Marathon lần đầu có thành tích sub2 - Báo VnExpress

Người về ngay sau Sawe - chân chạy Ethiopia Yomif Kejelcha - cũng đạt thành tích sub2 với 1 giờ 59 phút 40 giây. Runner Uganda Jacob Kiplimo về ba với 2 giờ 0 phút 28 giây.

Cả ba thông số kể trên đều tốt hơn kỷ lục thế giới cũ - 2 giờ 0 phút 35 giây, do Kelvin Kiptum lập tại Chicago Marathon 2023. Nhưng với vị thế nhà vô địch, Sawe, bằng thành tích 1 giờ 59 phút 30 giây vừa đạt tại London, sẽ được công nhận là kỷ lục gia mới.

Lịch sử marathon từng ghi nhận một VĐV khác từng chạy marathon sub2, khi huyền thoại người Kenya Eliud Kipchoge đạt 1 giờ 59 phút 40 giây trong sự kiện Ineos 1:59 tại Vienna, Áo hồi tháng 10/2019. Dù vậy, thành tích đó không được Liên đoàn điền kinh thế giới (World Athletics) công nhận kỷ lục vì runner sinh năm 1984 thi đấu với các điều kiện xung quanh đã được kiểm soát, như không có đối thủ và đội pacer luân phiên hỗ trợ.

Sawe, 30 tuổi, lần đầu thi marathon tại Valencia 2024 và lập tức vô địch với thành tốt nhất năm - 2 giờ 2 phút 5 giây. Sang năm 2025, Sawe vẫn giữ vị trí ông vua cự ly này trong năm khi vô địch tại Berlin ngày 21/9 với thông số 2 giờ 2 phút 16.

Qua 4 lần đầu tiên chạy marathon trong sự nghiệp, Sawe toàn thắng. Hai lần vô địch còn lại của anh đều đến tại London, với 2 giờ 2 phút 27 giây năm 2025 và thông số kỷ lục thế giới mới nhất.

Trên đường đua London hôm nay, Sawe cùng 5 đối thủ khác sớm tách nhóm, vươn lên dẫn đầu, và cùng nhau vượt qua nửa quãng đường (21,0975 km) khi đồng hồ điểm 1 giờ 0 phút 29 giây. Nhưng nhờ tăng tốc ở phần sau, đặc biệt trong đoạn cuối từ km thứ 40 đến 42,195km khi anh duy trì pace 2:40 (2 phút 40 giây mỗi km), Sawe đã bứt lên để về đích đầu tiên, nhanh hơn Kejelcha 10 giây.

"Hôm nay là một ngày đáng nhớ với tôi", Sawe trả lời BBC sau khi vô địch London Marathon. "Chúng tôi khởi đầu cuộc đua tốt và càng về cuối cuộc đua, tôi càng thấy mạnh mẽ hưng phấn".

Bên cạnh sự cổ vũ tiếp sức từ đông đảo người hâm mộ London dọc đường chạy, VĐV sinh năm 1996 thừa nhận áp lực cạnh tranh từ Kejelcha tiếp thêm động lực để anh mạnh mẽ hơn. "Tôi phải cảm ơn anh ấy", Sawe nói.

"Khi gần về đích, tôi nhìn thấy bảng thời gian và rất phấn khích", nhà tân vô địch cho biết thêm về thành tích sub2. "Những gì diễn ra hôm nay cho tôi thấy ai cũng có thời của mình. Tôi đã chuẩn bị rất kỹ lưỡng cho lần trở lại London này, và hạnh phúc với thành tựu đạt được".

Trước chiến thắng vang dội tại London Marathon, Sawe đã được xem là một người hùng của điền kinh Kenya nói chung và giới elite cự ly marathon trong nỗ lực đẩy lùi bóng ma doping.

Việc kỷ lục gia marathon nữ Ruth Chepngetich bị đình chỉ hồi tháng 10/2025 vì doping từng làm dấy lên làn sóng hoài nghi mới với điền kinh Kenya. Với hơn 140 VĐV bị kỷ luật vì doping, mọi thành tích lớn của các chân chạy nước này đều bị soi xét kỹ lưỡng.

Trong bối cảnh đó, Sawe chọn cách đối mặt trực diện - tự nguyện tham gia chương trình kiểm tra khắt khe chưa từng có. Theo tiết lộ từ người đại diện trên LetsRun.com, runner Kenya đã trải qua tới 25 lần kiểm tra doping chỉ trong vòng hai tháng trước Berlin Marathon 2025.

Chương trình kiểm tra do Đơn vị Liêm chính Điền kinh (AIU) thực hiện với tần suất dày đặc hơn bình thường. Nhiều lần xét nghiệm diễn ra vào thời điểm bất tiện, như sáng sớm trước buổi tập, thậm chí hai lần trong cùng một ngày.

"Tôi muốn chứng minh rằng các VĐV Kenya có thể đạt thành tích lớn mà không bị phủ bóng bởi doping", Sawe từng nói sau chiến thắng tại Berlin.

London Marathon là một trong 7 giải chạy danh giá thuộc hệ thống World Marathon Majors (WMM) bên cạnh các giải tại Boston, Chicago, New York, Berlin, Tokyo và Sydney. Giải được tổ chức thường niên tại thủ đô London từ năm 1981. London Marathon nổi tiếng với cung đường bằng phẳng, đi qua nhiều biểu tượng như Tower Bridge và kết thúc trước cung điện Buckingham Palace.

London Marathon không chỉ thu hút các VĐV hàng đầu thế giới tranh tài, mà còn là một trong những sự kiện gây quỹ từ thiện lớn nhất toàn cầu, với hàng chục nghìn runner phong trào tham gia mỗi năm. Nhờ sự tổ chức chuyên nghiệp, bầu không khí cuồng nhiệt từ khán giả và lịch sử ghi nhận nhiều kỷ lục ấn tượng, giải luôn được xem là một trong những marathon hấp dẫn và đáng chạy nhất thế giới.

Cuộc đua hôm nay là lần đầu tiên London Marathon ghi nhận một kỷ lục thế giới nam kể từ năm 2002, khi runner Mỹ gốc Morocco Khalid Khannouchi vô địch với 2 giờ 5 phút 38 giây.

Nhật Tảo