Quốc gia thịnh vượng, người trẻ phải 'khéo khôn với tiền'

Cùng với Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, có thể nói giấc mơ những thế hệ trẻ Việt Nam có nền tảng hiểu biết tốt về tài chính để xây dựng một cộng đồng thịnh vượng của Lê Thị Thúy Sen đang đến rất gần.

Chị Lê Thị Thúy Sen (Tổng biên tập Thời báo Ngân hàng, nguyên Vụ trưởng Vụ truyền thông, Ngân hàng Nhà nước) đã bỏ nhiều tâm huyết để viết ra những cuốn sách phổ biến kiến thức tài chính phổ thông. Ước mơ của Thúy Sen rất đơn giản, người dân phải am tường và vững về kiến thức tài chính cá nhân, trước hết là các bạn trẻ.

Khi các bạn trẻ có kiến thức tài chính sẽ quý đồng tiền, chi tiêu hợp lý, hiểu và sử dụng hiệu quả các dịch vụ ngân hàng như tiết kiệm, vay vốn, thanh toán, và cao hơn là quản lý dòng tiền, đầu tư, khởi nghiệp. Khi cá nhân, gia đình vững về tài chính, đó chính là nền tảng thịnh vượng của quốc gia.

Nỗ lực "bình dân học vụ" kiến thức tài chính

Khi nhận tin sách Khéo khôn với tiền - Tránh những ưu phiền của mình được đề cử hai Giải thưởng Sách quốc gia năm 2024, dù đang trong đợt điều trị bệnh, chị Thúy Sen rất vui. Chị vui vì cuốn sách rất "hot" của mình sẽ có thêm cơ hội đến được với nhiều bạn đọc hơn, đất nước thêm nhiều những công dân vững kiến thức tài chính.

Rồi bộ sách Giáo dục tài chính 12 quyển cho 12 lớp phổ thông của chị vừa ra mắt, sẽ sớm được đưa vào giảng dạy như một môn kỹ năng sống trong nhà trường, càng khiến chị Thúy Sen tin rằng ước mơ của mình đã thành hiện thực: công dân được trang bị kiến thức về tài chính tiền tệ từ nhỏ.

Làm việc lâu năm trong lĩnh vực tài chính ngân hàng, cũng nhiều lần đau lòng khi nghe ai đó vì thiếu hiểu biết về tài chính mà lâm vào nợ nần, mất tiền, từ đó đã thúc đẩy Thúy Sen khám phá một chân trời mới: viết sách về tài chính.

Nhờ công tác tại Ngân hàng Nhà nước, chị Thúy Sen có dịp quan sát và tiếp xúc với giới chuyên gia tài chính ở nhiều nước trên thế giới. Chị hiểu ở những nước phát triển, việc giáo dục tài chính cho trẻ em rất được quan tâm. Với các nước đang phát triển, dù đây còn là vấn đề khá mới nhưng đã bắt đầu được chú ý.

Ở Mỹ bao năm qua họ đã dạy trẻ em về tài chính. Ngay từ tiểu học họ đã dạy cho trẻ mua sắm tiết kiệm, phân biệt được cái mình cần và cái mình muốn, dạy trẻ cơ quan nào phát hành tiền, dùng tiền thế nào cho hiệu quả, về chính sách thuế…

Trong khi ở Việt Nam, đa phần quản lý chi tiêu tiền bạc theo kiểu "khéo co thì ấm" thay vì hiểu biết bài bản. Hệ quả là không ít gia đình sau khi nhận tiền đền bù đất nhưng sớm trắng tay chỉ sau vài năm. Bi kịch gia đình cũng khởi đầu từ đây.

Lại có những em nhỏ chỉ vì thích áo mới đã sa vào bẫy tín dụng đen, không có khả năng trả nợ, dại dột tìm tới cái kết rất tiêu cực. Và không ít gia đình ly tán vì "chơi" chứng khoán nhưng chưa vững kiến thức. Đặc biệt, nhiều bạn trẻ sa vào bẫy "việc nhẹ lương cao" cũng vì chưa hiểu tiền không bao giờ từ trên trời rơi xuống.

Nếu từng cá nhân, mỗi gia đình vững hơn về quản lý chi tiêu, sẽ bớt đi những phận đời dở dang, những gia đình đổ vỡ. Dân có giàu, nước mới mạnh. Muốn vậy phải phổ cập kiến thức về tài chính. Nhưng khổ nỗi, sách về tài chính thường nhập ngoại, lại ít dành cho đối tượng trẻ em. Mà dạy quản lý tiền bạc, chi tiêu đúng mực, đầu tư đúng cách phải bắt đầu từ người trẻ.

