Giai đoạn 2 thỏa thuận hòa bình Gaza dần thành hình

Chính quyền Mỹ vừa công bố nhiều chi tiết về giai đoạn 2 của thỏa thuận hòa bình tại Dải Gaza, thế nhưng nút thắt với Hamas chưa được làm rõ.

Mảnh ghép của Hội đồng Hòa bình

Truyền thông quốc tế hôm qua (17.1) đưa tin chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa công bố những thành viên đầu tiên của Hội đồng Hòa bình, cơ quan được giới thiệu là sẽ đảm nhận quá trình tái thiết, thu hút đầu tư, xây dựng năng lực quản trị ở Gaza. Đây là một phần trong giai đoạn 2 của thỏa thuận hòa bình Gaza do Washington đề xuất, tập trung vào quản trị ở dải đất và khắc phục hậu quả trong hơn 2 năm xung đột Hamas - Israel.

Theo tuyên bố của Nhà Trắng ngày 16.1, hội đồng này bao gồm các nhân vật cấp cao của Mỹ và quốc tế, trong đó có Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, đặc phái viên Mỹ về Trung Đông Steve Witkoff, con rể ông Trump là ông Jared Kushner, Chủ tịch Nhóm Ngân hàng Thế giới (WBG) Ajay Banga và cựu Thủ tướng Anh Tony Blair, cùng một số thành viên khác.

Tổng thống Trump cho biết trên cương vị Chủ tịch Hội đồng Hòa bình, ông ủng hộ chính quyền kỹ trị người Palestine vừa thành lập, mang tên Ủy ban quản lý Gaza (NCAG). Cơ quan này sẽ phụ trách điều hành các công việc thường ngày và hỗ trợ nhu cầu của người dân Gaza trong quá trình chuyển tiếp. Hãng AFP ngày 17.1 dẫn các nguồn thạo tin cho biết NCAG sẽ đặt trụ sở tại thủ đô Cairo (Ai Cập) và cơ quan đã bắt đầu làm việc. "Ưu tiên của ủy ban là cung cấp dịch vụ công ở Gaza. Chúng tôi sẽ không bàn các vấn đề chính trị", một thành viên NCAG cho biết. Nhà ở là một vấn đề quan trọng khi 85% số nhà ở Gaza đã bị phá hủy. Thành viên NCAG tiết lộ khoảng 200.000 căn nhà lắp ghép sẵn sẽ được chuyển đến Gaza để hỗ trợ giáo dục, y tế và an ninh.

Chưa xong bài toán giải giáp

Với việc tuyên bố giai đoạn 2, Washington đang muốn tăng tốc việc chuyển từ trọng tâm ngừng bắn ở Gaza sang phi quân sự hóa khu vực và giải quyết vấn đề chính trị xã hội. Thế nhưng, nút thắt lớn nhất trong nhiều cuộc đàm phán vẫn là chuyện giải giáp lực lượng Hamas. Tổng thống Trump hôm 15.1 nhắc lại yêu cầu Hamas bàn giao thi thể con tin Israel cuối cùng và phi quân sự hóa hoàn toàn. "Hamas cần lập tức thực hiện các cam kết. Như tôi đã nói, họ có thể làm theo cách dễ, hoặc cách khó", ông Trump viết trên mạng xã hội.

Hiện các bên chưa đạt được thỏa thuận nào về việc giải giáp Hamas và nhóm vũ trang này đến nay kiên định lập trường không nộp vũ khí. Theo The Guardian ngày 16.1, các nhà đàm phán đã tính kịch bản yêu cầu Hamas giao nộp toàn bộ vũ khí hạng nặng, trong khi Mỹ sẽ đưa ra chương trình thu mua vũ khí nhỏ hơn như súng trường, súng ngắn.

Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định Hamas không có nhiều lý do để từ bỏ vũ khí nếu Israel và Mỹ không có sức ép đủ lớn. Khi hiện trạng quân sự giữa Hamas và Israel ở Gaza chưa thay đổi, vấn đề tái thiết hay đầu tư nước ngoài gần như bất khả thi. Kể từ khi thực thi ngừng bắn hồi tháng 10.2025, Hamas và Israel nhiều lần tập kích, cáo buộc bên kia vi phạm. Cơ quan y tế Gaza ngày 17.1 cho biết ít nhất 451 người thiệt mạng trong các đợt tấn công của Israel hơn 3 tháng qua, theo Al Jazeera. Tel Aviv không phản hồi thông tin này.