Giải phóng nguồn lực, kiến tạo phát triển đất nước

Hôm qua 21.1, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng dành cả ngày để thảo luận về các văn kiện đại hội, với 30 tham luận quan trọng của Đảng bộ Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương.

KHÁT VỌNG CỦA CẢ DÂN TỘC

Báo cáo tham luận của Đảng bộ Chính phủ, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với những chuyển động mang tính bước ngoặt lịch sử, như Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định: "Hướng tới tương lai, Đảng ta đặt mục tiêu đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước, VN là quốc gia hùng cường, thịnh vượng, hạnh phúc. Đó là khát vọng của cả dân tộc, là lời thề danh dự trước lịch sử, trước nhân dân".

Trong bối cảnh mới, bên cạnh cơ hội là những thách thức rất to lớn, đòi hỏi Chính phủ phải đổi mới mạnh mẽ hơn nữa cả về tư duy, phương thức quản trị và năng lực hành động. Do đó, nhiệm vụ trọng tâm cần tiếp tục đột phá xây dựng và hoàn thiện thể chế, giải phóng mọi nguồn lực cho phát triển; coi đây là "đột phá của đột phá", lợi thế cạnh tranh quốc gia.

Thể chế phải thực sự chuyển đổi trạng thái quản lý sang kiến tạo phục vụ phát triển; giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp (DN) với phương châm thể chế cần thực sự vượt trước, mở đường, kiến tạo phát triển... Trong đó, tập trung thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các nghị quyết chuyên đề cốt lõi của Bộ Chính trị; xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN, các khung khổ thể chế mới cho các lĩnh vực mới, then chốt như KH-CN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh...

Đồng thời, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng; lấy KH-CN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực chính; chất lượng nguồn nhân lực chất lượng cao làm yếu tố cốt lõi để thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới. Tập trung xây dựng tự chủ chiến lược, phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, công nghiệp mũi nhọn, như chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, năng lượng tái tạo… Phát huy mạnh mẽ vai trò của kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và đầu tư nước ngoài.

Phó thủ tướng cũng nhấn mạnh quan điểm tập trung phát triển hệ thống hạ tầng chiến lược đồng bộ, hiện đại, kiến tạo không gian phát triển quốc gia mới. Khơi thông, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, tập trung ưu tiên đầu tư phát triển các công trình hạ tầng chiến lược, có sức lan tỏa cao về giao thông, năng lượng, viễn thông, hạ tầng số, logistics, y tế, giáo dục, thể thao, văn hóa, hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu...

Cạnh đó, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực và tăng cường kiểm tra, giám sát với phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm" một cách thực chất và hiệu quả nhất. Tập trung nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp, đặc biệt là cấp cơ sở…

KHÔNG THỂ DỰA MÃI VÀO VỐN, LAO ĐỘNG GIÁ RẺ

Từ góc độ địa phương, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được cũng cho hay trong nhiều thập kỷ qua, TP.HCM luôn là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng, đổi mới và hội nhập của VN, những đóng góp đó là thực tế không thể phủ nhận. Tuy nhiên, trước bối cảnh trong nước và quốc tế đang biến đổi, những thành công ấy cũng đặt ra cho TP một yêu cầu cao hơn. TP.HCM không thể phát triển theo lối mòn mà phải chủ động tự đổi mới chính mình sâu sắc hơn, khác biệt và có chiều sâu, tầm nhìn dài hạn và bền vững hơn.

"T.Ư đã đặt TP.HCM những kỳ vọng rất đặc biệt, không chỉ tăng trưởng nhanh mà còn tăng trưởng theo cách khác biệt, không chỉ đi trước mà còn mở đường và không chỉ thành công cho riêng mình mà phải tạo ra động lực cho sự phát triển chung của cả nước", ông Được nêu.

Chủ tịch UBND TP.HCM cũng cho biết TP.HCM được kỳ vọng trở thành nơi thử nghiệm các cơ chế chính sách, là nơi hội tụ của KH-CN và đổi mới sáng tạo, đồng thời là hình mẫu về quản trị phát triển đô thị trong giai đoạn mới. Đồng thời ông cũng chỉ rõ, nếu tiếp tục dựa chủ yếu vào vốn, đất đai và lao động giá rẻ thì TP.HCM sẽ sớm chạm trần tăng trưởng. 10 năm qua, tốc độ tăng trưởng GRDP của TP có dấu hiệu chậm lại, tăng rất ít. Con đường phát triển bền vững chỉ có thể dựa vào tri thức, công nghệ và con người.

TP.HCM cần và sẽ đóng góp với vai trò là kiến trúc sư trưởng và trung tâm điều phối và dẫn dắt liên kết vùng, nơi hội tụ tài chính, công nghệ và dịch vụ cao cấp, là nơi các hoạt động sản xuất, logistics và nông nghiệp công nghệ cao được kết nối và lan tỏa, và là nơi giá trị gia tăng được phân bổ hài hòa và cùng phát triển. "TP.HCM hướng đến mô hình TP toàn cầu đáng sống, nơi tăng trưởng đi cùng tiến bộ, công bằng, đổi mới đi cùng bao trùm và hội nhập đi cùng với bản sắc. Một TP đáng sống không chỉ được đo bằng quy mô kinh tế mà đo bằng chất lượng cuộc sống, mức độ gắn kết xã hội và niềm tin của người dân, còn ở việc giữ chân nhân tài, nuôi dưỡng sáng tạo và củng cố niềm tin của xã hội", Chủ tịch UBND TP.HCM nhấn mạnh.

