Điện ảnh Việt trước khát vọng phát triển bền vững

Năm 2025, thị trường điện ảnh Việt Nam chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ về doanh thu với chiến thắng giòn giã của loạt phim nội địa. Tuy nhiên, việc để biến "hiện tượng" trở thành hướng phát triển bền vững là cả một nỗ lực lâu dài và đầy thách thức.

Đỉnh cao mới của phim Việt

Thị trường điện ảnh VN trải qua giai đoạn tăng trưởng vượt bậc trong năm 2025. Theo ông Nguyễn Khánh Dương - nhà sáng lập đơn vị quan sát phòng vé độc lập Box Office Vietnam, tính đến đầu tháng 12.2025, tổng doanh thu phòng vé Việt đã đạt khoảng 5.700 tỉ đồng. Dù chưa hết năm, con số này đã cao vượt bậc so với doanh thu của cả năm 2024 là khoảng 4.700 tỉ đồng. Trong số đó, doanh thu của phim nội địa chiếm tỷ lệ áp đảo.

"Năm 2024, phim nội địa Việt đạt 42% thị trường còn năm 2025, tạm tính cho đến nay đã đạt 62% thị phần toàn quốc. Đó là một điều thực sự đáng mừng, là một thành công rực rỡ", bà Đinh Thị Thanh Hương - Phó chủ tịch HĐQT Galaxy Group, chia sẻ trong một hội thảo hồi tháng 11 vừa qua.

Năm 2025, phòng vé Việt chứng kiến "hiện tượng" Mưa đỏ khi phim thu về hơn 714 tỉ đồng, lập kỷ lục phim VN có doanh thu cao nhất lịch sử phim Việt. Ngoài tác phẩm này, trong số 10 phim điện ảnh Việt ăn khách nhất năm có tới 6 cái tên khác sở hữu doanh thu trên 200 tỉ đồng: Bộ tứ báo thủ, Tử chiến trên không, Thám tử Kiên: Kỳ án không đầu, Nhà gia tiên, Lật mặt 8: Vòng tay nắng và Nụ hôn bạc tỷ. Đặc biệt, có tới 5 bộ phim phát hành năm 2025 vào top 10 phim Việt ăn khách nhất từ trước đến nay.

Điểm sáng của điện ảnh VN nay là sự trỗi dậy mạnh mẽ của dòng phim chiến tranh, phim lấy cảm hứng từ sự kiện có thật: Mưa đỏ, Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối, Tử chiến trên không. Bên cạnh chiều sâu nội dung, chất lượng hình ảnh - kỹ xảo, cùng sự đột phá trong cách kể truyện, yếu tố cộng hưởng từ sự kiện trọng đại của đất nước như kỷ niệm 50 năm ngày thống nhất đất nước, 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2.9 khiến tác phẩm thu hút hàng triệu khán giả ra rạp ủng hộ.

Điện ảnh Việt 2025 còn nở rộ loạt phim hợp tác giữa điện ảnh VN với đội ngũ làm phim từ Hàn Quốc, Thái Lan, Ấn Độ. Trong số đó, Mang mẹ đi bỏ tạo nên cú hit lớn ngoài phòng vé với doanh thu hơn 171 tỉ đồng. Thành công của phim là minh chứng cho sự đột phá trong hợp tác quốc tế với sự kết hợp chặt chẽ của đội ngũ sản xuất chắc tay, dàn diễn viên "có tâm, có tầm" bên cạnh sự hỗ trợ từ đơn vị phát hành ở VN.

Dẫu vậy, thị trường điện ảnh Việt có sự chênh lệch không hề nhỏ. Ngoài những cái tên bùng nổ ngoài rạp, phòng vé vẫn có nhiều những bộ phim kém chất lượng, thậm chí bị xếp vào hàng "thảm họa" và rồi rời rạp chiếu với doanh thu gần như chạm đáy: Tiệm cầm đồ: Có chơi có chịu (153 triệu đồng), Đợi gì mơ đi (khoảng 309 triệu đồng), Bịt mắt bắt nai (697 triệu đồng)…

