Chơi Tết kiểu mới: Trải nghiệm, đặc sản và tình thân

Khi nhu cầu vật chất đã được đáp ứng quanh năm, Tết đang rời khỏi vai trò 'mùa mua sắm lớn nhất năm' để trở thành khoảng thời gian được đầu tư cho trải nghiệm, cho tình thân và cho những mối quan hệ.

Dòng tiền Tết vì vậy cũng đổi hướng, mang theo cả niềm vui lẫn áp lực mới.

Chiều cuối tuần, trung tâm thương mại ở khu vực trung tâm TP.HCM đông người nhưng không quá ồn ã. Nhạc Xuân vang vừa đủ nghe. 

Những quầy bán đồ gia dụng không còn cảnh chen chúc, trong khi khu ẩm thực, cà phê, quà biếu và đặc sản lại tấp nập.

Nhiều gia đình dắt nhau đi dạo, mua vài món lặt vặt, chụp ảnh rồi cùng ngồi lại ăn uống. Mọi thứ giống một buổi thư giãn hơn là một cuộc "chạy nước rút" sắm Tết.

Chiếc áo mới không còn là vấn đề

Người mẹ trẻ Thu Hương (29 tuổi, TP.HCM) đứng trước quầy quần áo trẻ em tại một trung tâm thương mại, lướt qua vài mẫu rồi lắc đầu. "Ở nhà còn nhiều, mua thêm làm gì", chị nói nhỏ với chồng. Ít phút sau, chị đang rảo bước thì quyết định dừng khá lâu ở gian hàng đặc sản vùng miền, hỏi kỹ về xuất xứ, cách làm, thời gian sử dụng.

Khi được giới thiệu kỹ về cách chế biến, nếm thử hương vị của cây tré Huế, chị Hương quyết định "xuống tiền" mua một phần để gia đình thưởng thức trước.

Chị Lan (35 tuổi, nhân viên văn phòng tại TP.HCM) cũng cho biết năm nay gia đình chị không có kế hoạch mua sắm Tết quá lớn. "Áo quần cả năm mua rồi, đồ dùng cũng đủ. Tết chỉ mua thêm bánh trái, hoa quả, vài thứ trang trí cho có không khí", chị Lan nói.

Cách tiêu dùng đó phản ánh rõ cách Tết đang thay đổi. Bởi với nhiều gia đình ở đô thị, áo mới, đồ dùng gia đình đã không còn là chuyện phải đợi đến cuối năm. Mọi thứ đã được mua rải đều trong năm, theo nhu cầu và khả năng tài chính. Tết vì vậy không còn là "điểm rơi" của tiêu dùng vật chất.

Với các tiểu thương buôn bán ở chợ, sự thay đổi này khá rõ. Bà Lý, một tiểu thương kinh doanh quần áo ở chợ Hoàng Hoa Thám (phường Tân Bình), cho biết sức mua dịp Tết không còn tăng đợt biến như trước, thậm chí nhiều năm trở lại mỗi năm một giảm đi.

Một tiểu thương bán hàng bánh kẹo, mứt Tết cũng cho biết tình hình buôn bán khá nhỏ giọt. Theo người này, tính theo số lượng khách thì đôi khi không quá giảm rõ rệt. Trước đây mỗi khách ghé vào mua khoảng 3kg mứt các loại, bánh kẹo, hạt dưa để đãi Tết nhưng nay chỉ mua khoảng phân nửa. Khách mua ít hơn, nhưng chọn kỹ hơn, không còn tâm lý "thiếu gì mua nấy cho đủ Tết".

Không mua sắm quần áo, đồ dùng quá nhiều trong dịp Tết đến Xuân về không đồng nghĩa người dân chi tiêu ít đi. Ngược lại, nhiều gia đình thừa nhận tổng ngân sách Tết vẫn tăng.

Dòng tiền mua sắm không còn đổ vào những món đồ thiết yếu để chuyển sang các khoản chi khác khó nhìn thấy hơn nhưng giá trị cao hơn. Tết trong bối cảnh đó không còn là câu chuyện của "có bao nhiêu đồ mới", mà là câu chuyện của "mình muốn dành Tết cho điều gì".

Đặc sản và trải nghiệm

Chị Ngọc Hà (45 tuổi, ngụ TP.HCM) cho biết mâm cỗ Tết trước đây thường được đo bằng số lượng món, càng xum xuê càng tốt nhưng nay gia đình chị bắt đầu đo bằng chất lượng và câu chuyện. Với gia đình chị, đó phải là các món ăn đặc sản vùng miền có sự khác lạ, độc đáo từ hương vị cho đến quá trình làm lên món đặc sản đó.

Từ thịt gác bếp, cá kho truyền thống, bánh tét thủ công, đến các loại trà, cà phê đặc sản... mang dấu ấn địa phương, làm thủ công, số lượng giới hạn với mức giá cao hơn mặt bằng "hàng chợ" thì chị vẫn sẵn sàng chi tiền. Ít món, nhưng món nào cũng có ý nghĩa.

"Có món do người quen ở quê gửi, có món đặt từ vùng xa. Giá không rẻ, nhưng đổi lại là cảm giác "ăn Tết cho ra Tết". Cà nhà ăn rồi kể chuyện, nhà có con nhỏ nên các bé vui lắm, ríu rít hỏi rồi vừa ăn vừa trầm trồ khi biết quá trình làm nên món ăn, loại đặc sản đó khó thế nào. Chính khi đó mới thấy Tết nhẹ mà vui", chị Hà nói.

Song song với đặc sản là sự bùng nổ của Tết trải nghiệm. Du lịch Tết, nghỉ dưỡng ngắn ngày, về quê sớm hơn, ở lại lâu hơn, hay đơn giản là dành trọn vài ngày không lịch trình, tất cả đều là những cách để nghỉ Tết đúng nghĩa.

Anh Phạm Anh Tuấn (45 tuổi, kỹ sư xây dựng) tâm sự vì quê Hà Nội nhưng cả gia đình vào sống ở TP.HCM, như năm trước nếu chọn về quê dịp Tết thì chi phí đi lại của cả nhà bốn người có thể phải lên tới 50 triệu đồng. Thêm các khoản chi phí khác dọc đường đi, quà Tết, biếu xén hai bên lên tới cả trăm triệu đồng. Vì vậy năm nay anh chọn sẽ ăn Tết xa quê.

Cũng theo anh Tuấn, kế hoạch ăn Tết của cả gia đình sẽ là cùng đón giao thừa tại gia rồi sau đó sẽ tự lái xe lên Đắk Lắk để nghỉ dưỡng. Nơi cả gia đình anh cùng đón Tết là một khu nghỉ dưỡng bên đồi, có suối mát, cỏ cây.

"Chi phí cho chuyến đi được dự tính cũng tốn kha khá, nhưng đổi lại cả nhà được ở bên nhau, thưởng thức các món đặc sản của người dân Tây Nguyên, thứ mà chúng tôi chưa có dịp được tìm hiểu. Được hòa mình vào thiên nhiên và không bị cuốn vào công việc, những bữa tiệc say sưa thì có tốn hơn tí nhưng với tôi đó là khoản chi hợp lý", anh Tuấn nói thêm.