Khi người nông dân rời lưng bò để bước lên máy bay

Những người nông dân lần đầu tiên cầm trên tay tấm vé máy bay giá rẻ, ánh mắt họ lấp lánh niềm vui không kém gì ngày xưa nhận được con bò giống. Từ lưng bò bước lên máy bay là bước chuyển mình từ nông nghiệp sang dịch vụ và hội nhập sâu rộng.

Ngược dòng thời gian về những năm đầu của công cuộc đổi mới, khi đất nước vừa thoát khỏi cơ chế bao cấp, hình ảnh Anh hùng Lao động Hồ Giáo ôm con bò trên đồng cỏ đã trở thành biểu tượng của một thời đại.

Từ nông nghiệp sang dịch vụ và hội nhập sâu rộng

Ngày ấy, khái niệm "phát triển bền vững" chưa xuất hiện trong các văn kiện, nhưng làm sao để đủ ăn thì luôn hiện hữu trong đời sống mà chưa cần bất kỳ định nghĩa nào. Nhiệm vụ của ông Hồ Giáo và đàn bò khi ấy thiêng liêng vô cùng: Giải quyết bài toán lương thực, thực phẩm cho người dân.

Di sản ông để lại không chỉ là kỹ thuật chăn nuôi, mà là tinh thần lao động cần cù, chắt chiu từng giọt sữa để đẩy lùi cái đói, cái nghèo. Đó là nền tảng đầu tiên của 40 năm Đổi mới: Giải phóng sức lao động để "dân có ăn, áo có mặc".

Bước sang thế kỷ 21, thành tựu lớn nhất của đổi mới không chỉ dừng lại ở an ninh lương thực, mà là sự trỗi dậy mạnh mẽ của các thành phần kinh tế, đặc biệt là kinh tế tư nhân - một động lực quan trọng được Đảng và Nhà nước khẳng định xuyên suốt các kỳ Đại hội.

Nếu ông Hồ Giáo đưa con bò về từng hộ gia đình, thì sự ra đời của mô hình hàng không thế hệ mới tại Việt Nam với chi phí thấp đã hiện thực hóa giấc mơ "bình dân hóa" phương tiện đi lại xa xỉ này. Trước đây, máy bay là đặc quyền của giới thượng lưu. Nhưng cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã mở đường cho các doanh nghiệp tư nhân tham gia giải quyết những bài toán lớn của xã hội.

Những người nông dân chân lấm tay bùn, những công nhân xa quê lần đầu tiên cầm trên tay tấm vé máy bay giá rẻ, ánh mắt họ lấp lánh niềm vui không kém gì ngày xưa nhận được con bò giống.

Đó không chỉ là câu chuyện kinh doanh của các hãng hàng không tư nhân, mà là minh chứng cho tính ưu việt của chính sách đổi mới: Huy động mọi nguồn lực xã hội để người dân được thụ hưởng dịch vụ tốt nhất với chi phí hợp lý nhất. Từ lưng bò bước lên máy bay là bước chuyển mình từ nông nghiệp sang dịch vụ và hội nhập sâu rộng.

Giải bài toán kép về môi trường và phát triển

Tuy nhiên, văn kiện Đại hội 14 đang được xây dựng đã chỉ rõ bối cảnh mới: Đất nước đang bước vào "kỷ nguyên vươn mình", nhưng cũng đối mặt với những thách thức an ninh phi truyền thống, đặc biệt là biến đổi khí hậu.

Lúc này, hình ảnh con bò và máy bay lại đặt ra một nghịch lý. Cả nông nghiệp (đại diện bởi con bò) và công nghiệp dịch vụ (đại diện bởi máy bay) đều đang bị "soi xét" dưới lăng kính môi trường. Thế giới nói về thuế carbon, về hạn chế bay, về giảm đàn gia súc.

Nhưng Việt Nam, với bản lĩnh của 40 năm đổi mới, không chọn cách cực đoan. Nếu cấm nuôi bò, nông dân mất sinh kế. Nếu ép hàng không "xanh hóa" bằng cách tăng giá vé vô tội vạ, cánh cửa bầu trời sẽ lại đóng sập trước mắt người nghèo. Đó không phải là phát triển bao trùm, không phải là mục tiêu "không để ai bị bỏ lại phía sau" mà Việt Nam theo đuổi.

Lối thoát nằm ở đâu? Chính là ở những định hướng chiến lược mà dự thảo văn kiện Đại hội 14 nhấn mạnh về chuyển đổi kép - chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Trước áp lực này, các doanh nghiệp hàng không Việt Nam đang dần thay đổi theo tư duy quản trị mới. Thay vì đẩy chi phí môi trường sang vai người tiêu dùng, họ chọn đầu tư vào chiều sâu công nghệ. Việc tham gia vào cơ chế giảm và bù trừ carbon của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (CORSIA), nghiên cứu sử dụng nhiên liệu hàng không xanh – còn được gọi với tên chuyên ngành là nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) hay tài trợ cho các dự án lưu trữ carbon không chỉ là trách nhiệm xã hội, mà là sự sống còn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thông điệp của "Kỷ nguyên vươn mình" rất rõ ràng, đó là hàng không xanh hay nông nghiệp xanh không có nghĩa là đắt đỏ. Màu xanh ấy phải được dệt nên từ khoa học công nghệ, từ năng suất lao động mới, chứ không phải đánh đổi bằng cơ hội tiếp cận của người thu nhập thấp.

Từ Anh hùng Hồ Giáo đến những doanh nhân thời đại mới, dù ở hai thế hệ khác nhau vẫn có một sợi chỉ đỏ xuyên suốt, đó là lòng yêu nước được cụ thể hóa bằng hành động.

40 năm trước, yêu nước là làm cho con bò béo tốt để dân có sữa uống, có thịt ăn. Ngày nay, yêu nước là làm cho doanh nghiệp lớn mạnh để dân được bay, và phải bay trên những chuyến bay "sạch" để bảo vệ bầu trời Tổ quốc.

Người nông dân Việt Nam ngày nay không còn chỉ quanh quẩn bên lũy tre làng. Họ đã có thể check-in ở những sân bay quốc tế. Nhưng để hành trình ấy được kéo dài mãi mãi, để con cháu họ vẫn được hít thở bầu không khí trong lành, thì những nỗ lực "xanh hóa" như của các hãng hàng không Việt Nam là điều kiện tiên quyết.

Hành trình từ "ăn no" tới "sống xanh" là một chặng đường gian nan. Nó đòi hỏi chúng ta phải dũng cảm nhìn thẳng vào sự thật nhưng cũng đòi hỏi sự bao dung và khôn khéo để không đánh đổi an sinh xã hội lấy những chỉ số môi trường đẹp đẽ trên giấy.

Chúng ta cần những con bò khỏe mạnh trên những cánh đồng cỏ xanh, và cần cả những chiếc máy bay hiện đại trên bầu trời trong vắt. Đó không phải là hai hình ảnh đối lập, mà là hai mảnh ghép của một bức tranh Việt Nam thịnh vượng và bền vững.

Và những anh hùng, dù ở thời đại nào, cầm roi chăn bò hay điều hành tập đoàn tỉ đô, cũng đều đang lao động vì phẩm giá và con người như thế.