Và chị Thúy Sen đã bắt đầu bằng ngôn ngữ hình ảnh: truyện tranh. Những từ ngữ khô khan mà người ta thường nghĩ đến khi nói về tài chính đã được thể hiện dễ hiểu, dễ tiếp thu trong cuốn Khéo khôn với tiền - Tránh những ưu phiền.

Những nguyên tắc tài chính đã được lồng ghép vào ca dao, tục ngữ… để dễ tiếp thu, truyền cảm hứng yêu đất nước, sống có trách nhiệm về tài chính, yêu lao động, sáng tạo… Sách ra đời sau 4 tháng miệt mài của chị và cộng sự - họa sĩ Thăng Fly, nhận được sự đón nhận nồng nhiệt với 35.000 bản được bán hết sau một năm phát hành.

Phản hồi từ muôn nơi gửi tới tác giả cho thấy từ trẻ em đến người lớn, từ người thành thị tới người nông thôn đều rất cần kiến thức về tài chính. Vậy là từ một ý tưởng ấp ủ muốn mọi người bớt đi ưu phiền về tiền bạc, chị Thúy Sen đã trở thành tác giả sách.

Phổ cập, lan tỏa kiến thức tài chính đến các bạn trẻ

Sau cuốn sách Khéo khôn với tiền - Tránh những ưu phiền, người phụ nữ đầy năng lượng lại quăng mình vào một dự án sách khác: bộ sách Giáo dục tài chính 12 tập cho 12 lớp phổ thông. Lần này cũng lại "thần tốc". Bốn tháng làm sách là bốn tháng chị Thúy Sen thiếu ngủ. Nhưng phần thưởng cho chị thật xứng đáng. Chị nhận được những phản hồi dễ thương của bạn đọc khắp cả nước gửi về.

Nuôi khát vọng lớn, góp sức vào công cuộc giáo dục tài chính cho thế hệ trẻ, việc tiếp theo Thúy Sen ấp ủ là làm sao sách phải được phổ cập đến càng nhiều người càng tốt. Giá phải rẻ, vừa túi tiền. Rồi ước mơ ấy cũng thành hiện thực, bộ sách Giáo dục tài chính chỉ có giá hơn 20.000 đồng/tập, phù hợp với túi tiền của đại đa số phụ huynh.

Có sách, giá rẻ, việc tiếp theo là phải phổ cập. Thầy cô có thể cùng học trò, cha mẹ cùng các con tự học và truyền dạy cho nhau những kiến thức tài chính hữu ích với chi phí thấp nhất. Dù bận rộn, chị vẫn thu xếp tập huấn cho giáo viên 5 tỉnh để thầy cô dạy các kiến thức tài chính cho học sinh của mình. Đã mơ phải mơ cho tới, muốn lan tỏa hơn kiến thức tài chính, chị đang ấp ủ phải tìm cách tổ chức các lớp dạy kiến thức tài chính miễn phí cho các em học sinh.

Cùng với việc lan tỏa tri thức tài chính trong nước, chị còn hoàn thiện bản dịch tiếng Anh những cuốn sách của mình để đưa đến với trẻ em nước ngoài.

Động lực khiến chị khát khao đưa kiến thức tài chính phổ cập cho thế hệ trẻ là bởi niềm tin rằng nếu các em được giáo dục về tài chính cẩn thận ngay từ bây giờ thì chỉ một thời gian sau, những kiến thức ấy sẽ thực sự thay đổi từng cá nhân, gia đình và đổi thay đất nước.

Ông John A. Quelch - học giả hàng đầu thế giới về marketing chiến lược, quản trị thương hiệu và marketing toàn cầu, từng là hiệu phó Trường Harvard Business School - khi đọc cuốn sách Khéo khôn với tiền - Tránh những ưu phiền cũng như lắng nghe về khát vọng viết sách giáo dục tài chính cho người Việt của chị Thúy Sen đã rất cảm kích giấc mơ lớn của người phụ nữ Việt này.

Ông cảm động viết cho chị những dòng viết tay đầy cảm hứng: "Giáo dục tài chính cho giới trẻ là điều cần thiết cho hạnh phúc và sự ổn định lâu dài của mỗi gia đình, cho sự thành công của mỗi quốc gia. Giáo dục tài chính không chỉ dạy chúng ta về tài chính mà còn dạy về tầm quan trọng của tính chính trực và sự tôn trọng lẫn nhau trong việc xây dựng một nền kinh tế dựa trên niềm tin và hợp tác hiệu quả".

Mỗi lần đọc lại những dòng viết tay ấy của ông John A. Quelch, chị Thúy Sen lại thêm vững tin và hạnh phúc với những nỗ lực lớn của mình thời gian qua.