Honda thất thế ở Mỹ, hụt hơi ở Trung Quốc

Honda mới đây cảnh báo về mức lỗ lịch sử khi hãng xe Nhật trở thành "nạn nhân" mới nhất của ngành ô tô trước triển vọng ảm đạm của doanh số xe điện (EV) tại Mỹ và sự cạnh tranh khốc liệt từ Trung Quốc.

Chỉ ít lâu trước đó, Honda vẫn còn nói tới khả năng có lãi khi năm tài chính kết thúc vào cuối tháng 3. Nhưng trong thông báo ngày 12-3, hãng đã điều chỉnh mạnh dự báo kết quả kinh doanh, từ lãi ròng 360 tỉ yên xuống lỗ ròng 420 - 690 tỉ yên (khoảng 2,4 - 4,6 tỉ USD). Tổng chi phí và tổn thất liên quan được hãng dự báo có thể lên tới khoảng 2,5 nghìn tỉ yên (khoảng 16,7 tỉ USD) trong hai năm tài chính.

"Quyết định đau đớn"

Tờ Financial Times nhận định nếu dự báo trên trở thành hiện thực, đây sẽ là lần đầu tiên Honda nhận lỗ ròng kể từ khi niêm yết vào thập niên 1950. Theo ước tính từ Honda, tổng chi phí liên quan có thể lên tới 1,3 nghìn tỉ yên trong năm tài chính 2025 và tối đa 1,2 nghìn tỉ yên trong năm tài chính 2026.

Ngày 12-3, trong thông cáo đăng trên Honda Global, Honda cho biết sẽ hủy ba mẫu EV dự kiến sản xuất tại Bắc Mỹ gồm Honda 0 SUV, Honda 0 Saloon và Acura RSX, đồng thời tiến hành đánh giá lại toàn bộ chiến lược điện hóa.

Tại buổi họp báo sau đó, Chủ tịch kiêm CEO Tập đoàn Honda Toshihiro Mibe gọi đây là một quyết định đau đớn nhưng cần thiết. Ông nhấn mạnh ưu tiên của hãng là phải "cầm máu" trước để tránh tạo ra gánh nặng lớn hơn trong tương lai.

Các nhà phân tích cho rằng Honda đã đầu tư rất lớn vào nghiên cứu, phát triển và năng lực sản xuất để chuẩn bị cho kế hoạch phát triển xe EV tại Mỹ. Chi phí phát sinh do đó sẽ tăng mạnh khi quyết định dừng dự án được đưa ra ở giai đoạn quá muộn.

Hãng tin Reuters dự báo quyết định này có thể khiến Honda phải chi ra tới khoảng 11,3 tỉ USD, chủ yếu để bồi thường cho các nhà cung ứng.

Ở giai đoạn trước, Honda là một trong những hãng xe Nhật theo đuổi điện hóa khá quyết liệt. Dưới thời CEO Toshihiro Mibe, hãng đặt mục tiêu đến năm 2040 toàn bộ xe mới bán ra sẽ là xe EV hoặc xe pin nhiên liệu. Hãng cũng đồng thời công bố kế hoạch đầu tư khoảng 10 nghìn tỉ yên (khoảng 67 tỉ USD) cho xe EV và phần mềm trước năm 2030.

Nhưng hiện tại, lãnh đạo Honda cho biết nhu cầu xe EV tại Mỹ còn chưa bằng một nửa so với giả định trước đó của hãng.

Việc chính quyền Tổng thống Trump thay đổi chính sách xe EV tại Mỹ, bao gồm điều chỉnh các ưu đãi trợ cấp và nới lỏng một số quy định môi trường đối với nhiên liệu hóa thạch, đã làm đà mở rộng của thị trường xe điện chậm lại.

Điều này khiến triển vọng phổ cập xe EV trở nên kém chắc chắn hơn, và với một hãng xe đã đổ nguồn lực lớn vào chiến lược điện hóa như Honda, đây thật sự là một làn gió đổi chiều "khó chịu".

Vị thế suy yếu ở Trung Quốc

Tuy nhiên, vấn đề của Honda không chỉ nằm ở nước Mỹ, hãng còn đang hụt hơi tại Trung Quốc - nơi lẽ ra phải là một "chân đỡ" tăng trưởng khác.

Trong thông báo, Honda thừa nhận không theo kịp các hãng xe nội địa tại Trung Quốc về tốc độ phát triển sản phẩm và năng lực phần mềm.

Truyền thông Trung Quốc nhận định việc thị phần xe điện Nhật Bản bị thu hẹp không phải chỉ vì hiện tượng nhất thời, mà vì cấu trúc thị trường đã thay đổi. Theo trang tin Jiemian, trong thời kỳ xe năng lượng mới, lợi thế "bền và ổn định" từng giúp xe Nhật Bản giữ khách không còn là ưu tiên hàng đầu.

Người tiêu dùng hiện xem trải nghiệm thông minh mới là tiêu chuẩn chính khi chọn xe. Các hãng như BYD, Xpeng, Nio hay Li Auto của Trung Quốc đã đi nhanh hơn xe Nhật ở nhiều mặt cùng lúc: ra xe mới nhanh hơn, công nghệ thông minh mạnh hơn và giữ được giá bán cạnh tranh hơn.

Số liệu doanh số cho thấy trong ba hãng xe Nhật Bản lớn gồm Toyota, Nissan và Honda thì Honda là bên chịu áp lực nặng nhất tại Trung Quốc. Các mẫu xe EV của hãng như e:NS1, e:NP1, P7 hay S7 đều có phản hồi thị trường khá yếu. Có mẫu chỉ bán được vài trăm chiếc mỗi tháng tại Trung Quốc.

Trang Jiemian thông tin doanh số của Honda tại Trung Quốc trong năm 2025 chỉ còn 645.300 xe, giảm 24,28% so với năm trước và là năm giảm thứ năm liên tiếp. So với đỉnh doanh số năm 2020, hãng đã mất gần 1 triệu xe.

Không riêng Honda, vị thế của xe Nhật Bản tại Trung Quốc cũng đang thu hẹp dần. Từ thời kỳ đỉnh cao, thị phần của các hãng xe từ Nhật Bản đã rơi từ khoảng 1/4 thị trường xuống dưới 10%. Ở chiều ngược lại, thị phần của các thương hiệu nội địa của Trung Quốc tăng từ 45,9% năm 2022 lên 69,5% vào năm 2025.

Reuters cho biết trong năm 2025, Honda chỉ bán được khoảng 17.000 xe EV tại Trung Quốc, tương đương khoảng 2,5% doanh số của hãng ở thị trường này, và chỉ bằng khoảng 1/5 tổng doanh số xe EV toàn cầu của hãng.