Những dấu hiệu 'vô hình' báo trước cơn đột quỵ

Đột quỵ có thể xảy ra bất cứ lúc nào, kể cả khi bạn đang khỏe mạnh. Nhận biết muộn và xử trí sai lầm là nguyên nhân khiến nhiều ca trở nặng.

Bệnh nhân đến cấp cứu tại Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: Đinh Hà.

Một cú chao tay lái, câu nói bỗng ngắt quãng, hay khoảnh khắc mọi thứ trước mắt tối sầm… Những tín hiệu tưởng chừng thoáng qua ấy có thể là lời cảnh báo đầu tiên của đột quỵ - căn bệnh đang tấn công cả những người còn rất trẻ, không báo trước.

Điều đáng lo không chỉ là mức độ nguy hiểm, mà còn là sự nhầm lẫn chết người. Nhiều người khi xuất hiện triệu chứng lại tự trấn an đó chỉ là "trúng gió", chóng mặt hay rối loạn tiền đình, chậm trễ nhập viện và đánh mất "thời gian vàng" - yếu tố quyết định cơ hội sống và hồi phục.

Việt Nam trong "vùng đỏ" của đột quỵ

TS.BS Đào Việt Phương, Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết đột quỵ hiện là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam, ở cả nam và nữ.

Đáng chú ý, nam giới có tỷ lệ mắc cao hơn, liên quan áp lực công việc, thói quen sử dụng rượu bia và thuốc lá. Tuy nhiên, đột quỵ không đơn thuần là những con số thống kê, mà là những cuộc đời có thể rẽ sang hướng tàn phế hoặc tử vong chỉ trong tích tắc.

Quy tắc F.A.S.T (méo miệng, yếu tay, khó nói, gọi cấp cứu ngay) đã phổ biến, nhưng theo TS.BS Đào Việt Phương, vẫn có những trường hợp "FAST âm tính" - biểu hiện bên ngoài gần như bình thường nhưng não đã bị tổn thương.

Một số dấu hiệu cảnh báo cần đặc biệt lưu ý:

"Những triệu chứng này có thể thoáng qua, nhưng tuyệt đối không được xem nhẹ", vị chuyên gia cảnh báo.

Tuyệt đối không tự lái xe khi nghi ngờ đột quỵ

Một cảnh báo quan trọng được các bác sĩ Phương nhấn mạnh là không tự lái xe đến bệnh viện nếu nghi ngờ đột quỵ.

Một thoáng nhìn mờ, một cơn chóng mặt tưởng chừng vô hại có thể là tín hiệu đột quỵ. Ảnh: Đinh Hà.

TS.BS Đào Việt Phương cho biết từng ghi nhận hai trường hợp bệnh nhân chỉ tê bì nhẹ nửa người nhưng vẫn cố tự lái xe đi cấp cứu và đều va chạm khi dừng đèn đỏ.

"Rất may họ đang dừng xe. Nếu đang chạy tốc độ cao, hậu quả có thể là một thảm kịch giao thông", bác sĩ Phương nói. Khi não bị tổn thương, phản xạ có thể mất đi trong tích tắc, vượt ngoài khả năng kiểm soát.

Bên cạnh đó, trong tình huống khẩn cấp, nhiều người vẫn áp dụng các biện pháp truyền miệng không có cơ sở khoa học, khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.

Vì vậy, bác sĩ khuyến cáo người dân không tự ý trích máu đầu ngón tay; không cho bệnh nhân uống nước chanh hoặc bất kỳ thứ gì qua đường miệng và không tự ý dùng thuốc. Người bị đột quỵ có nguy cơ sặc rất cao. Việc cho uống thuốc hoặc nước có thể dẫn đến suy hô hấp cấp.

Ngoài ra, gia đình không nên mất thời gian đo huyết áp rồi chờ ổn định. Mỗi phút trôi qua là hàng triệu tế bào não bị tổn thương.

Khi phát hiện người thân có dấu hiệu bất thường, bác sĩ Phương cho hay có thể kiểm tra nhanh bằng cách:

Trong đó, thời gian khởi phát đặc biệt quan trọng, quyết định khả năng sử dụng thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp lấy huyết khối.

Theo vị chuyên gia, đột quỵ hoàn toàn có thể dự phòng nếu kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ: hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá, kiểm soát huyết áp và tuân thủ điều trị.

TS.BS Đào Việt Phương cũng chia sẻ từng gặp trường hợp một giáo viên tự ý ngừng thuốc khi thấy khỏe, sau đó phải nhập viện trở lại trong tiếc nuối.

Tại Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, các bác sĩ đã chứng kiến quá nhiều trường hợp "giá như". Và trong cuộc đua với thời gian của đột quỵ, sự chủ động nhận biết và xử trí sớm có thể là yếu tố quyết định giữa sự sống và cái chết.