanh ngoại hối hoặc các đại lý thu đổi ngoại tệ hợp pháp. Tuy nhiên, các đại lý thu đổi ngoại tệ chỉ được mua ngoại tệ từ người dân, không được bán ngoại tệ ngược lại. Chỉ những đại lý đặt trong khu cách ly tại cửa khẩu quốc tế mới được bán ngoại tệ tiền mặt cho người nước ngoài khi xuất cảnh theo quy định. Còn đối với người dân có nhu cầu mua, chuyển hoặc mang ngoại tệ ra nước ngoài cho các mục đích hợp pháp như đi học, chữa bệnh, công tác, du lịch, thăm người thân, trả các loại phí cho nước ngoài... ngân hàng sẽ xem xét và đáp ứng phù hợp với nhu cầu thực tế của từng giao dịch, trong phạm vi nguồn ngoại tệ hiện có. Vì vậy, người dân cần cung cấp đầy đủ giấy tờ, chứng từ để chứng minh mục đích sử dụng ngoại tệ đúng quy định.

"Việc mua, bán hay chuyển ngoại tệ phải thực hiện đúng pháp luật. Các cá nhân không nên mua, bán ngoại tệ theo thói quen ở những tiệm vàng hay giữa cá nhân với nhau. Nếu vi phạm, người dân có thể bị xử phạt hành chính theo quy định trong lĩnh vực tiền tệ và hoạt động ngân hàng. NHNN khuyến cáo người dân khi có nhu cầu ngoại tệ hợp pháp nên đến ngân hàng, không mua bán ngoại tệ tự do bên ngoài vì vừa vi phạm pháp luật, vừa tiềm ẩn nhiều rủi ro", bà Trần Thị Ngọc Liên cho hay.