Doanh nghiệp tìm cách giảm tiêu dùng điện

Trước áp lực chi phí giá điện và nhiên liệu đang ngày càng gia tăng, nhiều doanh nghiệp sản xuất đã đưa ra nhiều giải pháp để giảm tiêu hao năng lượng, tăng hiệu quả sản xuất, giảm chi phí để tăng sức cạnh tranh.

Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu cho biết đang đứng trước những thách thức lớn khi đơn hàng sụt giảm do tác động từ lệnh áp thuế đối ứng của Mỹ và những biến động từ thị trường thế giới.

Để cạnh tranh, các doanh nghiệp này đã phải đầu tư mạnh mẽ vào hệ thống máy móc, thiết bị và hạ tầng nhà xưởng để tối ưu hiệu suất và tiết giảm năng lượng, nhiên liệu sử dụng.

Doanh nghiệp chi tiền tỉ để... tiết kiệm điện

Ông Nguyễn Đức Thăng, Giám đốc điều hành Công ty CP may Đáp Cầu, cho biết chi phí tiêu dùng điện đang ngày càng gia tăng và chiếm tỉ trọng lớn trong các chi phí sản xuất của doanh nghiệp. 

Do đó, để tối ưu hiệu quả hoạt động, doanh nghiệp quyết định đầu tư hệ thống máy móc với công nghệ hiện đại để nâng cao năng suất, giảm tiêu hao điện như sử dụng các lò hơi trong sản xuất thay vì dùng điện trực tiếp.

Đặc biệt, doanh nghiệp đầu tư thêm hệ thống năng lượng mặt trời chiếu sáng để giảm nguồn điện sử dụng, tăng tính chủ động cung ứng điện. Việc đầu tư trong bối cảnh hiện nay cũng rất khó khăn nhưng cần phải làm vì tối ưu chi phí, giảm giá thành và tăng sức cạnh tranh là yêu cầu lớn đặt ra để doanh nghiệp giành được các đơn hàng tốt hơn.

"Vì vậy, chúng tôi vẫn quyết định đầu tư để tái cơ cấu sản xuất, tập trung giảm tiêu hao năng lượng sử dụng, tăng hiệu quả và hiệu suất. Doanh nghiệp mong muốn có các cơ chế hỗ trợ chuyển đổi nâng cao hiệu suất, ứng dụng nghiên cứu khoa học và đầu tư hạ tầng tốt hơn", ông Thăng chia sẻ.

Ông Hoàng Ngọc Phượng, Phó giám đốc Công ty CP thép Hòa Phát Dung Quất, cho hay thép là ngành tiêu tốn nhiều năng lượng, nên công ty phải liên tục đưa ra các giải pháp để tiết kiệm năng lượng. 

Đến nay, doanh nghiệp này đã tự chủ được tới 90% sản lượng điện cho sản xuất thép, nhờ vào việc đầu tư thiết bị công nghệ nhằm kiểm soát tốt môi trường, xử lý triệt để chất thải, khí thải phát sinh.

Đó là việc ứng dụng công nghệ tuần hoàn khép kín, thân thiện với môi trường, áp dụng cho cả hai khu liên hợp sản xuất gang thép Hòa Phát tại Hải Dương và Quảng Ngãi. 

Vốn đầu tư cho các hạng mục về môi trường chiếm khoảng 30% tổng vốn đầu tư, các công nghệ này đáp ứng theo tiêu chuẩn châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Theo ông Phượng, các thiết bị bảo vệ môi trường hiện đại nhất có trị giá hàng trăm triệu USD được đầu tư để xử lý nước thải, giảm lượng tiêu thụ than và điện. Với nhiệt sinh ra trong quy trình sản xuất sẽ ứng dụng công nghệ để chuyển hóa lượng nhiệt dư này thành đầu vào để sản xuất điện.

Trong năm 2025, riêng khu liên hợp sản xuất gang thép Hòa Phát Dung Quất đạt sản lượng điện tự phát 2,85 tỉ kWh, tự chủ khoảng 90% nhu cầu điện sản xuất tại các khu liên hợp gang thép. Ngoài ra, công ty cũng đang triển khai dự án điện mặt trời áp mái, tổng vốn đầu tư gần 600 tỉ đồng, gồm 5 phân kỳ với quy mô 79,2MWp, dự kiến hoàn thành vào quý 2-2027.