Còn theo Phó bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong, Hà Nội sẽ tập trung xây dựng quy hoạch tổng thể thủ đô với tầm nhìn 100 năm; quyết liệt tập trung tháo gỡ 5 điểm nghẽn: ùn tắc giao thông, trật tự đô thị, úng ngập, ô nhiễm môi trường, vệ sinh an toàn thực phẩm; tăng trưởng 11% trở lên trong nhiệm kỳ 2025 - 2030. Đặc biệt, phải trả lời được câu hỏi chiến lược mà Tổng Bí thư Tô Lâm đã đặt ra đối với Đảng bộ thủ đô: Hà Nội sẽ định hình bản sắc và mô hình phát triển như thế nào để vừa giữ được hồn Thăng Long, vừa vươn mình thành đại đô thị sáng tạo, xanh, thông minh, kết nối toàn cầu?

Để trả lời câu hỏi trên, ông Phong cho hay Hà Nội đã đề ra các định hướng chiến lược để phát triển trong thời gian tới. Theo đó, phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo, lấy KH-CN và chuyển đổi số làm động lực tăng trưởng chủ yếu. Tổ chức lại không gian đô thị, chuyển dịch sang mô hình đa trung tâm, đa cực, đa tầng, đa lớp, xanh, hài hòa và thích ứng với biến đổi khí hậu, nâng cao chất lượng cuộc sống nhân dân. Lấy văn hóa làm sức mạnh mềm, bảo tồn và phát huy truyền thống ngàn năm văn hiến, lấy con người Hà Nội làm trung tâm…

HIẾN KẾ CÁC GIẢI PHÁP TĂNG TRƯỞNG TRÊN 10%

Bộ trưởng KH-CN Nguyễn Mạnh Hùng nhìn nhận, 40 năm qua, VN đã đổi mới và "thoát nghèo", giờ đây để phát triển từ thu nhập trung bình tới thu nhập cao thì chúng ta phải dựa vào KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. "KH-CN tạo ra tri thức và công cụ mới, nhưng vẫn là cái trên trời. Để cho những tri thức này chạm tới đất thì cần đổi mới sáng tạo để tạo ra các sản phẩm và dịch vụ phục vụ cuộc sống. Chuyển đổi số là để lan tỏa những sản phẩm, dịch vụ này nhanh chóng ra toàn xã hội, tạo ra sự tăng trưởng nhanh và không ai bị bỏ lại phía sau", ông Hùng nói.

Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đã xác lập 3 mục tiêu này là đột phá quan trọng hàng đầu. "Khoán 10 là để thoát nghèo, Nghị quyết 57 là để thoát bẫy thu nhập trung bình. Khoán 10 là để giải phóng sức lao động, Nghị quyết 57 là để giải phóng sức sáng tạo", ông Hùng so sánh và cho rằng mỗi quốc gia có văn hóa, có ngữ cảnh riêng, có trình độ phát triển và chế độ khác nhau. "Chưa có hai quốc gia nào hóa rồng, hóa hổ theo cùng một cách giống nhau. Bởi vậy, tìm ra cách tiếp cận phù hợp để đột phá phát triển KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có ý nghĩa quyết định, là động lực lãnh đạo toàn diện của Đảng...", Bộ trưởng KH-CN nhấn mạnh.

Nhấn mạnh đến đột phá kết cấu hạ tầng cho mục tiêu tăng trưởng, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết sẽ tập trung các mục tiêu trọng tâm như hình thành hệ thống 5.000 km đường cao tốc; triển khai đầu tư các tuyến đường sắt quốc gia trọng điểm; nâng công suất cảng biển lên 1,2 - 1,4 tỉ tấn (tăng 1,33 lần so với hiện nay là 900 triệu tấn/năm); nâng công suất hệ thống cảng hàng không đạt khoảng 275 triệu hành khách (tăng 1,7 lần so với hiện nay là 155 triệu hành khách/năm). Đặc biệt, ông Minh cho biết phấn đấu hoàn thành mục tiêu có 1 triệu căn nhà ở xã hội sớm 2 năm và có trên 1,6 triệu căn vào năm 2030 so với mục tiêu.

Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Văn Thắng thì hiến kế các giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu tốc độ tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên, đồng thời đảm bảo mục tiêu phát triển bền vững. GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 8.500 USD; tổng vốn đầu tư toàn xã hội bình quân khoảng 40% GDP. Trong đó, phát huy vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước, đồng thời xác định phát triển kinh tế tư nhân thực sự trở thành một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, có chính sách hỗ trợ, phát triển, mở rộng thị trường cho kinh tế tập thể, hợp tác xã.

Tập trung nguồn lực cho các dự án đột phá, chuyển đổi trạng thái, xoay chuyển tình thế, quán triệt tư duy hạch toán kinh tế trong việc lựa chọn và thực hiện dự án. Đảm bảo cả nước không có quá 3.000 dự án sử dụng ngân sách T.Ư, nhằm thu hút dẫn dắt nguồn lực đầu tư của các thành phần kinh tế khác…