Hùng An - thiên niên đại kế của Trung Quốc

Ngày 1-4-2017, Trung Quốc chính thức công bố thành lập Khu mới Hùng An. Quyết định này được gọi là "thiên niên đại kế, quốc gia đại sự" - một kế hoạch lớn tầm nhìn nghìn năm và mang ý nghĩa cấp quốc gia trong các văn kiện trung ương.

Khác với hai biểu tượng cải cách trước đó là Khu mới Phố Đông và Đặc khu kinh tế Thâm Quyến, Hùng An được xây dựng trên "một tờ giấy trắng" với định hướng trở thành đô thị phát triển bền vững, là di sản để lại cho nhiều thế hệ sau.

Tính toán từng tấc đất

Tháng 4-2026, đã tròn 9 năm kể từ khi Khu mới Hùng An (thuộc tỉnh Hà Bắc) được công bố thành lập. Đi qua những lời đồn đoán về một "thành phố ma", quy mô dân cư của khu vực hiện đạt mức 1,4 triệu người thường trú, với hơn 5.300 tòa nhà được xây dựng trên phạm vi phát triển khoảng 215 km².

Theo Cổng thông tin Hùng An, GDP của địa phương trong giai đoạn 2021 - 2025 tăng bình quân 17,1%/năm. Kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 đạt khoảng 71,95 tỉ nhân dân tệ (khoảng 10,54 tỉ USD).

Trong hai năm đầu sau khi công bố thành lập (2017 - 2019), ngoài các hạng mục nền tảng và công trình tạm phục vụ vận hành, Hùng An gần như không động một viên gạch nào.

Hơn 60 viện sĩ, hơn 200 nhóm trong và ngoài Trung Quốc, cùng 3.500 chuyên gia và kỹ thuật viên đã dành hẳn khoảng thời gian đó để xây dựng hệ thống quy hoạch, đảm bảo từng tấc đất đều được tính toán kỹ.

Một lãnh đạo phụ trách thuộc Ban Quản lý Khu mới Hùng An chia sẻ với Tân Hoa xã rằng sự chậm trễ đó là điều mà họ mong muốn, để "đổi lấy sự phát triển nhanh trong tương lai".

Với sứ mệnh giảm áp lực cho Bắc Kinh và thúc đẩy chiến lược hiệp đồng trong khu vực Bắc Kinh - Thiên Tân - Hà Bắc, Hùng An được định vị như một khu vực phân bổ lại chức năng đô thị và điều chỉnh cấu trúc phát triển khu vực phía Bắc, vốn lâu nay tập trung quá mức vào thủ đô.

Trước năm 2017, Hùng An có khoảng 1,407 triệu dân, nhưng tỉ lệ đô thị hóa chỉ đạt 42% - thấp hơn mức trung bình của tỉnh Hà Bắc (55,01%) và kém xa Bắc Kinh (86,5%), theo tạp chí Sustainability.

Tổ chức Dialogue Earth từng mô tả đây là vùng nghèo và bị lãng quên, người trẻ có xu hướng rời đi để tìm cơ hội tốt hơn. Ba huyện Hùng, Dung Thành và An Tân (thuộc Hùng An) khi đó cũng thuộc nhóm kém phát triển của tỉnh.

Theo Tân Hoa xã, năm 1985, khi còn là Bí thư Huyện ủy Chính Định (tỉnh Hà Bắc) và sắp rời nhiệm sở, ông Tập Cận Bình từng muốn ghé thăm Bạch Dương Điến - trên đường về Bắc Kinh, nhưng được người dân địa phương cho hay "nước hồ đã khô, chẳng còn gì để xem".

Ký ức này về sau được ông Tập đặt cạnh câu chuyện quy hoạch Hùng An như một cách lý giải vì sao phục hồi sinh thái và bảo vệ Bạch Dương Điến - "lá phổi" của Hùng An - là nền tảng của khu mới.

Thực tế sau những hoài nghi

Từ khi công trình trồng rừng "Thiên Niên Tú Lâm" (phỏng dịch: rừng xanh nghìn năm) được bắt đầu vào tháng 11-2017, khu vực này đã tăng thêm 483.000 mẫu diện tích trồng rừng, nâng độ che phủ rừng từ 11% lên 35,1%.