"Khi đi vào vận hành, hệ thống có khả năng tạo ra hơn 115 triệu kWh điện sạch mỗi năm, qua đó cắt giảm hơn 78.000 tấn CO₂/năm. Đây là một trong những dự án điện mặt trời áp mái nhà xưởng lớn nhất Việt Nam hiện nay", ông Phượng cho biết.

Doanh nghiệp chủ động tiết giảm

Việc quản lý nhu cầu điện và điều chỉnh phụ tải điện với các doanh nghiệp sản xuất tiêu dùng điện lớn là vấn đề được Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đặt ra để sử dụng và tiết kiệm điện hiệu quả. 

Đại diện EVN cho biết tập đoàn đã triển khai tới các tổng công ty điện lực trực thuộc để có kế hoạch thực hiện các chương trình quản lý phụ tải và giải pháp đảm bảo cấp điện năm 2026, đặc biệt trong các tháng nắng nóng năm 2026.

Theo đó, EVN đề nghị các khách hàng thực hiện điều chỉnh nhu cầu sử dụng điện bằng cách trong một số khung thời gian cao điểm chiều, cao điểm tối khi phụ tải tăng cao, sẽ dịch chuyển sang các khung giờ khác. Chương trình này được thực hiện tự nguyện với hơn 19.000 khách hàng đã thỏa thuận ký kết tham gia.

Trên cơ sở đó, các tổng công ty điện lực sẽ đánh giá khả năng thực hiện dịch chuyển phụ tải, phối hợp với các khách hàng lớn sử dụng điện để điều chỉnh sản xuất trong trường hợp khách hàng sử dụng điện vượt quá công suất cam kết. 

Theo EVN, việc điều chỉnh nhu cầu sử dụng điện vào giờ cao điểm đã góp phần giúp giảm bớt phụ tải trong các khung giờ cao điểm chiều và tối.

Tuy nhiên, đại diện EVN cho rằng các cơ sở, đơn vị sử dụng năng lượng trọng điểm đang gặp nhiều khó khăn trong việc triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng. Việc đầu tư thay thế công nghệ, thiết bị hiệu suất cao, tiết kiệm năng lượng đòi hỏi chi phí lớn và thời gian thu hồi vốn dài, trong khi cơ chế hỗ trợ, ưu đãi tài chính và thị trường dịch vụ năng lượng chưa phát triển đồng bộ, làm giảm động lực của doanh nghiệp.

Nhiều doanh nghiệp ưu tiên nguồn vốn cho các hoạt động đầu tư, sản xuất khác, thay vì đầu tư vào tiết kiệm năng lượng. Về công nghệ, nhiều cơ sở vẫn sử dụng dây chuyền lạc hậu, thiếu dữ liệu tiêu thụ năng lượng chính xác. Việc ứng dụng công nghệ số, tự động hóa và các giải pháp thu hồi, tái sử dụng năng lượng còn hạn chế, dẫn đến khó đạt mục tiêu tiết kiệm năng lượng theo yêu cầu.

Chưa hết, dù quy định đã yêu cầu rất cụ thể các cơ sở này thực hiện kiểm toán năng lượng định kỳ, thiết lập hệ thống quản lý năng lượng và có giải pháp tiết kiệm năng lượng, tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn, giám sát đo lường... song hoạt động này tại nhiều đơn vị chưa được xem là giải pháp quản trị nhằm nâng cao hiệu quả.

"Chúng tôi đã tăng cường tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật cho các cơ sở trong phân tích dữ liệu, tiềm năng tiết kiệm năng lượng; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số; khuyến khích và hỗ trợ các doanh nghiệp tham gia các chương trình điều chỉnh phụ tải (DR/DSM), dịch chuyển sản xuất, hoàn thiện chính sách khuyến khích cũng như chế tài tham gia chương trình...", vị này cho biết.