Giảng viên làm gì để cạnh tranh tri thức với AI?

Các ứng dụng của trí tuệ nhân tạo như ChatGPT, Gemini... ngày nay có thể trả lời nhanh, chính xác và đa lĩnh vực, khiến giảng viên phải không ngừng cập nhật để duy trì uy tín chuyên môn.

ÁP LỰC VÀ THUẬN LỢI

Chia sẻ về sự bùng nổ của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), sẽ tác động tới vai trò của giảng viên ĐH ra sao, thạc sĩ Bùi Thanh Tú, giảng viên Khoa Công nghệ thông tin Trường ĐH Ngoại ngữ - Tin học TP.HCM, khẳng định vai trò của giảng viên đã có sự chuyển dịch rõ rệt. Từ chỗ là người truyền thụ kiến thức - trung tâm của quá trình dạy học, giảng viên dần trở thành người hướng dẫn, cố vấn học tập và người kiến tạo trải nghiệm học tập cho sinh viên.

"Kiến thức đã không còn khan hiếm như trước. Vì thế, điều quan trọng hơn là giảng viên giúp sinh viên (SV) biết cách tìm kiếm, chọn lọc, phân tích và vận dụng thông tin một cách sáng tạo và có trách nhiệm. Giảng viên hiện nay không chỉ xác định dạy cái gì, mà còn hướng dẫn SV học như thế nào và học để làm gì", thạc sĩ Thanh Tú nhận định.

Nữ giảng viên cho rằng những khó khăn mà giảng viên ĐH đang phải đối mặt là cạnh tranh tri thức với AI, khi các mô hình như ChatGPT, Gemini… có thể trả lời nhanh, chính xác và đa lĩnh vực, khiến giảng viên phải không ngừng cập nhật để duy trì uy tín chuyên môn.

Bên cạnh đó là áp lực chuyển đổi số. Việc ứng dụng công nghệ vào giảng dạy đòi hỏi giảng viên phải có kỹ năng số, khả năng thiết kế bài giảng tương tác và thích ứng với các nền tảng học trực tuyến.

"Công nghệ cũng làm thay đổi tâm lý học tập của SV. Các em quen với tốc độ, tính trực quan và phản hồi tức thời. Điều này buộc giảng viên phải đổi mới phương pháp để thu hút và giữ chân người học", thạc sĩ Thanh Tú chia sẻ.

Tuy nhiên, AI cũng là công cụ hỗ trợ giúp giảng viên thuận lợi hơn trong việc chuẩn bị bài giảng, đánh giá tự động, phân tích năng lực người học, từ đó cá nhân hóa quá trình học tập. Đồng thời giúp giảng viên có nhiều thời gian hơn cho tư duy sáng tạo, nghiên cứu khoa học và tương tác sâu sắc với SV.

TỪ "TRUYỀN ĐẠT MỘT CHIỀU" SANG "TƯƠNG TÁC ĐA CHIỀU"

Trước thực tế nói trên, theo thạc sĩ Thanh Tú, người thầy cần đổi mới phương pháp giảng dạy và truyền cảm hứng cho SV bằng cách chuyển từ phương pháp "truyền đạt một chiều" sang "tương tác đa chiều".

"Giảng viên cần tích hợp công nghệ và AI vào giảng dạy. Sử dụng các công cụ hỗ trợ mô phỏng, học tập trực tuyến, chatbot học tập, hoặc sinh đề luyện tập tự động. Cùng với đó là đẩy mạnh học tập theo dự án, giúp SV học thông qua trải nghiệm và giải quyết vấn đề thực tế. Đặc biệt là cần khơi gợi cảm hứng học tập thông qua các câu chuyện, tình huống thực tế và tinh thần sáng tạo, điều mà AI không thể truyền đạt được", thạc sĩ Thanh Tú cho hay.

Theo giảng viên này, một điều quan trọng khác mà giảng viên cần chú trọng là phát triển năng lực tư duy phản biện, đạo đức số và kỹ năng học suốt đời cho SV, giúp họ thích ứng với môi trường luôn thay đổi.

Chia sẻ về liệu AI có phải là "mối đe dọa" của nghề giáo như nhiều lo ngại hiện nay, thạc sĩ Bùi Thanh Tú khẳng định AI có thể cung cấp thông tin, giải thích khái niệm, thậm chí hỗ trợ mô phỏng và cá nhân hóa việc học, nhưng không thể thay thế vai trò con người trong giáo dục. Vì giảng viên không chỉ là "người dạy kiến thức" mà còn là người truyền cảm hứng, hình mẫu đạo đức và người đồng hành cảm xúc cùng sinh viên.

"AI có thể hiểu ngữ nghĩa của câu hỏi, nhưng không thể hiểu được những nỗi lo, ước mơ hay động lực sâu thẳm của con người. Người thầy thật sự không chỉ dạy "cách làm" mà còn dạy "làm người", điều mà không một thuật toán nào có thể thay thế. Vì vậy, AI nên được nhìn nhận là công cụ hỗ trợ, còn người thầy vẫn là linh hồn của quá trình giáo dục", nữ giảng viên nhận định.