Quyết rõ, làm nhanh TP.HCM thần tốc xây hạ tầng

Hạ tầng TP.HCM đang chuyển mình mạnh mẽ bằng các siêu công trình đã thông qua chủ trương và triển khai thi công, đặc biệt là từ sau Đại hội Đảng bộ TP.HCM lần thứ I (nhiệm kỳ 2025 - 2030).

Những quyết sách chủ trương rõ và táo bạo cùng sự quyết liệt triển khai đang đưa TP.HCM tiếp tục là hạt nhân của cả nước. Trước thềm Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, TP.HCM sẽ khởi công và động thổ thêm các dự án trọng điểm như metro số 2, cầu Cần Giờ, cầu Phú Mỹ 2 và Khu liên hợp thể thao Rạch Chiếc. 

TP đang tạo ra những dấu ấn, tận dụng thời cơ vàng để hiện đại hóa hạ tầng, nâng cao chất lượng sống của người dân và tiếp tục trở thành hạt nhân - nơi thể nghiệm những cơ chế, chính sách mới của trung ương.

"Vượt vũ môn" với những siêu công trình

Nhìn lại chặng đường phát triển đô thị, chưa có giai đoạn nào TP.HCM cùng lúc kích hoạt nhiều dự án chiến lược với tốc độ, quy mô và mức độ đồng bộ như hiện nay. Cách làm "quyết nhanh - làm nhanh" đang tạo ra hiệu ứng lan tỏa rõ nét trong hành trình phát triển hạ tầng của TP.HCM.

Nếu tính từ trước và trong thời điểm Đại hội Đảng bộ TP.HCM lần thứ I thì bước chuẩn bị mang tính "thần tốc" nhất chính là dự án đường sắt Bến Thành - Cần Giờ 350km/h, được động thổ ngày 19-12-2025. Đây là dự án lập kỷ lục về thời gian hoàn tất thủ tục, chỉ trong khoảng hai tháng - một tốc độ hiếm thấy đối với một dự án đặc biệt khó và chưa từng có tiền lệ tại Việt Nam.

Từ mô hình này, TP.HCM đã nhanh chóng nhân rộng cách làm cho nhiều dự án trọng điểm khác. Chẳng hạn tại kỳ họp thứ 7 (kỳ họp chuyên đề) HĐND TP.HCM ngày 26-12-2025, thành phố đã thông qua chủ trương đầu tư cầu Cần Giờ, cầu Phú Mỹ 2 và Khu liên hợp thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc. Và hơn nửa tháng sau, dự kiến đến ngày 15-1, cả ba dự án sẽ đồng loạt được động thổ.

Ba công trình lớn, ba điểm nhấn chiến lược, phản ánh rõ định hướng mở không gian phát triển. Cầu Cần Giờ mở đường tiến về phía biển, đánh thức vùng đất qua sông phải lụy phà; cầu Phú Mỹ 2 kết nối sân bay Long Thành, trở thành mạch giao thông chiến lược. Còn Khu liên hợp thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc sẽ là biểu tượng mới của TP.HCM, nơi tổ chức các giải thi đấu thể thao chuyên nghiệp SEA Games, Asiad, Olympic khu vực và quốc tế.

Hòa chung trong bức tranh hạ tầng đang chuyển động mạnh mẽ ấy, các dự án metro cũng đã ghi dấu ấn những bước "vượt vũ môn". Điển hình là bước xoay chuyển tình thế của metro số 2, sau hơn 15 năm triển khai đang rơi vào thế bế tắc kéo dài. Dù được điều chỉnh mốc hoàn thành vào năm 2030, nhưng triển vọng ngày về đích chưa thật rõ ràng khi nhà tài trợ chưa khẳng định tiếp tục cấp vốn.

Đứng trước "ngã ba đường", tháng 3-2025 Thành ủy TP.HCM đã có quyết định táo bạo, chưa có tiền lệ là chuyển đổi toàn bộ nguồn vốn sang sử dụng ngân sách thay cho ODA. Metro 2 cũng được chọn làm dự án thí điểm áp dụng cách làm mới đã được Bộ Chính trị cùng với nghị quyết 188 của Quốc hội đã thông qua. Chỉ trong thời gian ngắn, vượt qua hơn 60 nhóm công việc lớn, các cán bộ của TP.HCM đã ngày đêm làm việc để hoàn tất thủ tục để dự án đủ điều kiện khởi công vào ngày 15-1.