Cùng khoảng thời gian, Bạch Dương Điến cũng bước vào đợt phục hồi sinh thái quy mô lớn chưa từng có, với chất lượng nước được cải thiện từ mức ô nhiễm nặng 5 lên mức ổn định 3 vào năm 2021.

Hùng An được thiết kế theo mô hình "ba tòa thành" - ba tầng không gian được xây dựng đồng bộ - gồm thành phố trên cao, thành phố dưới lòng đất và thành phố đám mây.

Toàn bộ huyết mạch của thành phố như điện, nước, viễn thông và các hệ thống kỹ thuật được đưa xuống các hầm kỹ thuật tổng hợp quy mô lớn - hiện đã dài hơn 1.000km - giúp việc vận hành và bảo trì diễn ra dưới lòng đất.

Bên trên nền hạ tầng này, nhóm các khu đô thị Dung Đông hay khu khởi động được quy hoạch để người dân có thể tiếp cận trường học, bệnh viện, dịch vụ cơ bản chỉ bằng cách đi bộ hoặc dùng phương tiện công cộng, còn được gọi là mô hình "vòng sinh hoạt 15 phút".

Mạng lưới công viên và vành đai xanh được phân bổ dày với tiêu chuẩn là người dân có thể tiếp cận công viên trong khoảng 300m, vành đai rừng trong 1km và rừng trong 3km, nhằm giữ cân bằng sinh thái ngay trong cấu trúc đô thị.

Hùng An cũng là thành phố đầu tiên trên thế giới xây dựng đồng thời thành phố vật lý thành phố số (bản sao kỹ thuật số), được quản lý qua Trung tâm tính toán đô thị Hùng An, gọi là mô hình "Song sinh số".

Nhờ vậy mà các hoạt động như giao thông, năng lượng hay bảo trì được theo dõi và điều chỉnh liên tục, giảm phụ thuộc vào xử lý thủ công và hạn chế các lỗi vận hành thường thấy ở đô thị truyền thống.

Theo Tân Hoa xã, Hùng An hiện có 8 trụ sở doanh nghiệp trung ương đặt tại đây, trong đó 3 trụ sở đã vận hành và 5 trụ sở khác đang xây dựng.

Bên cạnh đó, khu mới còn thu hút hơn 400 chi nhánh doanh nghiệp trung ương và hơn 4.000 doanh nghiệp gốc Bắc Kinh, theo thông tin từ Cổng thông tin Hùng An tháng 12-2025.

Các doanh nghiệp đầu ngành như China Satellite đã đóng vai trò "chim đầu đàn", thu hút hơn 60 doanh nghiệp trong chuỗi công nghiệp vệ tinh tập trung về đây, bao phủ các khâu từ nghiên cứu, chế tạo đến ứng dụng.

Đến tháng 3-2026, các cơ sở của bốn trường đại học đầu tiên từ Bắc Kinh (Đại học Giao thông Bắc Kinh, Đại học Địa chất Trung Quốc, Đại học Công nghệ Bắc Kinh và Đại học Lâm nghiệp Bắc Kinh) đang trong giai đoạn xây dựng sôi động, chuẩn bị cho kỳ đón sinh viên và vận hành từ mùa thu 2027.

Ở lĩnh vực y tế, Bệnh viện Tuyên Vũ Hùng An đã đi vào hoạt động và trở thành bệnh viện hạng ba đầu tiên của khu mới. Các cơ sở Hùng An của Bệnh viện Nhân dân thuộc Đại học Bắc Kinh và Bệnh viện Hiệp Hòa Bắc Kinh hiện đang được xây dựng theo lộ trình.

Nhận định với Tân Hoa xã, chuyên gia Lý Hiểu Giang, thuộc Ủy ban Tư vấn chuyên gia về phối hợp phát triển Bắc Kinh - Thiên Tân - Hà Bắc, cho rằng người ta đến Hùng An không chỉ để làm việc, mà còn để sống, và "quan tâm đến khát vọng về một cuộc sống tốt đẹp hơn của người dân chính là sinh khí của một thành phố mới".