Độc đáo mâm cỗ 'Tết năm cùng' của người Dao ở Thanh Hóa

Với người Dao ở Thanh Hóa, “Tết năm cùng” là dịp đặc biệt để con cháu dù đi đâu cũng trở về quây quần bên gia đình. Trong ngày này, mâm cỗ truyền thống được chuẩn bị công phu, mang đậm bản sắc và thể hiện ước vọng về một năm mới bình an, no đủ.

Theo các bậc cao niên, “Tết năm cùng” thường được tổ chức vào những ngày cuối năm âm lịch. Đây là dịp tổng kết 1 năm lao động, sản xuất, đồng thời cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.

Không khí chuẩn bị Tết bắt đầu từ nhiều ngày trước, khi các gia đình dọn dẹp nhà cửa, trang hoàng bàn thờ tổ tiên và chuẩn bị thực phẩm cho mâm cỗ.

Mâm cỗ “Tết năm cùng” của người Dao có nhiều món ăn đặc trưng, trong đó không thể thiếu thịt lợn bản, gà đồi, xôi ngũ sắc, bánh dày và các món chế biến từ măng, rau rừng.

Mỗi món ăn đều mang ý nghĩa riêng, thể hiện sự trân trọng thiên nhiên và thành quả lao động của con người. Đặc biệt, xôi ngũ sắc được nhuộm màu từ lá rừng, vừa đẹp mắt vừa tượng trưng cho ngũ hành, cầu mong sự hài hòa trong cuộc sống.

Thịt lợn được chọn thường là lợn nuôi trong nhà, khỏe mạnh, tượng trưng cho sự sung túc. Sau khi làm thịt, một phần được chế biến thành các món luộc, nướng, phần còn lại làm lạp sườn treo gác bếp để dùng dần trong những ngày Tết. Gà đồi được luộc nguyên con, bày trang trọng trên mâm, thể hiện lòng thành kính với tổ tiên.

Khác với nhiều dân tộc khác, mâm cỗ của người Dao thường được bày biện cân đối, hài hòa giữa các món mặn và món chay.

Các loại rau rừng như rau dớn, rau bò khai, măng khô… được chế biến giản dị nhưng giữ trọn hương vị tự nhiên. Theo quan niệm của người Dao, sự cân bằng trong mâm cỗ cũng chính là mong muốn về sự cân bằng, yên ấm trong gia đình.

Ngày nay, dù cuộc sống đã có nhiều đổi thay, nhưng người Dao ở Thanh Hóa vẫn gìn giữ mâm cỗ “Tết năm cùng” như một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa. Không chỉ là bữa ăn sum họp, mâm cỗ còn là sợi dây gắn kết các thế hệ, góp phần lưu giữ và lan tỏa bản sắc dân tộc giữa nhịp sống hiện đại.

Một số hình ảnh về mâm cỗ "Tết năm cùng" của người Dao ở Thanh Hóa: