Làm thế nào để con cái hạnh phúc?

Cuốn sách mở ra một định nghĩa mới về sự "giàu có" của một đứa trẻ. Đó không phải là bảng thành tích rực rỡ hay những kỹ năng ưu việt, mà là sự giàu có trong tâm hồn, một loại nội lực bền bỉ giúp trẻ cảm thấy hạnh phúc và vững vàng trước mọi biến động của cuộc đời. Cuốn sách này không chỉ dành cho những ai đang làm cha mẹ, mà còn cho những ai muốn nuôi dưỡng lại "đứa trẻ" bên trong mình.

Con cái sẽ lớn lên vui vẻ, tự tin nếu cha mẹ chúng thấy hạnh phúc. Ảnh minh họa: Một cảnh trong phim Và em sẽ đến.

Nói rằng cha mẹ cần học về vai trò làm cha mẹ và cách nuôi dạy con không có nghĩa là tất cả cha mẹ đều phải trở thành chuyên gia. Điều quan trọng là cha mẹ cần có nền tảng cơ bản để định hướng cách nuôi dạy con phù hợp. Đây cũng chính là cách mỗi người tự xây dựng định hướng riêng trong bối cảnh xã hội ngày nay, khi thông tin quá tải và dễ gây nhiễu.

Khi có định hướng rõ ràng, cha mẹ sẽ dễ dàng tìm kiếm và lựa chọn thông tin phù hợp cho cả bản thân và con cái. Nhờ đó, năng lực làm cha mẹ được nâng cao, đồng thời cha mẹ có thể tập trung tốt hơn vào việc xây dựng mối quan hệ gắn kết với con.

Điều này được gọi là “hiểu biết về nuôi dạy con cái” (Parental Literacy). Nói một cách khái quát, năng lực hiểu biết là khả năng đọc, phân tích và sử dụng thông tin một cách đúng đắn. Tương tự, ta cũng có khái niệm “hiểu biết về sức khỏe tinh thần” (Mental health literacy).

Đây là khả năng nắm bắt những thông tin và dịch vụ cơ bản liên quan đến sức khỏe tinh thần, từ đó đưa ra quyết định đúng đắn cho bản thân, đồng thời hiểu và xử lý các vấn đề liên quan. Hiểu biết về sức khỏe tinh thần được xem là yếu tố cốt lõi quyết định mức độ khỏe mạnh về tinh thần của một người trong suốt cuộc đời.

Hiểu biết về nuôi dạy con cái cũng thế. Nó không chỉ dừng lại ở việc nhận ra điều gì quan trọng trong việc nuôi dạy con và áp dụng vào thực tế, mà còn bao gồm cả khả năng phát hiện khó khăn và tìm cách giải quyết. Mức độ hiểu biết này ảnh hưởng sâu sắc đến vai trò làm cha mẹ và tác động lâu dài đến cuộc đời của trẻ từ khi chào đời cho đến lúc con trưởng thành, có khả năng tự lập cả về thể chất lẫn tinh thần.

Sự hy sinh và nỗ lực của cha mẹ Hàn Quốc dành cho con cái không hề thua kém bất kỳ bậc cha mẹ nào trên thế giới. Có người cho rằng tình yêu và sự quan tâm của cha mẹ ngày xưa sâu sắc hơn, cũng có ý kiến cho rằng cha mẹ ngày nay nhiệt huyết hơn. Nhưng dù ở thời nào, tình yêu của cha mẹ Hàn Quốc dành cho con cái vẫn luôn rất lớn.

Điều khác biệt là: nếu cha mẹ ngày xưa thể hiện tình yêu bằng cách hy sinh toàn bộ thời gian và năng lượng cho con, thì cha mẹ ngày nay lại chọn cách thể hiện qua việc tìm hiểu và học hỏi kiến thức nuôi dạy con. Không ít người thức trắng đêm xem YouTube, đọc sách hay tài liệu liên quan đến việc nuôi dạy trẻ.

Vậy liệu điều đó có thực sự giúp con cái hạnh phúc hơn, như mong ước của cha mẹ hay không?

Hàng năm, UNICEF đều tiến hành đánh giá chỉ số hạnh phúc của trẻ em tại các quốc gia có thu nhập cao, và kết quả thật sự gây bất ngờ. Trong những năm gần đây, Hàn Quốc liên tục xếp ở nhóm cuối; riêng năm 2023, đứng thứ 38 trên tổng số 41 quốc gia được khảo sát.

Kết quả cho thấy, mức độ hạnh phúc và sự hài lòng của trẻ em giảm mạnh, trái ngược với điều kiện sinh hoạt, giáo dục và sự phát triển kinh tế ngày càng cao. Vậy tại sao những đứa trẻ lớn lên trong sự giáo dục của những bậc cha mẹ miệt mài học hỏi cách nuôi dạy con đúng đắn nhất lại không hạnh phúc?

Có rất nhiều nguyên nhân: áp lực học tập, sự quan tâm quá mức của cha mẹ đến thành tích, hay môi trường xã hội nặng về cạnh tranh… Tuy nhiên, theo tôi, có một yếu tố quan trọng nhất bao trùm lên tất cả. Đó chính là: cha mẹ không hạnh phúc.