Mắc kẹt khi cổ phiếu bất ngờ giảm sâu: Nên giữ hay cắt lỗ?

Nhà đầu tư đang “kẹt hàng” trong nhịp giảm sâu của thị trường không nên phản ứng theo cảm xúc, mà cần ưu tiên quản trị rủi ro, tái cơ cấu danh mục và giữ kỷ luật đầu tư để tránh sa lầy.

Thị trường chứng khoán đang trải qua giai đoạn điều chỉnh mạnh, nhiều nhóm cổ phiếu giảm sâu 20-35% so với đỉnh chỉ trong vài tháng. 

Trong khi đó các công ty chứng khoán đồng loạt duy trì quan điểm thận trọng trong ngắn hạn, khiến không ít nhà đầu tư rơi vào trạng thái "kẹt hàng", đứng trước lựa chọn khó khăn giữa nắm giữ, cắt lỗ hay tái cơ cấu danh mục.

Không áp dụng một chiến lược cho toàn bộ danh mục

Ông Võ Diệp Thành Thoại - Trưởng phòng khách hàng cao cấp Công ty cổ phần Chứng khoán DNSE - cho rằng trong các nhịp điều chỉnh mạnh, nhà đầu tư cần đánh giá lại cấu trúc danh mục thay vì phản ứng theo cảm xúc. 

Thực tế dù cùng một ngành, mức độ phân hóa giữa các doanh nghiệp là rất lớn, do đó không thể áp dụng một chiến lược chung cho tất cả cổ phiếu.

Với những cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt, duy trì tăng trưởng ổn định và vị thế đầu ngành, nhà đầu tư có thể tiếp tục nắm giữ và chờ nhịp hồi. 

Ngược lại, các cổ phiếu mang tính đầu cơ cao, kết quả kinh doanh yếu hoặc xu hướng giảm kéo dài cần được cắt giảm tỉ trọng để bảo toàn vốn.

Ở thời điểm hiện tại, tỉ trọng cổ phiếu nên duy trì ở mức vừa phải, khoảng 30-50% danh mục, phần còn lại giữ tiền mặt để sẵn sàng cho cơ hội khi thị trường ổn định hơn. 

Đồng quan điểm, ông Bùi Văn Huy - Giám đốc khối nghiên cứu đầu tư FIDT - cho rằng nhà đầu tư nên giảm đòn bẩy, tăng tính phòng thủ và đưa danh mục về trạng thái cân bằng, thay vì cố tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn trong giai đoạn nhiều bất định.

Giảm tập trung, tái cơ cấu danh mục theo chất lượng doanh nghiệp

Một sai lầm phổ biến của nhà đầu tư cá nhân là dồn tỉ trọng lớn vào một nhóm ngành trong giai đoạn tăng nóng. Khi thị trường đảo chiều, danh mục sẽ chịu áp lực lớn.

Theo ông Thoại, tỉ trọng một nhóm ngành không nên vượt quá 30-40% danh mục. Với những danh mục đang tập trung cao vào nhóm suy yếu, nhà đầu tư cần từng bước giảm tỉ trọng các cổ phiếu mất xu hướng hoặc thanh khoản kém, đồng thời chuyển sang những doanh nghiệp có nền tảng tài chính tốt, tăng trưởng lợi nhuận rõ ràng.

Ông Hoàng Nam, CFA - chuyên gia phân tích chiến lược & thị trường Công ty Chứng khoán Shinhan Việt Nam, bổ sung rằng nhà đầu tư cần đánh giá nguyên nhân khiến cổ phiếu giảm. 

Trong một số trường hợp, đà giảm đến từ yếu tố vĩ mô hoặc áp lực giải chấp, trong khi nền tảng doanh nghiệp không thay đổi. Khi đó, việc bán tháo theo tâm lý đám đông có thể khiến nhà đầu tư bỏ lỡ cơ hội.

Tuy nhiên với những cổ phiếu đã tăng nóng hoặc luận điểm đầu tư không còn, việc cắt lỗ và chuyển sang nhóm ngành khác là cần thiết để đảm bảo kỷ luật.

Kỷ luật cắt lỗ và hạn chế "trung bình giá" để tránh sa lầy

Các chuyên gia cũng lưu ý kỷ luật quản trị rủi ro quan trọng hơn khả năng dự báo thị trường. Theo ông Hoàng Nam, nhà đầu tư có thể tham khảo một số nguyên tắc bán cổ phiếu, tùy theo kế hoạch và khẩu vị rủi ro của từng người.

Với nguyên tắc cá nhân, nhiều nhà đầu tư chuyên nghiệp không để khoản lỗ vượt quá 7-10% so với giá mua, đồng thời chủ động giảm tỉ trọng sử dụng margin nếu cổ phiếu không vận động như kỳ vọng sau một khoảng thời gian nhất định.

Ở góc độ kỹ thuật, việc bán ra thường được kích hoạt khi cổ phiếu vi phạm các ngưỡng quan trọng như đường trung bình MA 20, 50, 100 hoặc 200, hoặc phá vỡ các kênh giá, mẫu hình tăng trưởng trước đó.

Trong khi đó, theo phân tích cơ bản, nhà đầu tư nên sẵn sàng thoái vị thế khi luận điểm đầu tư ban đầu không còn đúng, mô hình kinh doanh thay đổi hoặc định giá cổ phiếu đã trở nên kém hấp dẫn.

Bên cạnh đó, nhà đầu tư nên duy trì kỷ luật trong quản trị danh mục như không tập trung quá lớn vào một nhóm ngành, tái cân bằng định kỳ và chủ động chốt lời từng phần khi đạt kỳ vọng. Theo ông Nam, điều quan trọng là đảm bảo sự nhất quán giữa chiến lược mua và bán, tránh tình trạng "gồng lỗ" do cảm xúc.

Theo đại diện FIDT, với những cổ phiếu vẫn có nền tảng tốt nhưng giảm theo thị trường, nhà đầu tư nên hạ tỉ trọng về mức an toàn và chờ tín hiệu ổn định. Ngược lại, việc "gồng lỗ" hoặc mua thêm chỉ để gỡ lỗ có thể khiến rủi ro gia tăng.

Ông Huy cho rằng chiến lược trung bình giá chỉ nên áp dụng trong điều kiện rất chọn lọc, khi doanh nghiệp có nền tảng tốt, triển vọng dài hạn không thay đổi và cổ phiếu đã có dấu hiệu cân bằng. Nếu không, việc mua thêm có thể khiến rủi ro gia tăng thay vì giảm đi.

Tựu trung, trong giai đoạn thị trường biến động mạnh, ưu tiên hàng đầu của nhà đầu tư là bảo toàn vốn và duy trì sự linh hoạt. Cơ hội sẽ chỉ đến với những người còn đủ kỷ luật và nguồn lực để chờ đợi.