Hầm bí mật dưới Dinh Gia Long xưa: Bên trong có gì?

Ẩn dưới Bảo tàng TP.HCM (Dinh Gia Long xưa) là hệ thống hầm bí mật của công trình hơn 140 năm tuổi, gắn với nhiều biến động lịch sử.

Tòa nhà Bảo tàng TP.HCM (Dinh Gia Long xưa) được xây dựng từ năm 1885 - 1890, do kiến trúc sư người Pháp - Alfred Foulhoux thiết kế theo phong cách nghệ thuật tân cổ điển của kiến trúc Đông - Tây.

Sau khi xây dựng xong, tòa nhà không được dùng làm bảo tàng thương mại như dự kiến ban đầu mà trở thành Dinh Thống đốc Nam Kỳ (Pháp, Nhật), Dinh khâm sai Nam Kỳ (thời chính phủ Trần Trọng Kim), trụ sở chính phủ Nam Kỳ tự trị, Dinh Thủ hiến Nam phần, Dinh Quốc khách, Dinh Tổng thống, trụ sở Tối cao Pháp viện. Trước năm 1975, tòa nhà thường được gọi là Dinh Gia Long.

Sau Cách Mạng Tháng 8 năm 1945, tòa nhà được sử dụng làm trụ sở Ủy ban Hành chánh lâm thời Nam Bộ. Ngày 9.1.1950, hàng ngàn học sinh, sinh viên đã tập hợp về đây biểu tình đòi thực dân Pháp và chính quyền Bảo Đại trả tự do cho những học sinh yêu nước bị giam giữ, bị chính quyền thực dân Pháp đán áp dã man.

Năm 1962, khi Dinh Độc Lập (Hội trường Thống Nhất) hư hại do bị ném bom thì công trình này thành nơi ở và làm việc tạm thời của Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm.

Trong thời gian chờ Dinh Độc Lập mới hoàn thành, lo sợ bị đảo chính hoặc ném bom nên gia đình họ Ngô nghĩ đến việc thiết kế căn hầm trú ẩn ở Dinh Gia Long. Chính kiến trúc sư Ngô Viết Thụ được giao thiết kế căn hầm. Hầm được khởi công từ tháng 5.1962 và đến 30.10.1963 hoàn thiện.

Sau ngày Thống nhất đất nước 30.4.1975, Ủy ban Quân quản Sài Gòn - Gia Định đã sử dụng tòa nhà làm nơi sinh hoạt văn hóa, biểu diễn nghệ thuật và triển lãm các chuyên đề thời sự phục vụ nhân dân thành phố.

Ngày 12.8.1978, UBND TP.HCM ra quyết định thành lập Bảo tàng Cách mạng TP.HCM. Năm 1999, sau hơn 20 năm hoạt động, bảo tàng được trùng tu, tôn tạo và nâng cấp thành Bảo tàng TP.HCM. Tòa nhà bảo tàng được công nhận là di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia năm 2012.

Bảo tàng TP.HCM là nơi nghiên cứu, trưng bày và giới thiệu về tự nhiên, lịch sử, văn hóa và con người của TP.HCM, gắn liền với lịch sử và văn hóa đất nước Việt Nam. Năm 2015, Bảo tàng TP.HCM là 1 trong 3 bảo tàng của cả nước được công nhận là điểm tham quan hàng đầu Việt Nam do Tổng cục Du lịch Việt Nam bình chọn.

Ngoài những hiện vật theo các chủ đề được trưng bài, trong Dinh Gia Long trước đây còn có đường hầm bí mật. Bảo tàng TP.HCM đã tiến hành nghiên cứu, tham khảo ý kiến nhân chứng và kết hợp cùng các tư liệu tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II và đưa vào giới thiệu 2 trong số 6 phòng của đường hầm cùng với một số tài liệu, hình ảnh phục vụ khách tham quan.