Giải mã sức mạnh của băng nhóm khét tiếng Mexico

Từ một nhóm tội phạm nhỏ, Jalisco thế hệ mới (CJNG) đã vươn lên trở thành tổ chức áp đảo đối thủ, mở rộng kiểm soát địa bàn và các tuyến đường buôn ma túy.

Vụ tiêu diệt ông trùm Nemesio Oseguera Cervantes, biệt danh El Mencho, của CJNG ngày 22.2 được xem là một trong những chiến tích vang dội nhất của chính quyền Mexico trong cuộc chiến chống tội phạm ma túy. Tuy nhiên, cái chết của El Mencho đã đẩy nhiều tiểu bang Mexico vào cảnh bất ổn vì bạo lực khi CJNG mở cuộc báo thù cho thủ lĩnh bằng cách chặn đường cao tốc, đốt phá tài sản và tấn công lực lượng an ninh, treo thưởng sát hại binh sĩ quân đội, theo AP.

Hôm qua, chính quyền Mexico cho biết ít nhất 27 thành viên an ninh, 46 nghi phạm và 1 dân thường thiệt mạng, theo AFP. Các nhóm tội phạm tấn công nhà tù tại bang Jalisco, giúp ít nhất 23 phạm nhân vượt ngục. Chính phủ đã điều thêm 2.500 binh sĩ đến Jalisco, nâng tổng số binh sĩ được triển khai từ hôm 22.2 lên mức 10.000 người.

Thế lực ngầm

Phản ứng của CJNG đối với cái chết của ông trùm phản ánh sức mạnh to lớn của băng nhóm này tại Mexico. El Mencho là một trong những trùm tội phạm khét tiếng tàn bạo và quyền lực trong thế giới ngầm Mexico. CJNG đã gia tăng tầm ảnh hưởng sau sự suy yếu và phân rã của băng Sinaloa. Mỹ liệt El Mencho và CJNG vào diện khủng bố, cáo buộc tổ chức này đưa ma túy vào Mỹ.

Theo Đài TRT World, Mexico là điểm trung chuyển chính của tuyến đường buôn ma túy toàn cầu. CJNG đã tận dụng các tuyến đường này để buôn ma túy từ Nam Mỹ cũng như ma túy được sản xuất tại Mexico sang Mỹ.

Bộ trưởng Quốc phòng Mexico Ricardo Trevilla Trejo trong tháng này thông báo rằng từ khi Tổng thống Claudia Sheinbaum nhậm chức vào tháng 10.2024, chính quyền đã tịch thu 18.000 khẩu súng với gần 78% có nguồn gốc từ Mỹ. Tuy nhiên, đó được cho chỉ là phần nhỏ. Một cuộc điều tra của CBS News ước tính có đến 200.000 - 500.000 khẩu súng được đưa trái phép từ Mỹ sang Mexico mỗi năm.

Trong số vũ khí bị tịch thu có cả súng phóng lựu, súng máy và súng trường bắn tỉa Barrett cỡ nòng .50 (12,7 mm), loại vũ khí xuyên giáp được sản xuất tại cơ sở quân sự Mỹ và rất được các băng nhóm ma túy Mexico ưa chuộng. Tờ The New York Times trước đó đăng bài viết cho rằng sau khi được tuồn qua biên giới, tội phạm có tổ chức tại Mexico đã sử dụng loại súng này để tấn công dân thường và cảnh sát. Tờ El Pais trích báo cáo mới của một tổ chức vận động cho biết vũ khí có thể được mua dễ dàng tại các tiểu bang biên giới như Arizona hay Texas, sau đó chuyển qua biên giới.

Khét tiếng bạo lực

CJNG đã sử dụng nguồn thu từ việc buôn ma túy để mở rộng địa bàn, trang bị vũ khí, chiêu mộ thanh thiếu niên từ những vùng nghèo khổ, hứa hẹn thu nhập và sự bảo vệ. Đồng thời, nhóm này còn mở rộng tầm ảnh hưởng bằng cách mua chuộc các quan chức địa phương. Băng nhóm này khét tiếng với các cuộc tấn công táo tợn và bạo lực, sử dụng vũ khí hạng nặng, thiết bị không người lái thả chất nổ và từng bắn hạ trực thăng quân sự. "Chắc chắn đây là một trong những tổ chức tội phạm mạnh nhất ở Mexico về năng lực quân sự, khả năng tuyển mộ và vũ khí", chuyên gia David Mora tại tổ chức phân tích Crisis Group nói với AFP.

Ngoài buôn bán ma túy, CJNG còn mở rộng hoạt động phạm tội sang các hình thức khác như tống tiền, trộm cắp nhiên liệu và buôn người, theo báo cáo của Cơ quan Phòng chống ma túy Mỹ (DEA). Điều này đòi hỏi tổ chức mở rộng quy mô lực lượng với cấu trúc chặt chẽ hơn, dẫn đến việc quân sự hóa của băng nhóm. Để phô trương sức mạnh, băng nhóm này thường xuyên công bố hình ảnh các thành viên khoe khoang vũ khí và xe bọc thép. Thậm chí, nhóm còn làm hình ảnh bằng cách phát tem phiếu thực phẩm cho người dân trong đợt dịch Covid-19.