Chung sức lan tỏa văn hóa đọc

Sáng 10.12, Tủ sách Thanh Niên - Thanh Niên Books chính thức ra mắt tại Đường sách TP.HCM nhân dịp kỷ niệm 40 năm Báo Thanh Niên phát hành số báo đầu tiên (3.1.1986 - 3.1.2026) để cùng tiếp sức lan tỏa văn hóa đọc đến cộng đồng.

BẢN SẮC THƯƠNG HIỆU THANH NIÊN BOOKS

Ông Lê Hoàng - Ủy viên Ban thường vụ Hội Xuất bản VN, Giám đốc Công ty TNHH Đường sách TP.HCM - cho rằng thực trạng văn hóa đọc của người VN hiện nay, đặc biệt ở giới trẻ, vẫn đang ở mức thấp, thậm chí rất thấp nếu so sánh với các nước trong khu vực châu Á và các quốc gia phát triển. "Có thể nói, văn hóa đọc của chúng ta đang nằm trong "vùng trũng" cần phải nhanh tay chung sức", ông nhận định.

Năm 2024, theo số liệu của ngành xuất bản, sách in đạt 597,2 triệu bản trên 101,11 triệu dân. Đáng chú ý, sách giáo khoa chiếm đến 77,35% về số bản, tức chỉ có 22,65% còn lại là những loại sách khác. Về kinh tế, tổng doanh thu ngành xuất bản năm 2024 đạt 4.500 tỉ đồng, tương đương mức chi trung bình cho sách của người Việt là 44.500 đồng/người trong cả năm, chỉ tương đương 1 bát phở hay 2 ly cà phê bình dân.

Nguyên nhân, theo ông Lê Hoàng: "Ở phạm vi cá nhân, văn hóa đọc được cấu thành bởi 3 yếu tố cốt lõi: Đầu tiên và quan trọng nhất là thói quen đọc. Nếu không có thói quen thì mọi yếu tố khác đều rất khó hình thành. Thứ hai, đọc sách có mục đích và đam mê. Khi con người đọc sách để học tập, để phát triển bản thân, nhận thấy giá trị và lợi ích thực sự từ sách, họ sẽ dần hình thành sự yêu thích, cảm hứng và động lực đọc. Thứ ba, đọc sách có hiệu quả, tức là người đọc phải có kỹ năng đọc, biết ghi chép, hệ thống hóa, rút ra bài học, giá trị và tri thức từ trang sách. Từ 3 yếu tố này mới có thể hình thành nên một nền văn hóa đọc đúng nghĩa. Muốn vậy, từng cá nhân phải có văn hóa đọc".

Về Tủ sách Thanh Niên, ông Lê Hoàng nhận xét: "Đây là một mô hình xuất bản độc đáo, mang bản sắc riêng của Báo Thanh Niên, góp phần tích cực cho ngành xuất bản và bạn đọc trẻ. Sự độc đáo trước hết đến từ cách tuyển chọn tác phẩm thông qua các cuộc thi sáng tác, chuyên mục chuyên đề, vận động viết. Nhờ đó, các tác phẩm được in sách đều đã trải qua sự sàng lọc nghiêm ngặt về chất lượng. Nguồn tác phẩm xuất phát từ báo chí còn mang tính thời sự, hơi thở cuộc sống, sự đa dạng về đề tài và góc nhìn, phản ánh sinh động nhiều lĩnh vực như kinh tế, văn hóa, lịch sử, giáo dục, xã hội".

"Không chỉ phục vụ người đọc, Tủ sách Thanh Niên nên hướng đến những người trẻ có khả năng viết - những cây bút trẻ đang trên hành trình dấn thân với chữ nghĩa", ông Lê Hoàng nhấn mạnh. Ông cũng đề xuất tiếp tục duy trì các cuốn sách chuyên đề, các cuộc vận động sáng tác, các chuyên mục dài hơi và tiếp tục ra mắt những quyển sách đã và đang làm trong thời gian qua, cũng như đẩy mạnh công tác quảng bá, cả trên môi trường online lẫn qua các hoạt động ra mắt sách, giao lưu, phối hợp cùng Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên, Hội Doanh nghiệp trẻ… nhằm lan tỏa và tiếp cận bạn đọc.

Đọc sách giúp hiểu mình hơn

Theo Hoa hậu Lương Thùy Linh, nhiều bạn trẻ ngày càng quan tâm đến nhiều thể loại sách khác nhau như phát triển kỹ năng, truyền cảm hứng hoặc phát triển nghề nghiệp. Tuy nhiên, thói quen đọc sâu, đọc chậm để suy ngẫm vẫn cần được nuôi dưỡng nhiều hơn. Với cô, đọc sách không chỉ để tiếp nhận kiến thức, mà còn là cách mỗi người đối thoại với chính mình, hiểu mình hơn giữa một thế giới chuyển động không ngừng.

Lương Thùy Linh cho rằng sự ra mắt của Tủ sách Thanh Niên mang ý nghĩa tích cực, nhân văn. Đây không chỉ là không gian trưng bày những tác phẩm thông qua các cuộc thi sáng tác, chuyên mục chuyên đề, vận động viết, mà còn là nơi lan tỏa tinh thần đọc đến cộng đồng, đặc biệt là các bạn trẻ. Sách hiện diện ở những không gian mở, gần gũi và dễ tiếp cận, khiến việc đọc sách trở nên tự nhiên hơn. Lương Thùy Linh tin rằng những không gian như thế này sẽ góp phần khơi gợi lại cảm hứng đọc, để sách trở thành người bạn đồng hành quen thuộc trong đời sống thường ngày.

Cũng theo Hoa hậu Lương Thùy Linh, kỷ nguyên số mang đến cơ hội tiếp cận thông tin nhanh chóng nhưng cũng đặt ra thách thức không nhỏ cho văn hóa đọc hiện nay. Việc giữ thói quen đọc sách, đặc biệt là sách in, trở thành lựa chọn mang tính chủ động, giúp mỗi người "chậm" lại để suy nghĩ sâu hơn, chọn lọc giá trị bền vững giữa rất nhiều nội dung của mạng xã hội.

"Tôi hy vọng trong thời gian tới, Tủ sách Thanh Niên có thể kết hợp thêm những hoạt động như giao lưu tác giả, các buổi đọc sách, chia sẻ về thói quen đọc hoặc những câu chuyện truyền cảm hứng xoay quanh sách. Khi sách gắn liền với trải nghiệm, cảm xúc và sự kết nối, tôi tin rằng văn hóa đọc sẽ không chỉ được giữ gìn mà còn phát triển mạnh mẽ, bền vững hơn trong lòng người đọc", hoa hậu bày tỏ.