Gỡ nút thắt cơ chế để thúc đẩy 2 dự án điện khí LNG Sơn Mỹ

Hai dự án điện khí LNG Sơn Mỹ 1 và Sơn Mỹ 2 đang chậm tiến độ do vướng mắc về cơ chế bảo lãnh, đàm phán hợp đồng và giá điện. Các 'điểm nghẽn' pháp lý này khiến dòng vốn quốc tế chưa thể tham gia.

Cả 2 dự án điện khí LNG Sơn Mỹ 1 và Sơn Mỹ 2, đặt tại xã Sơn Mỹ, tỉnh Lâm Đồng (trước đây thuộc xã Sơn Mỹ, huyện Hàm Tân, tỉnh Bình Thuận) được định hướng trở thành trung tâm năng lượng quy mô lớn của khu vực phía nam. Tuy nhiên, trái với kỳ vọng ban đầu, đến nay cả 2 dự án vẫn “mắc kẹt” trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư, chưa thể bứt phá do nhiều vướng mắc kéo dài.

Dự án điện khí LNG Sơn Mỹ 1 vướng mặt bằng

Dự án điện khí LNG Sơn Mỹ 1 do tổ hợp nhà đầu tư gồm Công ty Electricité de France SA (Pháp), Công ty Kyushu Electric Power Co., Inc và Sojitz Corporation (Nhật Bản) cùng Công ty cổ phần Tập đoàn Thái Bình Dương (Việt Nam) triển khai.

Dự án có tổng công suất 2.250 MW (gồm 3 tổ máy, mỗi tổ máy 750 MW), với tổng vốn đầu tư khoảng 48.457 tỉ đồng. Theo quyết định chủ trương đầu tư, dự án dự kiến hoàn thành và đi vào vận hành năm 2028.

Theo báo cáo của Sở Công thương Lâm Đồng, “điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay của dự án là công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng với tiến độ triển khai rất chậm.

Trách nhiệm này thuộc về Công ty IPICO, chủ đầu tư khu công nghiệp Sơn Mỹ 1. Đáng chú ý, đến nay vẫn chưa có mốc thời gian cụ thể để hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng, khiến tiến độ đầu tư tiếp tục bị kéo dài.

Sở Công thương Lâm Đồng cũng cho biết hiện chưa có hành lang pháp lý rõ ràng đối với cơ chế bảo lãnh Chính phủ cho nghĩa vụ của cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi ký hợp đồng BOT, cũng như nghĩa vụ của doanh nghiệp nhà nước (Tập đoàn Điện lực Việt Nam) trong hợp đồng mua bán điện.

Trong khi đó, với các dự án điện khí LNG có tổng mức đầu tư lên tới hàng tỉ USD, bảo lãnh Chính phủ là điều kiện then chốt để các tổ chức tín dụng quốc tế xem xét cấp vốn.

Việc thiếu cơ chế này khiến cấu trúc tài chính của dự án chưa thể hoàn thiện, kéo theo toàn bộ tiến độ đầu tư bị đình trệ.

Dự án nhà máy nhiệt điện khí LNG Sơn Mỹ 2 tiến độ ra sao?

Dự án nhà máy nhiệt điện khí LNG Sơn Mỹ 2 do Tập đoàn AES (Mỹ) làm chủ đầu tư. Dự án có tổng công suất 2.250 MW (gồm 3 tổ máy, mỗi tổ máy 750 MW), với tổng mức đầu tư khoảng 50.432 tỉ đồng. Theo quyết định chủ trương đầu tư, dự án dự kiến hoàn thành và đi vào vận hành năm 2028.

Theo Sở Công thương Lâm Đồng, Tập đoàn AES đã ký thỏa thuận nguyên tắc về dịch vụ kho cảng với Công ty TNHH kho cảng LNG Sơn Mỹ nhằm phục vụ hoạt động lưu trữ và tái hóa khí LNG cho dự án. Hiện 2 bên đang tiếp tục đàm phán, hoàn thiện các điều khoản của hợp đồng lưu trữ và tái hóa khí, làm cơ sở triển khai các bước tiếp theo trong quá trình đầu tư.

Cũng theo báo cáo của Sở Công thương Lâm Đồng, cơ chế giá điện trong hợp đồng mua bán điện hiện chưa phản ánh đầy đủ biến động của thị trường LNG quốc tế, yếu tố tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất điện. Khi giá nhiên liệu tăng, nếu thiếu cơ chế điều chỉnh linh hoạt, toàn bộ rủi ro sẽ dồn về phía nhà đầu tư, ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư của dự án.

Trước thực tế này, nhà đầu tư AES đã kiến nghị điều chỉnh cơ chế giá điện theo hướng linh hoạt hơn, gắn với biến động giá LNG toàn cầu, nhằm đảm bảo tính khả thi và hấp dẫn của dự án trong quá trình thu hút vốn đầu tư.

Theo một chuyên gia ngành điện tại Lâm Đồng, thực tế cho thấy cả 2 dự án điện khí LNG Sơn Mỹ 1 và Sơn Mỹ 2 đang bị “níu chân” bởi những điểm nghẽn mang tính hệ thống. Đây không còn là vấn đề riêng lẻ của từng dự án, mà phản ánh rõ khoảng trống chính sách đối với các dự án điện khí LNG triển khai theo hình thức BOT tại Việt Nam. 

Vị chuyên gia cho rằng Bộ Công thương cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện và trình cấp có thẩm quyền ban hành cơ chế, chính sách phù hợp, đây là yêu cầu cấp thiết để tháo gỡ khó khăn cho các dự án đầu tư quy mô lớn. “Một khi các vấn đề về bảo lãnh, hợp đồng, giá điện và ngoại tệ được tháo gỡ, dòng vốn quốc tế sẽ có cơ sở tham gia, tạo động lực thúc đẩy các dự án đầu tư lớn như 2 dự án điện khí tại Sơn Mỹ”, chuyên gia này nhận định.

Kho cảng LNG: Phải tháo gỡ các khó khăn để triển khai đồng bộ

Dự án Kho cảng LNG Sơn Mỹ (cùng nằm tại xã Sơn Mỹ) đã được UBND tỉnh Bình Thuận (nay là tỉnh Lâm Đồng) chấp thuận chủ trương đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư từ tháng 7.2023.

Dự án có quy mô khoảng 50 ha dành cho kho chứa LNG, cùng vùng mặt nước hơn 3.400 ha phục vụ cảng biển, luồng tàu, hoa tiêu và kiểm dịch, giữ vai trò then chốt trong chuỗi hạ tầng đầu tư khí - điện tại khu vực.

Theo Sở Công thương Lâm Đồng, dự án kho cảng đã hoàn thành hầu hết các thủ tục quan trọng như báo cáo nghiên cứu khả thi (được Bộ Công thương chấp thuận), báo cáo đánh giá tác động môi trường (được Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt), cũng như vị trí và thông số kỹ thuật bến cảng đã được Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (Bộ Xây dựng) thống nhất.

Tuy nhiên, dự án kho cảng LNG Sơn Mỹ vẫn chưa thể triển khai do phụ thuộc trực tiếp vào 2 dự án nhà máy điện khí LNG Sơn Mỹ 1 và Sơn Mỹ 2, hiện là các đơn vị tiêu thụ LNG duy nhất trong giai đoạn 1. Do chuỗi khí - điện phải vận hành đồng bộ, việc các dự án điện chậm tiến độ đã khiến dự án kho cảng cũng rơi vào tình trạng “đứng bánh”, chưa thể triển khai đầu tư.