Mạnh dạn đổi mới để khai thác tiềm năng phát triển

Hôm qua 21-1, 30 tham luận về các vấn đề kinh tế, xã hội, an ninh quốc phòng… của các đảng bộ trung ương và địa phương đã được trình bày trước Đại hội XIV của Đảng.

Phần lớn các ý kiến đều tập trung phân tích thực trạng nền kinh tế, chỉ ra những hạn chế còn tồn tại, đồng thời đề xuất các giải pháp mang tính đột phá nhằm tạo động lực tăng trưởng mạnh mẽ và bền vững trong thời gian tới. Xuyên suốt trong các tham luận của Đảng bộ Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, Chính phủ, Hà Nội và TP.HCM bật lên rõ tinh thần mạnh dạn đổi mới nhằm khai thác triệt để dư địa tăng trưởng.

Tiềm năng còn rất lớn chưa được khai thác

Trong tham luận của mình, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương đã làm rõ các giải pháp chiến lược nhằm bảo đảm tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030. Phó trưởng ban Nguyễn Anh Tuấn nhìn nhận sau 40 năm đổi mới, dù đạt được nhiều thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử, nền kinh tế nước ta vẫn bộc lộ không ít hạn chế, yếu kém. Tăng trưởng kinh tế chủ yếu vẫn theo chiều rộng, chưa đạt được những mục tiêu đề ra; sự chênh lệch phát triển giữa các vùng, các địa phương còn lớn; nền kinh tế vẫn phụ thuộc nhiều vào các yếu tố bên ngoài, đặc biệt là khu vực có vốn đầu tư nước ngoài.

Đáng chú ý, tiềm năng phát triển của nhiều khu vực và ngành kinh tế vẫn còn rất lớn nhưng chưa được khai thác hiệu quả. Các động lực tăng trưởng quan trọng như vốn đầu tư, năng suất lao động, đổi mới công nghệ tuy đã được quan tâm nhưng hiệu quả còn thấp hoặc chưa có chuyển biến rõ rệt. Quá trình cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng và triển khai các đột phá chiến lược còn diễn ra chậm, chưa đi sâu vào chiều sâu. Trong khi đó các nền tảng kinh tế vĩ mô vẫn chưa thực sự bền vững.

Theo ông Tuấn, để hiện thực hóa hai mục tiêu 100 năm, yêu cầu đặt ra là phải khẩn trương tiếp tục tiến hành cuộc đổi mới về kinh tế lần thứ hai với tư duy đột phá, cùng sự vào cuộc đồng bộ, mạnh mẽ, quyết liệt và toàn diện hơn. Dù thừa nhận việc đạt được mức tăng trưởng cao và bền vững ở ngưỡng hai con số là thách thức lớn, song ông cũng khẳng định Việt Nam vẫn có đủ điều kiện, tiềm năng, dư địa, trí tuệ và quyết tâm chính trị để thực hiện mục tiêu này.

Thực tế cho thấy hiệu quả chung của nền kinh tế hiện vẫn còn thấp; nếu được cải thiện sẽ tạo ra động lực tăng trưởng đột phá. Các khu vực kinh tế đều còn nhiều dư địa để phát triển. Nhiều nguồn lực và động lực mới chưa được khai thác một cách mạnh mẽ và hiệu quả, đặc biệt là từ khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; công nghiệp văn hóa; các mô hình kinh tế mới; không gian phát triển mới của các địa phương sau sáp nhập cũng như giá trị thương hiệu quốc gia, thương hiệu doanh nghiệp và sản phẩm Việt Nam. Đáng chú ý nhiều việc trước đây từng được cho là khó thực hiện hoặc kéo dài nhiều năm chưa đạt kết quả, nhưng thực tế những năm gần đây cho thấy chúng ta đã làm được, thậm chí làm rất nhanh và hiệu quả.

Giải phóng mọi nguồn lực cho phát triển

Phần tham luận của Chính phủ cũng nhìn nhận rõ cần đổi mới mạnh mẽ để "giải phóng" nguồn lực cho phát triển. Trình bày tham luận, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà thẳng thắn chỉ ra giai đoạn phát triển mới đòi hỏi Chính phủ phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn nữa. Đổi mới không chỉ về tư duy phát triển mà còn ở phương thức quản trị và năng lực tổ chức thực hiện, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững trong thời gian tới. Trong đó việc tiếp tục tạo đột phá trong xây dựng và hoàn thiện thể chế được xác định là nhiệm vụ có ý nghĩa then chốt.

Theo bà Trà, thể chế không chỉ là khuôn khổ pháp lý mà còn là động lực thúc đẩy phát triển, cần đi trước, mở đường và dẫn dắt. Khi thể chế được hoàn thiện đồng bộ, minh bạch và khả thi, các nguồn lực trong xã hội sẽ được khơi thông, khát vọng phát triển được đánh thức, niềm tin được củng cố và ý chí vươn lên của toàn dân được nhân lên.

"Chính phủ tập trung thể chế hóa kịp thời các định hướng lớn của nghị quyết Đại hội XIV, đồng thời từng bước xây dựng khung khổ thể chế mới cho những lĩnh vực then chốt như khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và các mô hình phát triển phù hợp với xu thế mới", bà Trà cho hay.

Song song với hoàn thiện thể chế, theo bà Trà, Chính phủ nỗ lực tạo dựng môi trường phát triển thông thoáng, ổn định và minh bạch hơn. Một khuôn khổ pháp lý có tính dự báo cao không chỉ giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất, kinh doanh mà còn tạo nền tảng vững chắc để duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Đây cũng là tiền đề quan trọng để huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển.

Cùng với các động lực truyền thống, bà Trà cho hay các không gian phát triển mới và các mô hình sản xuất, kinh doanh hiện đại tiếp tục được khai thác. Các hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo từng bước hình thành và phát triển, góp phần tạo sức lan tỏa, nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Trong tiến trình đó, vai trò của kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và đầu tư nước ngoài tiếp tục được phát huy hài hòa, bổ trợ cho nhau, phù hợp với định hướng phát triển chung.

Để tạo nền tảng lâu dài cho tăng trưởng, việc phát triển hệ thống hạ tầng chiến lược đồng bộ, hiện đại tiếp tục được quan tâm. Các nguồn lực được khơi thông và sử dụng hiệu quả hơn, tập trung cho những công trình hạ tầng có tính kết nối cao trong các lĩnh vực giao thông, năng lượng, viễn thông, hạ tầng số, logistics, y tế, giáo dục, thể thao và văn hóa. Đồng thời, chất lượng và tiến độ đầu tư từng bước được cải thiện; hợp tác công - tư được đẩy mạnh, tạo điều kiện để huy động tốt hơn nguồn lực xã hội cho phát triển.