Chợ hoa Tết chờ kẻ bán, người mua

Sau ba ngày 'mở bến', chợ hoa xuân 'trên bến dưới thuyền' Tết Bính Ngọ 2026 (đường Bình Đông, phường Phú Định, TP.HCM) vẫn lưa thưa thương lái, thiếu sắc vàng đỏ của các loại hoa như mọi năm.

Nắng ấm kéo dài và tình trạng ngập mặn khiến nhiều nhà vườn miền Tây phải bán rẻ hoa ngay tại vườn, lên TP chỉ để giữ mối, giữ nghề dù biết khó có lãi. Chiều muộn 4-2, khi mặt trời dần khuất sau những dãy nhà ven kênh Tàu Hủ, đường Bình Đông không rộn ràng như ký ức Tết của nhiều người.

Chợ hoa thưa thớt kẻ bán, người mua

Sau ba ngày "khai bến", bến Bình Đông - trục đường gắn liền với không gian sinh hoạt sông nước truyền thống của TP.HCM - vẫn thưa thớt người. Đường ít xe tải, thuyền ghe chở hoa chưa cập bờ tấp nập và những lô bãi rộng còn bỏ trống nhiều hơn có hàng.

Thay vì những dãy cúc mâm xôi vàng rực nối dài, người đi đường chỉ thấy vỏn vẹn hai điểm bán hoa nhỏ lẻ. Đèn cao áp hắt xuống những chậu cúc thưa thớt một thứ ánh sáng vàng vọt, tạo nên khung cảnh vừa yên ắng vừa gợi cảm giác "chờ đợi".

Trong hai điểm bán hiếm hoi ấy, anh Trương Thanh Lâm (35 tuổi, ngụ tỉnh Vĩnh Long) là một trong số ít thương lái có mặt sớm nhất từ chiều 1-2. Nhưng gian hàng của anh không phải hình ảnh của một mùa bội thu.

Anh vốn là chủ vườn với hơn 3.000 chậu cúc mâm xôi chuyên bán Tết. Những năm trước nếu hoa "ăn lịch", tức nở đúng cận Tết, mỗi cặp cúc có thể bán được vài trăm ngàn tại TP.HCM. Năm nay nắng ấm kéo dài khiến cúc bung nở sớm từ 10-15 ngày trước Tết.

Hoa đã nở rộ nên không thể chở lên TP.HCM, cũng khó kiếm được khách. Anh buộc phải "cắt lỗ", bán tháo ngay tại vườn với giá chỉ khoảng 40.000 đồng/chậu. Khoản thu đó vừa đủ gỡ tiền chậu, tiền đất, còn tiền công chăm sóc suốt sáu tháng qua coi như mất trắng.

Để không bỏ chợ, anh vẫn lên bến Bình Đông bằng cách đi mua gom từ nhiều vườn, mỗi nơi một ít được 500 chậu.

Tổng chi phí thuê bãi, vận chuyển, ăn ở đã hơn 20 triệu đồng nhưng trong ngày đầu mở bán anh vẫn chưa tiêu thụ được chậu nào. "Biết lỗ vẫn phải đi. Nghỉ một năm là mất khách, mất thương hiệu vườn" - anh Lâm nói, mắt nhìn ra dòng nước đen lặng lẽ chảy dưới bến.

Dù nguồn cung gặp khó tuy nhiên anh Lâm cho rằng rất khó để tăng giá hoa Tết cao hơn năm ngoái bởi giá 200.000 đồng/chậu hoa cúc mâm xôi loại đẹp đã là "giá ngưỡng" để người dân có thể mua. Nếu tăng giá rất khó có khách.

Canh đúng ngày, làm đúng nụ vẫn thua... trời

Một nông dân là "bạn buôn hoa" của anh Lâm cho biết làm hoa Tết là một bài toán lịch pháp gần như khoa học. Thời gian sinh trưởng cho tới đậu hoa của hoa cúc mâm xôi rơi vào sáu tháng nên nông dân cứ canh đúng ngày, đúng giờ là gieo mầm. Xê dịch ít nhiều ngày phụ thuộc vào năm nhuận, theo nắng - mưa - lạnh - ấm.

"Nhưng năm nay thì chịu. Canh đúng giờ lắm, đúng ngày, cả xóm kháo nhau họp rồi mới làm nhưng chịu thua, thời tiết tốt quá nên hoa nở hết. Nhà tôi cũng như anh Lâm, nở sạch không còn chậu nào. Giờ đã sắp tàn, lá sắp đen thì sao dám bán cho người dân chơi Tết", người này nói.

Bà Ngọc Phúc (50 tuổi, ngụ xã Chợ Lách, tỉnh Vĩnh Long) được cho là thương lái bán cúc mâm xôi sớm nhất đoạn đường Nguyễn Văn Linh, phường Tân Thuận Đông, TP.HCM (mở bán từ 13 tháng chạp). Mang lên TP 500 chậu nhưng cả ngày bà cũng chỉ bán được 11 cặp do hoa đã nở khoảng 80% trong khi còn lâu mới đến Tết.

Theo bà Phúc, năm nay nhà vườn đã chủ động lùi thời điểm gieo giống, chọn đúng "tháng sáu sau" để trừ hao nhưng vẫn bất thành. Khi thấy hoa có dấu hiệu nở nhanh, bà phải dùng "phân dằn" để kìm tốc độ phát triển, một kỹ thuật vừa tốn kém vừa rủi ro.

Thế nhưng thời tiết quá thuận lợi lại trở thành... tai họa. Hoa vẫn vượt lịch khiến nhiều vườn trong vùng rơi vào cảnh "đúng kỹ thuật mà vẫn thua trời". Vì vậy giá cúc đầu mùa cũng giảm mạnh, chỉ còn khoảng 200.000 đồng/cặp, thấp hơn đáng kể so với năm ngoái.

Đại diện UBND phường Phú Định cho biết trước đây tàu ghe chở hoa từ các tỉnh miền Tây lên TP khá sớm, thường trước 15 tháng chạp.

Tuy nhiên nhiều năm trở lại đây, phần lớn thương lái, nhà vườn chủ động lên muộn hơn, thường chỉ bắt đầu cập bến Bình Đông rải rác từ 20 tháng chạp và tập trung đông nhất khoảng 23 tháng chạp trở đi.

"Sự thay đổi này cũng là lẽ tất yếu khi sức mua chỉ thực sự tăng mạnh ở thời điểm sau 20 tháng chạp nên lên muộn hơn là để thương lái tiết kiệm chi phí", vị này nói.