Hà Nội có phố Phái, chợ Sùng?

Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam Nguyễn Anh Minh cho biết trong giới mỹ thuật từng lưu truyền cách nói ‘phố Phái, chợ Sùng’, nhằm ghi nhận vẻ đẹp đặc trưng trong tranh phố của Bùi Xuân Phái và tranh chợ của Hoàng Sùng.

Ông Minh chia sẻ khi tiếp nhận tác phẩm sơn mài Chợ Phùng của họa sĩ Hoàng Sùng do gia đình hiến tặng cho Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam nhân triển lãm các tác phẩm tuyển chọn của Hoàng Sùng mang tên Hồn quê, khai mạc tại bảo tàng chiều tối 23-3.

Triển lãm do Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam phối hợp cùng Hội Mỹ thuật Việt Nam tổ chức, nhân kỷ niệm 100 năm sinh họa sĩ Hoàng Sùng (1926-2026).

Triển lãm giới thiệu đến công chúng gần 70 tác phẩm của cố họa sĩ Hoàng Sùng sáng tác trên các chất liệu như sơn mài, lụa và giấy dó. Khắp phòng tranh phủ đầy mảng màu nâu sơn mài đặc trưng trong tranh Hoàng Sùng.

Gia đình tuyển chọn những tác phẩm thuộc mảng đề tài đã trở thành "thương hiệu" của Hoàng Sùng: những phiên chợ đông vui, và những bức tranh về sinh hoạt dân gian cộng đồng, từ làng ra phố, từ hội làng tới những quần tụ phố phường.

Người xem được dịp lắng lại, xúc động với những tình cảm tha thiết, nồng hậu của nghệ sĩ dành cho những phiên chợ quê của đồng bằng Bắc Bộ với những bà những mẹ tần tảo bán mua, những phiên chợ vùng cao, những góc chợ có thật sinh động ở Hà Nội…

Có thể thấy họa sĩ làm chủ chất liệu sơn mài yêu thích, có tài năng trong tổ chức không gian trong tranh thường rất nhiều nhân vật, bối cảnh.

Nhưng trên hết, điều làm người xem cảm động là những tình cảm mến thương ông dành cho những phiên chợ đông đúc từ quê ra phố, những hội hè dân gian. 

Nhìn vào chợ, người ta có thể thấy được cả một đời sống xã hội, từ kinh tế tới văn hóa và những tâm tình con người.

Cho nên xem tranh chợ Hoàng Sùng mà thấy trong đó cả một đời sống xã hội Việt Nam trong một thời kỳ mà nghệ sĩ đã sống, đã nhìn, đã nghe, đã yêu, đã vẽ.

Chợ Phùng - tác phẩm mà gia đình họa sĩ trao tặng Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam là một đại diện tiêu biểu của đời hội họa đã vẽ vô vàn những phiên chợ của Hoàng Sùng.

Không rõ ai là người đã đưa ra từ "chợ Sùng" để định danh Hoàng Sùng cũng như ghi nhận niềm say mê vẽ chợ của ông, nhưng trong giới mỹ thuật từ lâu đã truyền miệng cái tiếng "chợ Sùng" ấy, như cách người ta gọi "phố Phái, gái Liên" (ý nói đẹp như tranh phố của Bùi Xuân Phái và tranh chân dung phụ nữ của Dương Bích Liên).

Trong hai tác phẩm xét truy tặng Giải thưởng Nhà nước cho Hoàng Sùng năm 2022, có một bức tranh chợ - bức Chợ cũ quê tôi.