Mãi thương nhớ ngôi nhà của ngoại

Má tôi là con gái đầu lòng của ngoại. Khi má lập gia đình, ngoại vẫn giữ lại ở cùng. Ba má và lần lượt 6 anh em tôi cũng sinh ra và lớn lên trong ngôi nhà ấy - ngôi nhà của ngoại.

Ở ngôi làng Tân Hưng ven sông Tiền, đoạn chảy qua Sa Đéc là nơi có nhà của ngoại. Ngôi nhà ấy, ông bà ngoại thừa hưởng từ thời ông bà cố của tôi.

Trước nhà là khoảng sân rộng có hàng rào bằng hoa kiểng rất đẹp. Ra vào nhà ngoại là một cổng nhỏ có trồng hoa móng bò tím rủ xuống cổng vào rất đẹp. Bên hông nhà trồng nhiều cau trầu.

Nhà ngoại có kết cấu kiểu nhà xưa ở Nam Bộ. Nhà có ba gian. Mỗi gian đều có bàn thờ tổ tiên. Gian chính ở giữa, đồ tế tự hoành tráng hơn. Tủ thờ cẩn xà cừ lấp lánh. Nhìn vào thấy ngay điển tích "Ngư tiều canh mục". Trên là bộ lư đồng với hai cặp chân đèn cao tầm 80cm.

Từ ngoài nhìn vào, có bốn đôi liễn viết bằng chữ Hán treo dọc trên bốn cột gỗ cao đến mái ngói, to giáp một vòng tay của tôi. Nội dung dạy con cháu giữ gìn đạo đức, cố gắng học tập, đóng góp cho đời.

Trên cao giữa nhà là một bức hoành phi sơn son, thếp vàng bằng gỗ tốt có ghi dòng chữ Hán "ẨM HÀ TƯ NGUYÊN", ngoại tôi giải nghĩa là: uống nước nhớ nguồn. Chính giữa nhà có treo một chiếc đèn măng sông cỡ lớn, sáng bóng.

Buổi tối và các ngày lễ, Tết, ông thắp đèn, cả một không gian sáng rực, con cháu tề tựu chung quanh đọc sách, vui đùa, gia đình ấm cúng lắm.

Ngôi nhà của ngoại, mái lợp ngói hỏa tiễn lâu năm mà vẫn giữ màu đỏ tươi. Ngoại nói ngói này làm từ đất sét nung qua nhiều công đoạn nên chắc và có độ sáng lâu dài, rêu khó bám.

Ngoài bàn tiếp khách ở giữa, ngoại còn đặt một bộ ván bằng gỗ lim bên cạnh để có thể ngả lưng nghỉ trưa nơi đó. Ba má và sáu anh em chúng tôi, cùng ông bà ngoại và cậu, dì sống vui trong ngôi nhà ấy suốt nhiều năm.

Nhà có nhiều phòng nhưng anh em chúng tôi hay tụ tập cùng nhau, nên lúc nào cũng gây ồn ào suốt ngày. Khi ngoại nhắc nhở là chúng tôi chạy ùa ra sân, đùa giỡn, vui chơi vì gian chính là nơi diễn ra các nghi thức lễ cúng của gia đình.

Lễ cưới của ba má, của các cậu tôi diễn ra ở đây. Khi giỗ ông bà, gia đình, dòng họ cũng tập trung ở nơi này. Hương trầm thơm ngát, ánh đèn sáng trưng, bông hoa bốn mùa khoe sắc, mâm ngũ quả luôn chất đầy trên bàn thờ.

Ngày Tết, con cháu về ngôi nhà này đầy đủ. Bà tôi tất tả đi chợ về tự tay làm thức ăn để dâng cúng và đãi cả nhà. Gian bếp phía sau, ba chiếc lò cháy đượm tàu lá dừa, tỏa hơi nóng ra xung quanh.

Tôi nhớ mãi những khi bà làm mứt dừa, chuối khô ngào đường, mứt bí, mứt hạnh… mấy anh em vây quanh để được bà cho thử vị ngọt, vị béo của chúng, hay giành nhau dọn dẹp để có cơ hội tận hưởng lớp mứt cháy giòn còn sót lại trong chảo. Cả ngôi nhà thơm lừng mùi mứt Tết.

Tôi còn nhớ mãi một kỷ niệm về ngôi nhà của ngoại. Những ngày giáp Tết năm đó, em trai tôi nghịch dại đã bắt chước bà nhóm lửa nấu bếp ngay trên chiếc vỏ xe tải to tướng dựng cạnh vách nhà.

Thời tiết hanh khô làm chiếc vỏ xe bốc cháy, nguy cơ lan qua nhà hàng xóm. Em hốt hoảng. chạy vào gọi ba tôi ra chữa cháy. Hồ chứa nước mãi sau nhà, không có dụng cụ gì để dập tắt. Nhà ngoại tôi nền gạch tàu, cao hơn mặt đất tầm 70-80cm nhưng vách gỗ, nhiều cột kèo. Nhà bà con đa phần vách lá rất dễ bắt lửa.

Nếu không giải quyết kịp thời e rằng không còn nhà để đón xuân mà còn gây họa đến cả xóm. Ba tôi chỉ còn cách dùng đôi bàn tay lăn chiếc vỏ xe ra khoảng đất trống gần đó rồi hô hoán người nhà dập lửa.

Đám cháy không thể bùng lên, nhà ngoại an toàn, nhà hàng xóm vẹn nguyên nhưng ba tôi bị phỏng hai bàn tay, phải vào bệnh viện băng bó. Tết vì vậy có giảm vui đôi phần nhưng chúng tôi có được bài học về cẩn trọng với lửa.

Những ngày Tết, nhà ngoại rất vui, nhiều tiếng cười. Người lớn chuyện trò quanh bàn trà, bàn chuyện làm ăn trong năm mới. Trẻ con chúng tôi chơi cờ, khoe nhau áo mới, phong bao lì xì, tha hồ thưởng thức những món mứt do bà tôi làm, chạy nhảy tung tăng khắp khu vườn sau nhà.

Khi Tết qua đi, mọi sinh hoạt trở về bình thường. Ngôi nhà của ngoại vẫn ấm áp dù thời tiết có thay đổi ra sao. Năm tháng lại nối tiếp nhau, nhà ngoại vẫn là nơi chúng tôi quay về sau thời gian đi xa học hành, làm việc.

Cho đến khi ông bà ngoại rời xa con cháu về nơi xa, chúng tôi vẫn giữ nếp xưa là quây quần bên nhau dưới mái nhà xưa. Đón chào Tết đến, chúng tôi trang hoàng nhà cửa, bàn thờ tổ tiên thật đẹp với nhiều hoa kiểng đủ màu.

Trong tâm tưởng của tôi, ngôi nhà của ngoại đong đầy kỷ niệm, dù có đi xa đến đâu, ngày Tết, ngày giỗ chạp cũng là nơi quay về. Nhớ thương ngôi nhà của ngoại.