Hành trình xây dựng hoàn thiện mạng lưới đường sắt, metro TP.HCM cũng đang được viết tiếp từ sự tham gia rộn ràng của các doanh nghiệp. Ngoài dự án đường sắt Bến Thành - Cần Giờ do Vinspeed triển khai, Tập đoàn Thaco đề xuất khởi công tuyến metro Bến Thành - Thủ Thiêm - sân bay Long Thành từ tháng 4-2026. Đồng thời, Tập đoàn Masterise nghiên cứu metro số 3, Tập đoàn Sovico nghiên cứu metro số 4, Tập đoàn Becamex nghiên cứu đường sắt Bàu Bàng - Cái Mép…, trong khi một số tập đoàn nước ngoài cũng quan tâm các tuyến khác.

Hiện thực hóa "ý Đảng, lòng dân" bằng quyết sách táo bạo

Cũng từ yêu cầu phát triển cấp bách sau sáp nhập, TP.HCM đã có thêm nhiều sáng tạo, nhiều dự án hạ tầng mới có tác động lớn đến cấu trúc đô thị và mở thêm không gian phát triển. Tại Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Đảng bộ TP.HCM nhiệm kỳ 2025 - 2030, Thành ủy TP.HCM đã thống nhất chủ trương với nhiều dự án quan trọng, trong đó nổi bật là dự án cầu đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu.

Theo Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang, lãnh đạo thành phố đã bàn với các nhà đầu tư chiến lược xây dựng cầu 6 làn xe. Theo kịch bản, dự án gồm hai phần: một phần chạy nổi trên biển, sau đến phần thông thuyền sẽ đi ngầm dưới đáy biển tương tự hầm Thủ Thiêm. Dự án sẽ đắp hai đảo nhân tạo hai bên khoảng thông thuyền. Phương án này so với làm cầu cao (khoảng 60m) sẽ dễ thi công hơn, chi phí thấp hơn, dự kiến thi công trong khoảng 3 năm.

"Khi hoàn thành, thời gian đi ô tô từ trung tâm TP.HCM đến Vũng Tàu chỉ còn hơn một giờ. TP cũng sẽ tiếp tục đầu tư đồng bộ hạ tầng kết nối như mở rộng đường Rừng Sác và xây thêm cầu Cần Giờ, tạo thành một trục phát triển mới hướng ra biển", Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang nhấn mạnh,

KTS Khương Văn Mười - nguyên Chủ tịch Hội Kiến trúc sư TP.HCM - đánh giá sự thần tốc về các thủ tục thực hiện các dự án trong mấy tháng gần đây thật sự rất ấn tượng. Bởi trước đây, nhiều dự án tương tự phải mất 2 - 3 năm từ nghiên cứu đến khởi công, nay chỉ cần vài tháng. Đặc biệt, trong đợt này có những công trình vốn đã ấp ủ từ rất nhiều năm, chưa có cơ hội triển khai, có dự án đã kéo dài ba thập niên.

Ông Mười nhấn mạnh đây chính là thành quả của việc sắp xếp lại chính quyền địa phương hai cấp cùng các cơ chế mới và sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị từ trung ương đến địa phương. TP.HCM đã nhanh chóng tận dụng thời cơ vàng, biến thách thức thành hành động, biến niềm tin thành công trình cụ thể là nơi thể hiện rõ nét nhất về hiện thực các đường lối, nghị quyết của Đảng đi vào cuộc sống.

Theo TS Phạm Viết Thuận - Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và Môi trường TP.HCM, những công trình bứt tốc về thủ tục thời gian qua phản ánh khả năng thực thi, năng lực quản trị, hiện thực hóa "ý Đảng, lòng dân" của chính quyền TP.HCM. Trong bối cảnh phát triển mới, TP.HCM đã vươn lên, áp dụng các giải pháp đột phá để giải phóng nguồn lực, khơi nguồn sáng tạo. Nhờ đó, những công trình chiến lược gắn với khát vọng và tầm vóc mới được chuyển động nhanh chóng.

"Tinh thần đã dám nghĩ, dám làm, làm đến nơi đến chốn, có sản phẩm cụ thể, có thời hạn rõ ràng là ví dụ sinh động của quyết tâm chống lãng phí, đặc biệt là lãng phí thời gian và cơ hội phát triển mà Đảng và Nhà nước đang quyết tâm thực hiện", ông Thuận nói.

Tầm nhìn trên nền hạnh phúc của nhân dân

Theo KTS Trần Ngọc Chính - Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng, Đại hội XIV của Đảng sắp tới là một dấu mốc đặc biệt quan trọng mở ra kỷ nguyên phát triển mới của đất nước. Trong quá trình triển khai các nghị quyết trụ cột của Đảng và quy hoạch tổng thể quốc gia, TP.HCM luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng và mang tính dẫn dắt và lan tỏa, là động lực phát triển của cả nước.