Thực tế đáng buồn khác là dòng phim độc lập, nghệ thuật hay hoạt hình nội địa không có chỗ đứng ở phòng vé dù được giới mộ điệu đánh giá cao thậm chí được đón nhận, vinh danh tại các liên hoan phim uy tín trong và ngoài nước. Trường hợp của Mưa trên cánh bướm (thu khoảng 647 triệu đồng) hay hoạt hình Trạng Quỳnh nhí: Truyền thuyết Kim Ngưu (hơn 3,2 tỉ đồng) là minh chứng rõ ràng. Quán Kỳ Nam - bộ phim điện ảnh Việt nhận nhiều đánh giá tích cực từ giới chuyên môn lẫn khán giả yêu điện ảnh, cũng đang đối mặt với nguy cơ rời rạp sớm vì số lượng suất chiếu ít ỏi, thu vỏn vẹn 2,7 tỉ đồng sau hơn một tuần chiếu.

Nỗ lực phát triển bền vững

Hiện VN sở hữu tiềm năng phát triển điện ảnh nội địa rất lớn khi có sự nhập cuộc mạnh mẽ của điện ảnh nhà nước lẫn tư nhân bên cạnh nguồn nhân lực dồi dào, trình độ chuyên môn, năng lực sản xuất ngày càng được nâng cao cùng một thị trường hơn 100 triệu dân với đông đảo khán giả sẵn sàng ủng hộ phim nội địa. VN cũng đang được xem là một trong những thị trường điện ảnh phát triển nhanh nhất thế giới với tốc độ tăng trưởng trung bình hằng năm được cho là hơn 20% trong vài năm trở lại đây.

Theo Trung Lùn - đạo diễn phim Làm giàu với ma: Cuộc chiến hột xoàn (vượt mốc 100 tỉ đồng trong năm qua), thành công của loạt phim Việt ở phòng vé nội địa trong năm 2025 là động lực cho ông và nhiều nhà làm phim tiếp tục phát triển những dự án tiếp theo. Đạo diễn này cũng cho biết chính vì nhiều phim Việt có doanh thu "khủng" mà nhiều người lầm tưởng thị trường này là một "miếng bánh ngon". Trên thực tế đó là cuộc cạnh tranh khốc liệt với sự xuất hiện ngày càng nhiều các tác phẩm điện ảnh tốt, ai làm không tốt sẽ tự loại mình ra khỏi cuộc chơi. Đây là một áp lực không nhỏ đối với nhà làm phim trong việc đầu tư tiền bạc lẫn chất xám vào các dự án mới.

Cùng với thành công rực rỡ ngoài phòng vé, VN còn trở thành điểm đến nổi bật, tạo dựng uy tín chuyên môn với các nhà làm phim quốc tế thông qua những sự kiện phim ảnh quy mô: Liên hoan phim quốc tế Hà Nội (HANIFF), Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng (DANAFF), Liên hoan phim quốc tế TP.HCM (HIFF)... Bên cạnh đó là khát vọng mãnh liệt đưa điện ảnh VN đến với thế giới của các tổ chức như Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh VN. Đồng thời, chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa đến năm 2030 của Chính phủ xác định điện ảnh là một trong 7 ngành mũi nhọn. Đây là nền tảng quan trọng để ngành điện ảnh bứt phá và hội nhập sâu hơn với thế giới.

Đặc biệt, TP.HCM (trung tâm sản xuất và tiêu thụ điện ảnh hàng đầu cả nước) vừa được UNESCO vinh danh là thành phố sáng tạo trong lĩnh vực điện ảnh. Bước ngoặt này mở ra nhiều cơ hội cho đội ngũ làm phim, kết nối điện ảnh Việt với quốc tế, từ đó thực hiện mục tiêu quảng bá hình ảnh đất nước qua môn nghệ thuật thứ bảy.

Nỗ lực phát triển bền vững điện ảnh còn thể hiện ở các chương trình đào tạo chuyên sâu từ trên ghế nhà trường cho đến những lớp bồi dưỡng chuyên môn được các tổ chức uy tín trong ngành theo đuổi. Trong đó, nổi bật có lớp Ươm mầm tài năng thuộc khuôn khổ Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng với đội ngũ giảng viên quốc tế dày dạn kinh nghiệm. Qua quá trình đào tạo lớp nghệ sĩ, nhà làm phim trẻ của VN, đạo diễn Tada Junnosuke (Nhật Bản) chia sẻ: "Tôi có một niềm tin và kỳ vọng rằng họ sẽ trở thành những người dẫn dắt ngành điện ảnh, nghệ thuật của VN trong tương lai".