Hòa bình cho Ukraine lùi xa theo 90 tỉ euro

EU vừa thông qua khoản vay 90 tỉ euro cho Ukraine và gói trừng phạt thứ 20 nhằm vào Nga - những quyết định làm lu mờ triển vọng hòa bình, trong khi chính châu Âu đang gánh chịu hậu quả nặng nề từ cuộc khủng hoảng năng lượng ngày một leo thang.

Tại Hội nghị thượng đỉnh EU ở Cyprus (CH Síp) ngày 23-4, Hungary và Slovakia đã dỡ bỏ quyền phủ quyết đối với khoản vay 90 tỉ euro cho Ukraine giai đoạn 2026 - 2027 sau nhiều tháng trì hoãn chủ yếu do sự phản đối của Thủ tướng Hungary Viktor Orbán. 

Cùng ngày, EU phê duyệt gói trừng phạt thứ 20 nhằm vào Nga, siết chặt thêm vòng vây năng lượng chống Matxcơva. Hai quyết định này báo hiệu châu Âu tiếp tục chọn con đường đối đầu, và hòa bình cho Ukraine ngày càng lùi xa.

Bóng ma chiến tranh ra châu Âu?

Theo cổng thông tin Ukraine Strananews, hệ quả trực tiếp của gói viện trợ 90 tỉ euro là Kiev sẽ giảm đáng kể động lực nhượng bộ các yêu cầu từ Mỹ và Nga - bao gồm việc rút quân khỏi Donbass và các biện pháp chấm dứt chiến tranh khác.

Trong bối cảnh đó, các phương tiện truyền thông phương Tây liên tục đưa ra đồn đoán về nguy cơ Nga tấn công châu Âu. Bộ Quốc phòng Nga và Phó chủ tịch Hội đồng An ninh Dmitry Medvedev đã đe dọa tấn công các cơ sở sản xuất drone cung cấp cho Ukraine tại các nước châu Âu. 

Thư ký Hội đồng An ninh Sergei Shoigu cáo buộc các nước Baltic mở không phận cho các cuộc tấn công bằng drone của Ukraine nhằm vào Nga và tuyên bố "quyền tự vệ của Nga".

Ngày 24-4, Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cảnh báo trên tờ Financial Times rằng "Nga có thể tấn công một trong những thành viên của NATO trong vòng vài tháng tới", đồng thời chỉ trích một số thành viên "giả vờ như không có chuyện gì xảy ra" khi khoảng 20 drone của Nga vi phạm không phận Ba Lan năm ngoái.

Tuy nhiên, Strananews phân tích rằng kịch bản đó khó xảy ra: Nếu Nga tấn công châu Âu, họ sẽ phải đối mặt với EU và Anh - khối dân số hơn nửa tỉ người, cùng các tên lửa Taurus và nhiều loại vũ khí khác. Nga sẽ không thể duy trì chiến tranh trên hai mặt trận. Điều kiện duy nhất để Nga tấn công châu Âu là sẵn sàng dùng vũ khí hạt nhân - thứ vũ khí duy nhất Nga có ưu thế tuyệt đối. 

Song Điện Kremlin nhiều khả năng sẽ không làm vậy, do ô dù hạt nhân của Mỹ với kho vũ khí tương đương. Vấn đề là rạn nứt ngày càng sâu giữa Washington và các đồng minh NATO châu Âu đang dấy lên nghi ngờ liệu Mỹ có thực sự can thiệp nếu xung đột nổ ra? Nếu không, cán cân hạt nhân sẽ không còn nghiêng về phía châu Âu.

Trừng phạt Nga, tự hại mình

Gói trừng phạt thứ 20 tập trung phong tỏa xuất khẩu năng lượng Nga với nhiều biện pháp mạnh: cấm cung cấp dịch vụ hàng hải cho dầu mỏ Nga; cấm hỗ trợ kỹ thuật, tài chính và môi giới cho tàu phá băng và tàu chở khí hóa lỏng (LNG) từ ngày 25-4-2026, mở rộng sang tàu nước ngoài hoạt động tại Nga từ 1-1-2027; cấm giao dịch với cảng dầu Karimun của Indonesia và hai cảng Nga là Murmansk và Tuapse; bổ sung 46 tàu vào danh sách "hạm đội ngầm", nâng tổng số lên hơn 600 tàu; đồng thời đóng băng tài sản 120 cá nhân và thực thể liên quan.

Cao ủy viên Ngoại giao EU Kaja Kallas tuyên bố: "Nền kinh tế chiến tranh của Nga đang chịu áp lực ngày càng tăng, trong khi Ukraine nhận được sự hỗ trợ đáng kể. Chúng ta phải duy trì áp lực cho đến khi ông Putin hiểu rằng cuộc chiến này không dẫn đến đâu cả". 

Ủy ban châu Âu dẫn số liệu cho thấy doanh thu xuất khẩu dầu khí của Nga đã giảm 24% trong năm 2025, xuống mức thấp nhất kể từ 2020, trong khi thâm hụt ngân sách tăng, lãi suất giữ ở mức 16% và lạm phát vẫn cao.

Tuy nhiên, các nhà phân tích của Alfa Bank nhận định các biện pháp mới sẽ làm phức tạp hậu cần vận chuyển LNG - đặc biệt với dự án Yamal LNG - nhưng không ngăn được xuất khẩu. Nga sẽ chuyển hướng sang châu Á, chấp nhận chi phí vận chuyển cao hơn. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova tuyên bố Brussels đã "tự giáng đòn vào chính mình". 

Thứ trưởng Ngoại giao Nga A. Grushko cũng cho rằng EU đang tự làm trầm trọng thêm khủng hoảng năng lượng của mình, trong khi ngày càng phụ thuộc vào nguồn cung từ Mỹ.

Thực tế đang diễn ra đúng như vậy. Kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu cuộc chiến chống Iran vào ngày 28-2, hóa đơn nhập khẩu nhiên liệu của EU đã tăng thêm 14 tỉ euro, theo Cao ủy viên Năng lượng EU Dan Jørgensen. 

Tại Cyprus ngày 23-4, các lãnh đạo EU chỉ có thể đề xuất thắt lưng buộc bụng và hỗ trợ nhóm dễ bị tổn thương - nhưng tất cả đều phải trả từ ngân sách quốc gia vốn gần cạn kiệt. Tờ Politico bình luận chua chát: "Người châu Âu muốn Brussels làm điều gì đó, nhưng Brussels chỉ muốn chuyển gánh nặng lên vai các thủ đô châu Âu".