Trong bối cảnh đó, việc TP.HCM lựa chọn và triển khai đồng loạt các dự án chiến lược như metro số 2, cầu Cần Giờ, cầu Phú Mỹ 2, Khu liên hợp thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc, cùng định hướng đầu tư tuyến đường sắt Bến Thành - Thủ Thiêm - sân bay Long Thành và đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu mang ý nghĩa hết sức đặc biệt. Đây đều là những công trình xứng tầm với một siêu đô thị đặc biệt, một trung tâm kinh tế - tài chính lớn của Việt Nam, hướng tới tầm vóc quốc tế.

Nhấn mạnh dự án Khu liên hợp thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc, KTS Trần Ngọc Chính đánh giá việc đầu tư xây dựng tổ hợp thể thao hiện đại với sân vận động quy mô 65.000 - 75.000 chỗ ngồi cùng hệ thống nhà thi đấu, trung tâm thể thao dưới nước... là mong muốn đã được TP.HCM ấp ủ vài chục năm qua. Công trình này có ý nghĩa đặc biệt, không chỉ nâng cao chất lượng sống cho người dân mà còn góp phần khẳng định vị thế của TP.HCM đối với việc hội nhập quốc tế.

Đặc biệt, việc Thành ủy TP.HCM mới đây thống nhất chủ trương đầu tư đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu đã thể hiện tầm nhìn chiến lược dài hạn. 

Tuyến đường này được xác định là trục kết nối then chốt của hành lang ven biển, liên thông các trọng điểm phát triển từ khu vực trung tâm TP.HCM đến Cần Giờ và Vũng Tàu, mở ra không gian phát triển mới cho toàn vùng. Khi hoàn thành, dự án không chỉ rút ngắn đáng kể thời gian đi lại của người dân từ các phường xã xa xôi nhất của thành phố về trung tâm thuận lợi mà còn kết nối toàn bộ Tây Nam Bộ, TP.HCM và Nam Trung Bộ.

"Dự án đường vượt biển còn thể hiện quyết tâm chinh phục trình độ xây dựng các công trình có hàm lượng khoa học - công nghệ cao, với các giải pháp hạ tầng kết hợp cầu và hầm vượt biển. Đây là những công trình chiến lược trong kết nối TP.HCM với vùng và tạo động lực mới để thành phố bứt phá, cất cánh trong giai đoạn phát triển tiếp theo", ông Chính nói.

Còn theo KTS Khương Văn Mười, việc hoàn thành các công trình giao thông then chốt mang tính biểu tượng mới kết nối các trọng điểm sẽ góp phần giúp TP.HCM mới có thêm nhiều mũi nhọn phát triển kinh tế. Hệ thống giao thông, hạ tầng chiến lược của TP.HCM phát triển mạnh mẽ kéo theo cả khu vực phía Nam cùng phát triển theo, đưa cả khu vực đóng góp nhiều hơn cho công cuộc xây dựng, phát triển đất nước giàu mạnh và thịnh vượng.

Ông Mười nhấn mạnh theo các tiêu chí đô thị toàn cầu, ăn ở, đi lại, làm việc và nghỉ ngơi đều gắn chặt với chỉ số hạnh phúc. Vì thế, mỗi công trình hạ tầng khi đưa vào khai thác không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật hay kinh tế, mà còn trực tiếp nâng cao chất lượng sống. Hạnh phúc đôi khi rất giản dị, người dân từ Vũng Tàu có thể qua đường vượt biển, qua Cần Giờ để vào trung tâm nhanh hơn; hay người dân đi làm và trở về nhà sớm hơn, không còn bị mắc kẹt trong ùn tắc.

"Các công trình sẽ rút ngắn được khoảng không gian địa lý. Khi thời gian đi lại được rút ngắn, người dân có thêm thời gian cho gia đình, nghỉ ngơi, giải trí và sáng tạo, qua đó góp phần nâng cao chỉ số hạnh phúc. Đó chính là giá trị cốt lõi của phát triển hạ tầng hiện đại", ông Mười nhấn mạnh.

Dự ánTổng vốn (tỉ đồng)Khu liên hợp thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc145.629Metro số 257.000Cầu Phú Mỹ 223.185Cầu Cần giờ13.201Cầu Cát Lái 18.300Cầu Long Hưng (cầu Đồng Nai 2) 11.495