Nhà Trắng gặp khó trong tham vọng hòa bình cho Ukraine

Mỹ được cho là muốn thúc đẩy thỏa thuận hòa bình Nga - Ukraine vào đầu năm nay, trước khi tập trung nguồn lực chính trị cho bầu cử giữa kỳ trong nước.

Reuters hôm qua 7.2 dẫn các nguồn thạo tin tiết lộ những nhà đàm phán của Mỹ và Ukraine đã thảo luận về một mục tiêu đầy tham vọng, đó là đạt thỏa thuận hòa bình Nga - Ukraine vào tháng 3, làm tiền đề tổ chức tổng tuyển cử tại Ukraine.

Ưu tiên đối nội của Washington

Nguồn tin của Reuters cho biết theo khuôn khổ đang được giới chức Mỹ và Ukraine thảo luận, bất kỳ thỏa thuận nào cũng sẽ được đưa ra trưng cầu dân ý để cử tri Ukraine quyết định. Trong các cuộc gặp gần đây, phái đoàn Mỹ do Đặc phái viên Nhà Trắng Steve Witkoff dẫn đầu đã vận động quan chức Ukraine sớm tổ chức bỏ phiếu, với mốc thời gian mục tiêu là tháng 3. Nguyên nhân là Tổng thống Mỹ Donald Trump năm nay nhiều khả năng sẽ tập trung nhiều hơn vào các vấn đề trong nước, khi bầu cử Quốc hội Mỹ giữa nhiệm kỳ sẽ diễn ra tháng 11. Tháng 3 thường là thời điểm các chiến dịch vận động bắt đầu tăng tốc, vì vậy giới chức cấp cao Mỹ sẽ có ít thời gian và nguồn lực chính trị dành cho đàm phán hòa bình.

Phương án khác được tính đến là Ukraine trưng cầu dân ý và bầu cử vào tháng 5. Một quan chức Ukraine cho biết Tổng thống Volodymyr Zelensky cởi mở với ý tưởng tổ chức bầu cử trong tương lai gần. Thế nhưng, các mốc thời gian trên đều bị cho là thiếu thực tế. Việc tổ chức một cuộc bầu cử như vậy sẽ đòi hỏi phải sửa đổi luật pháp, do lệnh thiết quân luật vẫn đang có hiệu lực tại Ukraine, chưa kể gánh nặng về chi phí. Giới chức Mỹ, Nga, Ukraine chưa phản hồi về thông tin trên.

Dù Kyiv và Moscow đều đánh giá vòng đàm phán hồi giữa tuần mang tính xây dựng, thế nhưng bế tắc về lập trường lãnh thổ vẫn là "hòn đá tảng" ngăn cản đột phá. AFP hôm qua dẫn lời ông Zelensky cho biết Mỹ kỳ vọng Nga và Ukraine chấm dứt xung đột vào tháng 6. Tuy nhiên, giới quan sát nhận định nếu chưa tháo gỡ được nút thắt lãnh thổ, lộ trình hòa bình mà Washington mong muốn rất khó về đích đúng hạn.

Phòng không Ukraine chịu sức ép

Xung đột Nga - Ukraine gần bước sang năm thứ 5 và những diễn biến quân sự chưa cho thấy dấu hiệu hạ nhiệt, trong khi đàm phán chỉ mới ở bước đầu. Quân đội Ukraine cho biết Nga liên tục tập kích vào hạ tầng năng lượng, nhằm làm tê liệt hệ thống điện và sưởi ấm tại nhiều thành phố Ukraine trong mùa đông. Kyiv Post đưa tin những nhà máy điện quan trọng ở thủ đô Kyiv của Ukraine đã bị hư hại nặng, và người dân TP nhiều khả năng chỉ được sử dụng điện trong 4 - 6 tiếng mỗi ngày vào tháng 2 nếu tình hình không cải thiện.

Tổng thống Ukraine Zelensky cho biết đã thảo luận với các tư lệnh quân đội nhằm tìm thêm giải pháp đánh chặn loạt máy bay không người lái (UAV) từ phía Nga. Theo Hãng tin AP, nhà lãnh đạo Ukraine ngày 6.2 thừa nhận hiệu suất của lực lượng phòng không nước này tại một số khu vực hiện "chưa đạt yêu cầu", và lặp lại đề nghị đồng minh phương Tây đẩy nhanh chuyển giao vũ khí đánh chặn.

Tổng tư lệnh quân đội Ukraine Oleksandr Syrskyi nói rằng hiện chiến tuyến giao tranh trải dài khoảng 1.200 km dọc theo khu vực phía đông và nam Ukraine. Ông cho biết với việc các mẫu UAV ngày càng được nâng cấp về phạm vi hoạt động, nguy hiểm với binh sĩ tiền tuyến ở hai bên cũng tăng theo.

Về phía Nga, giới chức nước này hôm 6.2 cáo buộc quân đội Ukraine đã tập kích tỉnh Belgorod bằng 120 UAV, ngoài ra vụ tấn công tỉnh Tver ở tây bắc Nga đã gây hỏa hoạn tại một cơ sở công nghiệp. Nga và Ukraine không bình luận về những tuyên bố của đối thủ, và cũng thường phủ nhận tấn công hạ tầng dân sự.